Παρεμβάσεις σε συστήματα επαγγελματικής ψύξης έχουν καταγραφεί σε τουλάχιστον 14 χώρες. Η Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας εντοπίζει περισσότερα από 300 εκτεθειμένα συστήματα στην Ελλάδα, ενώ τα κίνητρα των επιθέσεων παραμένουν αδιευκρίνιστα.
Κυβερνοεπιθέσεις σε επαγγελματικά ψυγεία έχουν αναφερθεί σε τουλάχιστον 14 χώρες, μεταξύ των οποίων η Ελλάδα, η Γαλλία, η Ιταλία, η Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Στην Ελλάδα, η Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας (ΕΑΚ) έχει εντοπίσει περισσότερα από 300 εκτεθειμένα συστήματα ελέγχου ψύξης.
Τα περιστατικά στρέφουν την προσοχή στην ασφάλεια συσκευών που συνδέονται στο διαδίκτυο και χρησιμοποιούνται στην καθημερινή λειτουργία καταστημάτων. Οι συνέπειες μιας παρέμβασης μπορεί να αφορούν την αλλοίωση τροφίμων, ενώ η ψύξη είναι απαραίτητη και για άλλα προϊόντα και υλικά, όπως φάρμακα και μονάδες αίματος.
Τι συνέβη στη Γαλλία και στην Ελλάδα
Στη Γαλλία, από τις 11 έως τις 15 Οκτωβρίου, καταγράφηκε μη εξουσιοδοτημένη αλλαγή στις ρυθμίσεις ψυκτικών συστημάτων. Η επιθυμητή θερμοκρασία μεταβλήθηκε από τους -22°C στους +150°C. Η τιμή αυτή αφορούσε προγραμματισμένη παράμετρο, όχι τη θερμοκρασία στο εσωτερικό των θαλάμων. Σε ορισμένες εγκαταστάσεις, ωστόσο, η πραγματική θερμοκρασία φέρεται να έφτασε τους 50°C, με αποτέλεσμα να καταστραφούν προϊόντα.
Στην Ελλάδα, ο ιδιοκτήτης κρεοπωλείων Γιώργος Μπούμπας περιέγραψε ότι τεχνικοί αρχικά αναζήτησαν βλάβη ή πρόβλημα στην ηλεκτρική τάση. Περίπου δύο ώρες αργότερα διαπίστωσαν ότι είχε γίνει κυβερνοεπίθεση και ότι η ρύθμιση των ψυγείων είχε αλλάξει στους 150 βαθμούς Κελσίου. Με τη βοήθεια τεχνικού και ειδικού λογισμικού ανακτήθηκε ο έλεγχος των συστημάτων. Στη συνέχεια απενεργοποιήθηκε η ασύρματη σύνδεση και εξετάστηκαν πρόσθετα μέτρα προστασίας.
Ο πρόεδρος της Ομοσπονδίας Ψυκτικών Ελλάδος, Δημήτρης Κοντούσιας, ανέφερε ότι περιστατικά μικρότερης κλίμακας είχαν καταγραφεί και τον Μάιο του 2025, σε περιοχές όπως η Αττική, η Ρόδος, η Κρήτη, η Θεσσαλονίκη και η Κομοτηνή. Σύμφωνα με τον ίδιο, σε ορισμένες περιπτώσεις επηρεάστηκαν μεγάλες αποθήκες τροφίμων και κηπευτικών. Επισήμανε ακόμη ότι η διακοπή της ψύξης μπορεί μέσα σε λίγες ώρες να προκαλέσει απώλειες προϊόντων.
Αντίθετα, ο γενικός διευθυντής της Ενωσης Σουπερμάρκετ Ελλάδας, Απόστολος Πεταλάς, δήλωσε ότι δεν είχε αναφερθεί ανάλογο περιστατικό σε αλυσίδα-μέλος της Ενωσης, η οποία, όπως είπε, αντιπροσωπεύει το 95% των υπεραγορών της χώρας. Πρόσθεσε ότι η Ενωση επικοινώνησε με εταιρείες κυβερνοασφάλειας και ενημέρωσε τα μέλη της για τα συστήματα που ενδέχεται να επηρεάζονται.
Εκτεθειμένοι ελεγκτές και μέτρα προστασίας
Στις 3 Νοεμβρίου, η ΕΑΚ απέστειλε επιστολή στην Ενωση Σουπερμάρκετ Ελλάδας, επισημαίνοντας ότι η γαλλική ομάδα απόκρισης CERT-FR είχε προειδοποιήσει για συστήματα των Danfoss και Copeland/Dixell, τα οποία λειτουργούν και σε καταστήματα στην Ελλάδα. Κατά την ΕΑΚ, ευάλωτα είναι συστήματα ελέγχου ψύξης που είναι προσβάσιμα από το διαδίκτυο, χρησιμοποιούν παλιό λογισμικό ή δεν διαθέτουν επαρκή προστασία. Ανάμεσα στους ελεγκτές που έχουν εντοπιστεί περιλαμβάνονται συστήματα Danfoss, Copeland/Dixell και Carel.
Οι εγκαταστάσεις και η συντήρηση συχνά ανατίθενται σε εξωτερικούς συνεργάτες. Οι συστάσεις προς τις επιχειρήσεις περιλαμβάνουν αποσύνδεση των συστημάτων ελέγχου από το δημόσιο διαδίκτυο, ασφαλή απομακρυσμένη πρόσβαση μέσω VPN και πολυπαραγοντικής ταυτοποίησης, αλλαγή των προεπιλεγμένων κωδικών και εγκατάσταση ενημερώσεων ασφαλείας. Προτείνεται επίσης η απόσυρση εξοπλισμού που δεν υποστηρίζεται πλέον από τον κατασκευαστή.
Η ΕΑΚ προειδοποιεί ότι η απουσία αυτών των μέτρων μπορεί να αφήσει τα καταστήματα εκτεθειμένα σε νέες επιθέσεις. Σε σχετικό έγγραφο αναφέρει ότι οι επιπτώσεις ενδέχεται να περιλαμβάνουν απώλεια νωπών και κατεψυγμένων προϊόντων μέσα σε λίγες ώρες, ενώ έχουν αναφερθεί και πυρκαγιές.
Αδιευκρίνιστα τα κίνητρα
Μέχρι στιγμής δεν έχει αποσαφηνιστεί ποιος βρίσκεται πίσω από τις επιθέσεις ή ποιο ήταν το κίνητρο. Οι έρευνες εθνικών, διεθνών και ιδιωτικών φορέων εξετάζουν διαφορετικά ενδεχόμενα, χωρίς να έχουν προκύψει βάσιμες ενδείξεις για τις αποδιδόμενες σε Ρωσία, Κίνα ή Βόρεια Κορέα επιθέσεις που αναφέρονται σε ορισμένα σενάρια.
Μεταξύ των ενδεχομένων που εξετάζονται είναι η επίδειξη δυνατοτήτων από ομάδες χάκερ, η επιδίωξη οικονομικού οφέλους ή η δοκιμή της ετοιμότητας μηχανισμών απέναντι σε κρίσεις. Ο ειδικός κυβερνοασφάλειας Βασίλης Ζωγράφος διατύπωσε το ερώτημα αν οι επιθέσεις μπορεί να λειτουργούν ως δοκιμή των αντιδράσεων κρατών. Πρόκειται για ενδεχόμενο που δεν έχει επιβεβαιωθεί από τα διαθέσιμα στοιχεία.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε νέες οδηγίες για τη διατήρηση βασικών αποθεμάτων που επαρκούν για 72 ώρες. Η αρμόδια επίτροπος Χάτζα Λαμπίμπ επικαλέστηκε τις κυβερνοεπιθέσεις σε σουπερμάρκετ ως παράδειγμα κινδύνου για την εφοδιαστική αλυσίδα. Στην Ιταλία, ο υπουργός Γεωργίας Φραντσέσκο Λολομπριτζίντα συνέδεσε τις επιθέσεις με το ενδεχόμενο υβριδικού πολέμου, ενώ στη Γαλλία η εισαγγελία του Παρισιού διερευνά την υπόθεση και η ANSSI εξέτασε τα περιστατικά.
