Η ημερίδα του Συνηγόρου του Πολίτη για τις βομβίδες κρότου-λάμψης ανέδειξε ελλείψεις στη διερεύνηση περιστατικών αστυνομικής αυθαιρεσίας. Για το 2025 καταγράφηκαν 119 έρευνες, ενώ, σύμφωνα με τον Θανάση Χουλιάρα, στο 63% διαπιστώθηκαν πλημμέλειες.
Ελλείψεις στην αστυνομική διαχείριση των συγκεντρώσεων και στη διερεύνηση καταγγελιών για αυθαιρεσία συζητήθηκαν σε ημερίδα του Συνηγόρου του Πολίτη (ΣτΠ), την Πέμπτη, με επίκεντρο τη χρήση βομβίδων κρότου-λάμψης. Στη συζήτηση συμμετείχαν εκπρόσωποι της ηγεσίας της ΕΛ.ΑΣ., ο γ.γ. Δημόσιας Τάξης, ο πρόεδρος του ΔΣΑ και φορείς της κοινωνίας των πολιτών.
Ελλείψεις στις έρευνες
Οι ειδικές επιστημονικές συνεργάτιδες του ΣτΠ, Μαρία Μαυρογένη και Ελενα Μάρκου, σημείωσαν ότι στις υποθέσεις τραυματισμών διαδηλωτών, δημοσιογράφων και περαστικών από βομβίδες κρότου-λάμψης οι εσωτερικές έρευνες συχνά δεν είναι επαρκείς. Όπως ανέφεραν, κατά τη διερεύνηση εξετάζεται συχνά αν κρίθηκε αναγκαία η χρήση των μέσων, χωρίς να ελέγχεται επαρκώς αν τηρήθηκαν οι κανόνες που θέτουν το Προεδρικό Διάταγμα του 2020 και το Εθνικό Σχέδιο Διαχείρισης Δημοσίων Υπαίθριων Συναθροίσεων του 2021.
Ο Θανάσης Χουλιάρας, επίκουρος καθηγητής του Πανεπιστημίου της Λευκωσίας, ανέφερε ότι το 2025 καταγράφηκαν 119 έρευνες και ότι στο 63% των υποθέσεων εντοπίστηκαν πλημμέλειες στη διερεύνηση. Επισήμανε επίσης πως μόλις 11 ειδικοί επιστήμονες του ΣτΠ καλούνται να διεκπεραιώσουν το έργο του μηχανισμού, ενώ οι σχετικές εκθέσεις ζητούν ενίσχυση του προσωπικού και του προϋπολογισμού.
Ο επικεφαλής του ΣτΠ, Ανδρέας Ποττάκης, ανέφερε ότι οι εκθέσεις του ΕΜΗΔΙΠΑ έχουν καταγράψει επαναλαμβανόμενες πρακτικές, όπως επαναπροωθήσεις αλλοδαπών, κατάχρηση προσαγωγών και στοχοποίηση νέων, Ρομά και ΛΟΑΤΚΙ. Τόνισε ότι ο ΣτΠ καλείται να συμβάλει στη διαφάνεια και τη θεσμική λογοδοσία.
Καταγγελίες και προτάσεις
Ο πρόεδρος του ΔΣΑ, Ανδρέας Κουτσολάμπρος, ανέφερε ότι οι καταγγελίες πολιτών σε βάρος ενστόλων προς τον ΕΜΗΔΙΠΑ αυξήθηκαν το 2025 κατά 70% σε σύγκριση με το 2024. Παρουσίασε προτάσεις του ΣτΠ και του ΔΣΑ, μεταξύ των οποίων η απαγόρευση των βομβίδων κρότου-λάμψης σε ειρηνικές συναθροίσεις, η χρήση ευδιάκριτων διακριτικών από τους αστυνομικούς που επιτηρούν διαδηλώσεις και η ενίσχυση του ΕΜΗΔΙΠΑ. Στις προτάσεις περιλαμβάνονται επίσης η αναθεώρηση του πειθαρχικού δικαίου, η αποκατάσταση των θυμάτων και η ενημέρωση των αστυνομικών για την παρουσία και τα δικαιώματα των δικηγόρων στις συναθροίσεις.
Ο γ.γ. Δημόσιας Τάξης, Παναγιώτης Στάθης, δήλωσε ότι αναμένεται στις αρχές του 2027 να παρουσιαστεί το πλαίσιο για τις κάμερες σώματος των αστυνομικών, ενώ ο σχετικός διαγωνισμός βρίσκεται σε εξέλιξη. Για το 2025, ανέφερε 272 έρευνες για καταγγελλόμενα περιστατικά αυθαιρεσίας και 185 πειθαρχικές έρευνες και ΕΔΕ εντός της ΕΛ.ΑΣ., αριθμούς αυξημένους κατά 40%, με πολλές έρευνες να έχουν ξεκινήσει αυτεπάγγελτα. Πρόσθεσε ότι υπάρχει δέσμευση για επανεκπαίδευση του προσωπικού και αξιοποίηση της τεχνολογίας με στόχο τη διαφάνεια και τη νομιμότητα.
Ο Χρήστος Δημόπουλος, διευθυντής του ελληνικού τμήματος της Διεθνούς Αμνηστίας, υποστήριξε ότι οι βομβίδες κρότου-λάμψης είναι συσκευές στρατιωτικού τύπου και ζήτησε την κατάργησή τους στις διαδηλώσεις. Ανέφερε ακόμη ότι στη Γαλλία έχουν αποσυρθεί πέντε μοντέλα που θεωρούνταν ασφαλή.
Η ομότιμη καθηγήτρια Νομικής του ΑΠΘ, Ελισάβετ Συμεωνίδου-Καστανίδου, υπενθύμισε ότι το 2004, ενόψει των Ολυμπιακών Αγώνων, το τότε υπουργείο Δημόσιας Τάξης είχε εκδώσει κανόνες εμπλοκής με περιορισμούς στη χρήση υπέρμετρης βίας. Όπως σημείωσε, το σχετικό φυλλάδιο δεν διατηρήθηκε μετά τους Αγώνες.
