Αποσύρθηκε από το νομοσχέδιο η διάταξη που θα καθιστούσε εκτελεστούς τίτλους τις συμβάσεις ρύθμισης οφειλών. Αντιπολίτευση και δικηγορικοί φορείς είχαν προειδοποιήσει για περιορισμό της προστασίας των δανειοληπτών.
Την απόσυρση του άρθρου 23 από το νομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών ανακοίνωσε ο Δημήτρης Μαρκόπουλος. Η διάταξη προέβλεπε ότι οι συμβάσεις ρύθμισης οφειλών με τράπεζες ή εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων θα μπορούσαν να αποτελούν εκτελεστούς τίτλους.
Ο κ. Μαρκόπουλος κάλεσε την αντιπολίτευση να τοποθετηθεί για τα υπόλοιπα άρθρα του νομοσχεδίου, υποστηρίζοντας ότι η κυβέρνηση θέλει να θέσει κανόνες στους servicers. Η απόσυρση ήρθε μετά τις αντιδράσεις για τις επιπτώσεις της διάταξης στους οφειλέτες και τις εγγυήσεις δικαστικής προστασίας.
Οι αιτιάσεις και η κυβερνητική απάντηση
Η Συντονιστική Επιτροπή της Ολομέλειας των Προέδρων των Δικηγορικών Συλλόγων Ελλάδος είχε ζητήσει την απόσυρση του άρθρου. Υποστήριζε ότι η μετατροπή ιδιωτικής σύμβασης σε εκτελεστό τίτλο παρέκαμπτε τη διαδικασία έκδοσης διαταγής πληρωμής και περιόριζε τη δυνατότητα των οφειλετών να προσφύγουν στη δικαιοσύνη πριν από την αναγκαστική εκτέλεση.
Πριν από την απόσυρση, η κυβέρνηση είχε υποστηρίξει ότι η ρύθμιση αφορούσε μόνο συμβάσεις που είχαν συμφωνηθεί μεταξύ πιστωτή και δανειολήπτη και δεν έδινε στους servicers δικαίωμα μονομερούς δημιουργίας εκτελεστών τίτλων. Είχε επίσης αναφέρει ότι οι οφειλέτες διατηρούσαν τη δυνατότητα δικαστικής προσφυγής και ότι η αλλαγή θα απέτρεπε πρόσθετες διαδικασίες όταν υπήρχε ήδη συμφωνία.
Οι αντιδράσεις των κομμάτων
Η Μιλένα Αποστολάκη από το ΠΑΣΟΚ χαρακτήρισε την απόσυρση ανεπαρκή και ζήτησε αλλαγές και σε άλλες διατάξεις που, κατά την ίδια, δεν εξασφαλίζουν ισορροπία μεταξύ πιστωτών και οφειλετών. Είπε ακόμη ότι το κόμμα έχει καταθέσει πρόταση νόμου για την προστασία των δανειοληπτών.
Ο Νίκος Παππάς, Γραμματέας της Κ.Ε. του ΣΥΡΙΖΑ και τομεάρχης Οικονομικών της Κ.Ο., δήλωσε ότι η απόσυρση αποτελεί νίκη και ανέφερε ότι ο ΣΥΡΙΖΑ θα συνεχίσει να ζητά την κατάργηση του «Ηρακλή» και τη σύσταση Εξεταστικής Επιτροπής για τα κόκκινα δάνεια.
Ο Δημήτρης Λυρίτσης, τομεάρχης στεγαστικής πολιτικής της ΕΛ.Α.Σ., υποστήριξε ότι η υπαναχώρηση δεν αίρει τις κυβερνητικές ευθύνες και εξέφρασε την ανησυχία ότι η ίδια ρύθμιση μπορεί να επανέλθει με διαφορετική μορφή. Η Νέα Αριστερά χαρακτήρισε την απόσυρση σημαντική νίκη, ενώ σημείωσε ότι η διεκδίκηση πλήρους προστασίας της πρώτης κατοικίας συνεχίζεται.
Αναλυτικά η ανακοίνωση της Συντονιστικής Επιτροπής της Ολομέλειας των Προέδρων των Δικηγορικών Συλλόγων Ελλάδος
Στο άρθρο 23 του Σχεδίου Νόμου του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών με τίτλο «Ενίσχυση εποπτείας των υπό διαχείριση απαιτήσεων από δάνεια και πιστώσεις... και λοιπές διατάξεις» εισάγεται ρύθμιση «Προσθήκη άρθρου 63Ε στον ν. 5072/2023» σύμφωνα με την οποία η σύμβαση ρύθμισης αποτελεί εκτελεστό τίτλο σύμφωνα με την περ. ζ' της παρ. 2 του άρθρου 904 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας (π.δ. 503/1985, Α', 182) για το σύνολο των ανωτέρω απαιτήσεων» (τελευταίο εδάφιο παραγράφου 3).
Με την άνω διάταξη εισάγεται εξαιρετική ρύθμιση με την οποία παρέχεται εκτελεστός τίτλος με ιδιωτικό έγγραφο. Παρακάμπτεται η προβλεπόμενη διαδικασία έκδοσης διαταγής πληρωμής, ο δανειστής (συνήθως Τράπεζα ή Εταιρεία Διαχείρισης Απαιτήσεων) αποφεύγει την καταβολή δικαστικού ενσήμου και ο οφειλέτης στερείται δικαστικής προστασίας διά της ασκήσεως του ενδίκου βοηθήματος της ανακοπής.
Η προκλητικά ευνοϊκή για τις Τράπεζες και Εταιρείες Διαχείρισης Απαιτήσεων προαναφερόμενη ρύθμιση δημιουργεί αυξημένο κίνδυνο ανασφάλειας δικαίου, καθόσον η επίσπευση της αναγκαστικής εκτέλεσης γίνεται αποκλειστικά και μόνο με βάση ιδιωτικό έγγραφο και μάλιστα χωρίς να διασφαλίζεται ο τρόπος με τον οποίο θα γίνεται η βεβαίωση του υπολοίπου της οφειλής (μετ’ αφαίρεση των καταβληθέντων), ώστε η απαίτηση να είναι βεβαία και εκκαθαρισμένη. Ας μην διαφεύγει, άλλωστε, της προσοχής ότι, κατά τη σύναψη και λειτουργία της σύμβασης ρύθμισης, κυρίαρχη είναι η βούληση της Τράπεζας ή της Εταιρείας Διαχείρισης Απαιτήσεων και ο οφειλέτης αποτελεί το αδύναμο μέρος αυτής.
Περαιτέρω, η άνω ρύθμιση, η οποία αποστερεί, κατά τα προαναφερόμενα, το δικαίωμα δικαστικής προστασίας των πολιτών και δη των πιο ευάλωτων εξ αυτών, ουδέν εξυπηρετεί, πέραν των συμφερόντων των Τραπεζών και των Εταιρειών Διαχείρισης Απαιτήσεων –που δεν θα καταβάλουν και δικαστικό ένσημο– προς βλάβη των συμφερόντων του Δημοσίου.
Η Συντονιστική Επιτροπή της Ολομέλειας των Προέδρων των Δικηγορικών Συλλόγων Ελλάδος εκφράζει την έντονη αντίθεσή της στην προαναφερόμενη ρύθμιση, η οποία αποτελεί σοβαρή οπισθοδρόμηση ως προς τις δικονομικές εγγυήσεις προστασίας των πολιτών. Θεωρεί ότι το υπάρχον θεσμικό πλαίσιο είναι απολύτως επαρκές, διασφαλίζει την ισόρροπη αντιμετώπιση δανειστών και οφειλετών και δημιουργεί ασφάλεια δικαίου.
Η Συντονιστική Επιτροπή ζητάει την άμεση απόσυρση της ανωτέρω διάταξης.
Οι Δικηγορικοί Σύλλογοι της χώρας δεν μπορούν να παραμείνουν αδρανείς απέναντι σε νομοθετικές πρωτοβουλίες που αποδυναμώνουν το δικαίωμα δικαστικής προστασίας των πολιτών. Θα αναλάβουν κάθε πρόσφορη θεσμική και νομική πρωτοβουλία, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων τους, για την προάσπιση των δικαιωμάτων των οφειλετών και τη διασφάλιση της ισότιμης πρόσβασης όλων στη δικαιοσύνη.
Η προστασία των δικαιωμάτων των πολιτών και η διαφύλαξη του κράτους δικαίου αποτελούν αδιαπραγμάτευτη θεσμική υποχρέωση.
