Οι ελλείψεις σε βασικά είδη και υπηρεσίες υγείας συνδέονται με εκατομμύρια γυναίκες που κινδυνεύουν από λοιμώξεις και με μεγάλες διαφορές στις πιθανότητες επιβίωσης μητέρων και νεογνών.
Περισσότερες από 700 γυναίκες χάνουν καθημερινά τη ζωή τους από επιπλοκές κατά την εγκυμοσύνη ή τον τοκετό, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ). Την ίδια ώρα, περίπου 6.200 νεογνά πεθαίνουν κάθε ημέρα πριν συμπληρώσουν τον πρώτο μήνα ζωής τους, αριθμός που αντιστοιχεί σε 2,3 εκατομμύρια ετησίως.
Οι συνθήκες τοκετού διαφέρουν δραματικά από χώρα σε χώρα. Η Ντιάνα, που περιμένει το πρώτο της παιδί στη Νέα Υόρκη, έχει ετοιμάσει για το μαιευτήριο ρούχα και είδη για το μωρό, μαζί με αντικείμενα που θα τη βοηθήσουν στη φροντίδα και την ανάρρωσή της. Η 20χρονη Ρόουζ, στο Μαλάουι, έχει στη δική της τσάντα φακό, πλαστικό κάλυμμα για το κρεβάτι, κουβά για νερό και σπάγκο για τον ομφάλιο λώρο.
Η Ρόουζ πρόκειται να γεννήσει στο Κέντρο Υγείας Σιμουλέμπα, όπου, σύμφωνα με την περιγραφή, δεν υπάρχει τρεχούμενο νερό, εξοπλισμός αποστείρωσης ή ηλεκτρικό ρεύμα. Οι τέσσερις τουαλέτες εξυπηρετούν 400 ανθρώπους. Της ζητήθηκε επίσης να φέρει γάντια, βαμβάκι και απορρυπαντικό για τον καθαρισμό της αίθουσας τοκετού, είδη που δεν έχει τα χρήματα να αγοράσει.
Η WaterAid είχε αναδείξει με καμπάνια της τις διαφορετικές ανάγκες που καλύπτουν οι τσάντες τοκετού, ως εικόνα της άνισης πρόσβασης σε ασφαλείς συνθήκες γέννας. Κάθε δύο δευτερόλεπτα, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται, μια γυναίκα γεννά χωρίς βασικά είδη πρώτης ανάγκης. Περισσότερες από 16 εκατομμύρια γυναίκες τον χρόνο εκτίθενται έτσι σε λοιμώξεις που μπορούν να προληφθούν, αλλά ενδέχεται να απειλήσουν τη ζωή τους.
Μεγάλες διαφορές ανά περιοχή
Επτά στις δέκα γυναίκες που πεθαίνουν από αιτίες σχετικές με την εγκυμοσύνη ή τον τοκετό ζουν στην Αφρική. Η νεογνική θνησιμότητα στην υποσαχάρια Αφρική αναφέρεται ως έντεκα φορές υψηλότερη από εκείνη της Αυστραλίας και της Νέας Ζηλανδίας.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΠΟΥ, καταγράφονται 992 μητρικοί θάνατοι ανά 100.000 κατοίκους στη Νιγηρία, 747 στο Τσαντ, 691 στο Νότιο Σουδάν και 520 στο Αφγανιστάν. Στην Αυστραλία η αντίστοιχη αναλογία είναι 6,6 και στην Ευρωπαϊκή Ένωση 5. Η Unicef αναφέρει 27 θανάτους νεογνών ανά 100.000 στην υποσαχάρια Αφρική, έναντι 2,4 στην Αυστραλία και τη Νέα Ζηλανδία.
Στους αριθμούς προστίθενται περίπου δύο εκατομμύρια νεκρογεννήσεις κάθε χρόνο, με τέσσερις στις πέντε να σημειώνονται και πάλι στην υποσαχάρια Αφρική. Οι περισσότερες απώλειες συνδέονται με επιπλοκές της εγκυμοσύνης, πρόωρο τοκετό, προβλήματα κατά τη γέννα και λοιμώξεις που θα μπορούσαν να αποφευχθούν.
Παρεμβάσεις χαμηλού κόστους και χρηματοδότηση
Μεταξύ των λύσεων που προτείνονται είναι η χορήγηση στις εγκύους χωρών χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος ενός πολυμικροθρεπτικού σκευάσματος των Ηνωμένων Εθνών, του UNIMMAP-MMS. Το κόστος του αναφέρεται στα 2,60 δολάρια για όλη την εγκυμοσύνη, ενώ η εφαρμογή της παρέμβασης θα μπορούσε να συμβάλει στη διάσωση σχεδόν μισού εκατομμυρίου ζωών.
Παρά τη μείωση των θανάτων παιδιών κάτω των πέντε ετών, από 13 εκατομμύρια το 1990 σε 4,9 εκατομμύρια το 2024, ο ρυθμός βελτίωσης έχει επιβραδυνθεί. Η ετήσια μείωση της παιδικής θνησιμότητας είναι σήμερα δυόμισι φορές πιο αργή από ό,τι στις αρχές του αιώνα.
Η έκθεση Goalkeepers 2025 του Ιδρύματος Γκέιτ προειδοποιεί ότι οι περικοπές στη διεθνή βοήθεια θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε αύξηση κατά 200.000 των θανάτων παιδιών κάτω των πέντε ετών, για πρώτη φορά μέσα στον 21ο αιώνα.
