Η εκπαίδευση, η υγεία και οι τεχνολογίες πληροφοριών και επικοινωνιών συγκαταλέγονται στους τομείς με τις μεγαλύτερες δυσκολίες στελέχωσης στις 27 ευρωπαϊκές χώρες που εξετάζει ο ΟΟΣΑ. Για την Ελλάδα, η διαθεσιμότητα εκπαιδευτικών εμφανίζεται γενικά ισορροπημένη.
Οι εργοδότες στην Ευρώπη δυσκολεύονται περισσότερο να καλύψουν θέσεις στην εκπαίδευση, την υγεία και την πληροφορική, ενώ βρίσκουν ευκολότερα εργαζομένους για αρκετές χαμηλής ειδίκευσης και βοηθητικές εργασίες. Τα στοιχεία περιλαμβάνονται στην ανάλυση του ΟΟΣΑ «Mapping Skill Shortages in OECD Countries», η οποία καλύπτει 27 ευρωπαϊκές χώρες και αφορά, στις περισσότερες περιπτώσεις, το 2024.
Στην κατάταξη των επαγγελματικών κατηγοριών με τις μεγαλύτερες δυσκολίες κάλυψης θέσεων προηγούνται οι εκπαιδευτικοί. Ακολουθούν οι επαγγελματίες υγείας και οι ειδικοί στις τεχνολογίες πληροφοριών και επικοινωνιών (ΤΠΕ). Στην πρώτη πεντάδα περιλαμβάνονται επίσης επαγγελματίες υποστήριξης της υγείας και ειδικοί στη διοίκηση επιχειρήσεων.
Οι ελλείψεις ανά επαγγελματικό κλάδο
Οι εκπαιδευτικοί συγκαταλέγονται στα πέντε δυσκολότερα επαγγέλματα ως προς την κάλυψη θέσεων σε 13 χώρες. Η αντίστοιχη κατηγορία περιλαμβάνει επαγγελματίες υγείας σε 12 χώρες και ειδικούς ΤΠΕ σε άλλες 12. Διευθυντικά στελέχη εμφανίζονται στην πρώτη πεντάδα σε επτά χώρες, ενώ επαγγελματίες υποστήριξης της υγείας, προσωπικής φροντίδας και διοίκησης επιχειρήσεων σε έξι.
Οι ελλείψεις στον χώρο της υγείας είναι ευρείες. Ο ΟΟΣΑ καταγράφει δυσκολία εύρεσης επαγγελματιών υγείας σε 23 από τις 27 χώρες και προσωπικού υποστήριξης της υγειονομικής περίθαλψης σε 21. Οι εκπρόσωποι της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Νοσηλευτικών Ενώσεων, Πολ Ντε Ρέβε και Μανουέλ Μπαλότα, αποδίδουν τη δυσκολία προσέλκυσης και διατήρησης νοσηλευτών, μεταξύ άλλων, στον μεγάλο φόρτο ασθενών, στις επισφαλείς συνθήκες, στην ψυχολογική επιβάρυνση και στην επαγγελματική εξουθένωση.
Ο πρόεδρος της Μόνιμης Επιτροπής Ευρωπαίων Ιατρών (CPME), δρ Όλε Γιόχαν Μπάκε, αναφέρει ότι οι γιατροί καλούνται να καλύπτουν ελλείψεις προσωπικού με περισσότερες ώρες εργασίας και αυξημένο φόρτο. Συνδέει επίσης την αυξανόμενη βία σε βάρος υγειονομικών με την επιδείνωση της εξουθένωσης και τη μειωμένη ελκυστικότητα του επαγγέλματος.
Η εικόνα για την Ελλάδα και τους νέους
Σε 21 από τις 27 χώρες οι εργοδότες δυσκολεύονται να βρουν εκπαιδευτικούς. Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις έξι χώρες όπου η προσφορά και η ζήτηση εμφανίζονται γενικά ισορροπημένες, μαζί με τη Γερμανία, την Ιταλία, τη Νορβηγία, την Ισπανία και την Τουρκία. Η αποτίμηση αφορά τη σχετική θέση του επαγγέλματος σε σύγκριση με άλλες κατηγορίες στην ίδια χώρα και δεν αποκλείει επιμέρους κενά στα σχολεία.
Ο γενικός γραμματέας της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Εργοδοτών στον Τομέα της Εκπαίδευσης, Ντάνιελ Βισνιέφσκι, επισημαίνει ότι η στελέχωση των σχολείων σχετίζεται και με τη μακροπρόθεσμη ελκυστικότητα του επαγγέλματος. Ως παράγοντες αναφέρει τις αμοιβές, τις συνθήκες εργασίας, την επαγγελματική αυτονομία, τις δυνατότητες εξέλιξης και τις αυξημένες απαιτήσεις που καλούνται να διαχειριστούν οι εκπαιδευτικοί.
Οι ελλείψεις συνυπάρχουν με δυσκολότερες προοπτικές απασχόλησης για τους νέους πτυχιούχους. Ο ΟΟΣΑ διαπιστώνει διεύρυνση του χάσματος ανεργίας μεταξύ αυτής της ομάδας και του ευρύτερου πληθυσμού εργάσιμης ηλικίας στις χώρες που εξέτασε. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έχει επίσης επισημάνει επιδείνωση των επαγγελματικών προοπτικών των νέων στην Ευρωζώνη από το 2023.
Πού υπάρχει μεγαλύτερη επάρκεια προσωπικού
Ανειδίκευτοι εργάτες είναι σχετικά εύκολο να βρεθούν σε 21 χώρες, βοηθοί παρασκευής τροφίμων σε 17 και εργαζόμενοι σε στοιχειώδη επαγγέλματα σε 16. Πωλητές και υπάλληλοι γραφείου άλλων ειδικοτήτων εμφανίζουν επίσης σχετική επάρκεια σε 15 χώρες. Στις κατηγορίες που βρίσκονται μεταξύ των πέντε ευκολότερων προς κάλυψη περιλαμβάνονται οι ανειδίκευτοι εργάτες σε 14 χώρες και οι βοηθοί παρασκευής τροφίμων σε 12.
Οι εθνικές διαφοροποιήσεις είναι σημαντικές. Στη Νορβηγία, οι ανειδίκευτοι εργάτες συγκαταλέγονται στις κατηγορίες με τη μεγαλύτερη δυσκολία κάλυψης θέσεων, ενώ στην Ισπανία το μεγαλύτερο πρόβλημα εντοπίζεται στους βοηθούς παρασκευής τροφίμων. Στη Γαλλία, δυσκολότερα καλύπτονται θέσεις σε στοιχειώδη επαγγέλματα.
Στις ΤΠΕ, ο ΟΟΣΑ καταγράφει ελλείψεις σε 18 χώρες. Αντίθετα, στη Δανία, τη Φινλανδία, τη Γερμανία, την Ολλανδία, τη Νορβηγία και τη Σουηδία η προσφορά και η ζήτηση εμφανίζονται γενικά ισορροπημένες. Στην Αυστρία, την Ελβετία και το Ηνωμένο Βασίλειο καταγράφεται σχετικό πλεόνασμα ειδικών.
Η ανάλυση δεν μετρά τον απόλυτο αριθμό των κενών θέσεων. Συγκρίνει τη δυσκολία κάλυψης διαφορετικών επαγγελμάτων μέσα σε κάθε χώρα, αποτυπώνοντας τη σχετική διαθεσιμότητα εργαζομένων. Η οικονομολόγος του ΟΟΣΑ Ίζαμπελ Σκακ Όλουφσεν συνδέει τις διαφορές μεταξύ χωρών με τη δομή της οικονομίας και τη ζήτηση για δεξιότητες. Για την πληροφορική, σημειώνει ότι η εξάπλωση εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης ενδέχεται να περιορίσει τη ζήτηση για ορισμένες θέσεις εισαγωγικού επιπέδου.
Η εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Αρχής Εργασίας (ELA), Πία-Γιοχάνα Φάλστρεμ, αναφέρει ότι στις ελλείψεις συμβάλλουν δημογραφικές αλλαγές, αναντιστοιχία δεξιοτήτων, η ποιότητα των θέσεων εργασίας και η περιορισμένη κινητικότητα. Ως κατευθύνσεις αντιμετώπισης αναφέρει την κατάρτιση, τη βελτίωση των εργασιακών συνθηκών και τη σύνδεση των δεξιοτήτων με τις ανάγκες των επιχειρήσεων.
