Η πολιτική κριτική προς το Ισραήλ στις ΗΠΑ και η δήλωση του Ντόναλντ Τραμπ για πρόωρη διακοπή της στρατιωτικής βοήθειας προκαλούν ανησυχία για το μέλλον της συμμαχίας.
Τα αποτελέσματα των ενδιάμεσων εκλογών στις ΗΠΑ ενίσχυσαν την ανησυχία στο Ισραήλ για το κατά πόσο η αμερικανική στήριξη θα παραμείνει δεδομένη. Στη συζήτηση βρίσκονται τόσο η πολιτική κριτική προς την ισραηλινή κυβέρνηση όσο και οι πιθανές επιπτώσεις στη στρατιωτική συνεργασία.
Κριτική και από τα δύο αμερικανικά κόμματα
Κατά την προεκλογική περίοδο, υποψήφιοι των Δημοκρατικών επέκριναν τις ισραηλινές επιχειρήσεις στη Γάζα και στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη. Ο Ντόναλντ Τραμπ απέδωσε στον πόλεμο με το Ιράν την ήττα των Ρεπουμπλικανών, ενώ ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς συμπεριέλαβε τη σχέση των ΗΠΑ με το Ισραήλ στους λόγους για τους οποίους, όπως είπε, ψηφοφόροι απομακρύνθηκαν από το κόμμα.
Ισραηλινοί πολιτικοί της αντιπολίτευσης κατηγόρησαν τον πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου ότι έχει επιβαρύνει τη σχέση με τις ΗΠΑ. Ένας από αυτούς υποστήριξε ότι ο Νετανιάχου έχει γίνει τοξικός τόσο για τους Δημοκρατικούς όσο και για τους Ρεπουμπλικανούς. Ο πρωθυπουργός δεν είχε τοποθετηθεί δημόσια για τα αποτελέσματα.
Ανησυχία για τη στρατιωτική συνεργασία
Η συζήτηση πήρε νέα διάσταση μετά τη δήλωση του Τραμπ, σε συνέντευξή του στο Fox News, ότι θα τερματίσει δύο χρόνια νωρίτερα από το προβλεπόμενο την αμερικανική στρατιωτική βοήθεια των 3,8 δισ. δολαρίων προς το Ισραήλ. Ο πρόεδρος του Ισραήλ χαρακτήρισε την ανακοίνωση αιφνιδιαστική, ενώ το γραφείο του Νετανιάχου υποστήριξε ότι η μετάβαση από την παροχή βοήθειας σε μια σχέση συνεργασίας καταδεικνύει τη δύναμη και την ωριμότητα των διμερών δεσμών.
Η βοήθεια αντιστοιχεί σε λιγότερο από το 10% του ετήσιου στρατιωτικού προϋπολογισμού του Ισραήλ. Ο Ισραηλινός αναλυτής Γιαακόβ Κατζ προειδοποίησε, ωστόσο, ότι το ευρύτερο διακύβευμα αφορά και τη μελλοντική χρηματοδότηση, τις πωλήσεις όπλων και τα κοινά στρατιωτικά προγράμματα. Κατά τον ίδιο, ένα Κογκρέσο υπό τον έλεγχο των Δημοκρατικών θα μπορούσε να καθυστερήσει ή να εμποδίσει σχετικές αποφάσεις.
Ο Κατζ επισήμανε επίσης την εξάρτηση της ισραηλινής Πολεμικής Αεροπορίας από αμερικανικά αεροσκάφη, ανταλλακτικά και όπλα, καθώς και τη σημασία των αμερικανικών συστημάτων αντιπυραυλικής άμυνας. Εκτίμησε ότι οι εκλογές μπορεί να συνοδευτούν από αυστηρότερες απαιτήσεις προς το Ισραήλ για τις ενέργειές του στη Γάζα και στον Λίβανο, αλλά και για τη στάση του απέναντι σε ενδεχόμενη συμφωνία με το Ιράν.
Αμερικανός αξιωματούχος, ο οποίος μίλησε χωρίς να κατονομαστεί, εκτίμησε ότι θα υπάρξει μεγαλύτερη προθυμία για κριτική προς το Ισραήλ, χωρίς να θεωρεί ότι θα αλλάξει ο θεμελιώδης πυρήνας της σχέσης. Ο πρεσβευτής των ΗΠΑ στο Ισραήλ, Μάικ Χάκαμπι, δήλωσε σε ισραηλινό τηλεοπτικό σταθμό ότι δεν διακρίνει προς το παρόν μεγάλη αλλαγή στις βασικές αμερικανικές θέσεις. Από την πλευρά του, ο πρεσβευτής του Ισραήλ στον ΟΗΕ, Ντάνι Ντάνον, αναφέρθηκε στη συνέχιση της αμερικανικής στήριξης μέσω του βέτο στο Συμβούλιο Ασφαλείας, αλλά είπε ότι το Ισραήλ πρέπει να λάβει υπόψη τις επικριτικές φωνές και στα δύο κόμματα.
Η επόμενη κυβέρνηση και οι σχέσεις με την Ουάσινγκτον
Η αβεβαιότητα συμπίπτει με την προσπάθεια σχηματισμού κυβέρνησης στο Ισραήλ, μετά τις βουλευτικές εκλογές που δεν έδωσαν καθαρή πλειοψηφία ούτε στην κυβέρνηση ούτε στην αντιπολίτευση. Οι διαβουλεύσεις με τον πρόεδρο της χώρας αφορούν το αν ο Νετανιάχου ή ο κεντρώος αντίπαλός του, Γκάντι Άιζενκοτ, θα λάβει πρώτος εντολή για τον σχηματισμό κυβέρνησης συνασπισμού.
Ο Άιζενκοτ δήλωσε ότι, αν αναλάβει την ηγεσία, θα επιδιώξει να ανανεώσει τη σχέση με τις ΗΠΑ και να ενισχύσει τη διακομματική της βάση. Ο Γιαΐρ Λαπίντ υποστήριξε ότι το Ισραήλ πρέπει να συνεργάζεται και με τα δύο αμερικανικά κόμματα, αντί να παίρνει θέση στις εσωτερικές πολιτικές αντιπαραθέσεις των ΗΠΑ. Ο ίδιος συνέδεσε την ανάγκη αυτή με την ομιλία του Νετανιάχου στο Κογκρέσο το 2015, όταν ο Ισραηλινός πρωθυπουργός αντιτάχθηκε σε συμφωνία με το Ιράν.
Ο Αμερικανός αξιωματούχος εκτίμησε ότι η απομάκρυνση δύο ακροδεξιών υπουργών θα μπορούσε να είχε βελτιώσει νωρίτερα τις σχέσεις, αλλά πλέον το πρόβλημα είναι ευρύτερο. Όποιος σχηματίσει την επόμενη ισραηλινή κυβέρνηση θα χρειαστεί να διαχειριστεί μια συμμαχία στην οποία η αμερικανική στήριξη συζητείται πιο ανοιχτά και η συνέχισή της δεν θεωρείται αυτονόητη.
