Η απόφαση του ICJ αναγνώρισε τη γενοκτονία σε βάρος της μουσουλμανικής μειονότητας, ενώ οι μαρτυρίες επιζώντων περιγράφουν τις σφαγές του 2017 και τον συνεχιζόμενο εκτοπισμό εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων.
Το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης (ICJ) έκρινε ότι η Μιανμάρ διέπραξε γενοκτονία κατά των Ροχίνγκια. Η απόφαση επαναφέρει στο προσκήνιο όσα βίωσαν οι άνθρωποι που διέφυγαν από τη χώρα το 2017, όταν οι επιθέσεις ανάγκασαν περισσότερους από 700.000 να περάσουν στο γειτονικό Μπανγκλαντές.
Οι εικόνες καπνού από επιθέσεις σε κοντινά χωριά, οι σοροί σε ποτάμια και η βιαστική φυγή για να σωθούν αποτελούν μέρος των μαρτυριών των επιζώντων. Σύμφωνα με την περιγραφή της απόφασης από τον Guardian, το Δικαστήριο έκρινε ότι ο όρος «εθνοκάθαρση» δεν αποδίδει επαρκώς όσα συνέβησαν. Οι δυνάμεις ασφαλείας της Μιανμάρ δεν εκδίωξαν μόνο τους Ροχίνγκια, αλλά σκότωναν και ανθρώπους που προσπαθούσαν να διαφύγουν, με στόχο την καταστροφή της κοινότητας ως πληθυσμιακής ομάδας.
Η φυγή του 2017 και η ζωή στους καταυλισμούς
Οι άνθρωποι που έφτασαν στο Μπανγκλαντές μετέφεραν μαρτυρίες για μαζικές δολοφονίες, σεξουαλική βία και χωριά που καταστράφηκαν ολοκληρωτικά. Πολλοί διέσχισαν δάση, λόφους και ποτάμια, συχνά μέσα στις βροχές των μουσώνων. Στο χωριό Τούλα Τόλι, χιλιάδες άνθρωποι συγκεντρώθηκαν με τη βία, δολοφονήθηκαν και θάφτηκαν σε ομαδικούς τάφους. Σε άλλες περιοχές, άνδρες συνελήφθησαν και εκτελέστηκαν από τις δυνάμεις ασφαλείας.
Η πλειονότητα όσων έφυγαν το 2017 εξακολουθεί να ζει σε προσφυγικούς καταυλισμούς στο Μπανγκλαντές, μαζί με ανθρώπους που κατέφυγαν εκεί από τις αρχές της δεκαετίας του 1990. Οι καταυλισμοί αποτελούν τον μεγαλύτερο προσφυγικό οικισμό στον κόσμο. Οι διαμένοντες ζουν σε πρόχειρα καταλύματα από μπαμπού και πλαστικά καλύμματα, ενώ δεν έχουν δικαίωμα ελεύθερης μετακίνησης, εργασίας ή πρόσβασης στην εκπαίδευση.
Η απόφαση εκδόθηκε ενώ εκατοντάδες Ροχίνγκια έχουν χάσει φέτος τη ζωή τους στη θάλασσα, προσπαθώντας να φύγουν από τους καταυλισμούς. Παράλληλα, χώρες όπως η Μαλαισία και η Ινδία έχουν θέσει το ζήτημα της επιστροφής τους στη Μιανμάρ. Εκπρόσωποι της κοινότητας ελπίζουν ότι η δικαστική κρίση θα σταματήσει τις προσπάθειες επαναπατρισμού.
Μαρτυρίες επιζώντων
Σε μαρτυρίες που συγκέντρωσε ο Guardian, η Μομτάζ Μπεγκούμ και η αδελφή της, Ντιλντάρ Μπεγκούμ, περιγράφουν την επιβίωσή τους από τη σφαγή στο Τούλα Τόλι. Η Μομτάζ ανέφερε ότι οι δυνάμεις της Μιανμάρ σκότωσαν τον σύζυγο και τα παιδιά της και στη συνέχεια τη βίασαν μπροστά στο μοναδικό παιδί της που είχε επιζήσει. Η αδελφή της είχε υποστεί την ίδια βία.
Οι δύο γυναίκες έχασαν τις οικογένειές τους και για μήνες πίστευαν ότι η άλλη είχε σκοτωθεί. Συναντήθηκαν ξανά στο Μπανγκλαντές, όπου αποδείχθηκε ότι ζούσαν σε διαφορετικά σημεία του ίδιου καταυλισμού. Η καθεμία είχε σώσει μία κόρη, και τα δύο κορίτσια είχαν παρόμοια τραύματα στο πίσω μέρος του κεφαλιού.
Για την Ανουάρα Μπεγκούμ, η φυγή του 2017 ήταν η τρίτη από τη Μιανμάρ. Είχε εκτοπιστεί πρώτη φορά το 1978, όταν ήταν παιδί, και ξανά στις αρχές της δεκαετίας του 1990, όταν ήταν νεαρή μητέρα. Κατά τη δεύτερη προσφυγιά της έχασε τον γιο της από αναπνευστική ασθένεια, ενώ η οικογένεια προσπαθούσε να επιβιώσει σε πρόχειρη σκηνή την περίοδο των μουσώνων.
Όταν επέστρεψε στη Μιανμάρ, παρά τη συνέχιση των διώξεων, υποσχέθηκε στον εαυτό της ότι δεν θα γινόταν ξανά πρόσφυγας. Άλλαξε γνώμη όταν είδε το ποτάμι κοντά στο χωριό της γεμάτο πτώματα που παρασύρονταν από την περιοχή του Τούλα Τόλι. Αφού ο σύζυγός της ανέσυρε σορούς για ταφή, το ζευγάρι έφυγε προς τον ποταμό Ναφ, στα σύνορα με το Μπανγκλαντές. Για να περάσει απέναντι, η Ανουάρα έδωσε σε βαρκάρη από το Μπανγκλαντές τα χρυσαφικά της, αξίας περίπου 200 δολαρίων.
Ο Νουρ Αλάμ αναγκάστηκε να καταφύγει στο Μπανγκλαντές τέσσερις φορές. Το 2017 ήταν τόσο εξαντλημένος ώστε τα παιδιά του τον μετέφεραν στους ώμους τους. Ο δεκάχρονος εγγονός του, Μαμούν, κρατούσε το χέρι του στη διαδρομή και οι δυο τους παρέμειναν αχώριστοι στον καταυλισμό. Η πρώτη εκδίωξη του Αλάμ από τη Μιανμάρ είχε γίνει τη δεκαετία του 1950, στη διάρκεια στρατιωτικών επιχειρήσεων, πριν το Μπανγκλαντές αποκτήσει την ανεξαρτησία του.
Για τους επιζώντες, η απόφαση της Χάγης αποτελεί δικαστική αναγνώριση της βίας που υπέστησαν. Σχεδόν δέκα χρόνια μετά τις σφαγές, εκατοντάδες χιλιάδες παραμένουν μακριά από τις εστίες τους, χωρίς να γνωρίζουν πότε ή υπό ποιες συνθήκες θα μπορέσουν να επιστρέψουν με ασφάλεια.
