Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναμένεται να φέρει το τουρκολιβυκό μνημόνιο στην άτυπη συνάντηση των ηγετών της ΕΕ στο Δουβλίνο την Παρασκευή, σύμφωνα με ανώτερο αξιωματούχο στην Αθήνα που μίλησε ανώνυμα στο Politico.
Το ζήτημα της συμφωνίας Τουρκίας-Λιβύης για θαλάσσια όρια αναμένεται να τεθεί στην άτυπη συνάντηση των ηγετών της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο Δουβλίνο την Παρασκευή. Σύμφωνα με ανώτερο αξιωματούχο στην Αθήνα που μίλησε ανώνυμα στο Politico, ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα θέσει το θέμα, παρότι η συνάντηση έχει προγραμματιστεί να επικεντρωθεί στην Τεχνητή Νοημοσύνη (AI) και την Ουκρανία.
Η συμφωνία, που υπέγραψε η Τουρκία το 2019 με την αναγνωρισμένη από τον ΟΗΕ κυβέρνηση της Λιβύης στην Τρίπολη, ορίζει θαλάσσιο διάδρομο στην Ανατολική Μεσόγειο ανάμεσα στην Ελλάδα και την Κύπρο. Η Αθήνα υποστηρίζει ότι τα συγκεκριμένα ύδατα ανήκουν αποκλειστικά στην ελληνική Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ). Στις 20 Οκτωβρίου, το κείμενο εγκρίθηκε ομόφωνα και από τις αντίπαλες αρχές στην ανατολική Λιβύη.
Σε κοινή δήλωση στις 20 Οκτωβρίου, οι επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου ανέφεραν ότι η συμφωνία παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών, δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας και είναι άκυρη. Το σύμφωνο έχουν απορρίψει επίσης η Αίγυπτος, το Μπαχρέιν, η Κύπρος, το Ισραήλ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Από την πλευρά της, η Τουρκία κατηγόρησε τις Βρυξέλλες ότι υιοθετούν τις θέσεις Ελλάδας και Κύπρου, τις οποίες χαρακτήρισε «μαξιμαλιστικές και παράνομες». Ο πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν δήλωσε ότι αναμένει από την ΕΕ να σεβαστεί την κοινή βούληση της Τουρκίας και της Λιβύης.
Ανησυχία για ενεργειακά έργα
Η Αθήνα εκτιμά ότι η Άγκυρα θα μπορούσε να επικαλεστεί τη συμφωνία για να αμφισβητήσει υπεράκτιες έρευνες νότια της Κρήτης και το υποθαλάσσιο καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας-Κύπρου, έργο που χρηματοδοτείται από την ΕΕ. Η Ελλάδα και η Κύπρος προειδοποιούν ότι οι τουρκικές διεκδικήσεις ενδέχεται να εμποδίσουν στρατηγικά έργα στην περιοχή.
Η ηλεκτρική διασύνδεση, προϋπολογισμού 1,9 δισ. ευρώ, είχε διακοπεί το 2024, εν μέσω αντιπαράθεσης Αθήνας και Άγκυρας. Η τελευταία έκθεση της ΕΕ για την πορεία ένταξης της Τουρκίας αναφέρθηκε στην παρακώλυση του έργου από την Άγκυρα. Η γαλλική εταιρεία Meridiam έγινε πλειοψηφικός μέτοχος πριν από τρεις μήνες, ενώ την Τρίτη γαλλικό σκάφος απέπλευσε από το Ηράκλειο για την έναρξη εργασιών.
Ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης δήλωσε την περασμένη εβδομάδα σε κοινοβουλευτική επιτροπή ότι η Αθήνα προετοιμάζεται για πιθανή τουρκική αντίδραση. Σε συνέντευξή του είχε αναφέρει επίσης ότι, σε περίπτωση κλιμάκωσης, η Ελλάδα θα ζητήσει κυρώσεις και στήριξη από την ΕΕ.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης είχε θέσει το θέμα στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ τον περασμένο μήνα, ζητώντας αυστηρότερη ευρωπαϊκή στάση. Ο αναλυτής του Carnegie Europe για θέματα Τουρκίας, Marc Pierini, σημείωσε ότι οι διαφωνίες για τα θαλάσσια σύνορα έχουν διευρύνει το χάσμα ανάμεσα στην Τουρκία και τις κυβερνήσεις της ΕΕ.
