Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο απονέμει συλλογικά το Βραβείο Ζαχάρωφ για την Ελευθερία της Σκέψης στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο και στους λειτουργούς του.
Το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο (ΔΠΔ) και οι λειτουργοί του είναι οι φετινοί αποδέκτες του Βραβείου Ζαχάρωφ για την Ελευθερία της Σκέψης. Την ανακοίνωση έκανε την Πέμπτη στην ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου η πρόεδρός του, Ρομπέρτα Μέτσολα.
Το βραβείο αναγνωρίζει το έργο του Δικαστηρίου, μεταξύ άλλων τις έρευνες, τις διώξεις και τις δίκες του, καθώς και τα εντάλματα σύλληψης που έχει εκδώσει ή εγκρίνει. Η τελετή απονομής έχει προγραμματιστεί για τον Δεκέμβριο, στο Στρασβούργο, κατά τη διάρκεια συνόδου της ολομέλειας.
Ανησυχία για τις κυρώσεις
Η βράβευση ανακοινώθηκε σε περίοδο κατά την οποία το ΔΠΔ αντιμετωπίζει κυρώσεις από την κυβέρνηση των ΗΠΑ. Στις εκθέσεις του για το 2025 σχετικά με την εξωτερική πολιτική και τα ανθρώπινα δικαιώματα, οι ευρωβουλευτές εξέφρασαν ανησυχία για τις κυρώσεις και τις απειλές που, όπως αναφέρουν, έχουν στραφεί κατά του Δικαστηρίου, δικαστών, εισαγγελέων, εργαζομένων και συνεργατών του.
Οι ευρωβουλευτές έχουν ζητήσει επανειλημμένα από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ενεργοποιήσει τη «νομοθεσία θωράκισης» της ΕΕ, με στόχο την προστασία αξιωματούχων του ΔΠΔ από εξωεδαφικές ενέργειες και τη διασφάλιση της ανεξάρτητης λειτουργίας του. Η νομοθεσία αυτή προβλέπει, μεταξύ άλλων, ότι οι οικονομικοί φορείς της ΕΕ μπορούν να ζητούν δικαστικά αποζημίωση για ζημίες από την εξωεδαφική εφαρμογή ξένης νομοθεσίας.
Στις ίδιες εκθέσεις, οι ευρωβουλευτές χαιρέτισαν τη συνέχιση της οικονομικής στήριξης της ΕΕ προς το ΔΠΔ. Τόνισαν επίσης ότι όλα τα κράτη μέλη της Ένωσης είναι μέρη του Καταστατικού της Ρώμης και υποχρεούνται να εφαρμόζουν τις αποφάσεις του Δικαστηρίου.
Ο ρόλος του Δικαστηρίου
Το ΔΠΔ διερευνά και, όταν πληρούνται οι προϋποθέσεις, δικάζει πρόσωπα που κατηγορούνται για γενοκτονία, εγκλήματα πολέμου, εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και το έγκλημα της επίθεσης. Λειτουργεί συμπληρωματικά προς τα εθνικά δικαστήρια και διέπεται από το Καταστατικό της Ρώμης.
Η Νάβι Πιλάι, πρώην δικαστής του ΔΠΔ, είχε ηγηθεί έρευνας του ΟΗΕ που κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το Ισραήλ είναι υπεύθυνο για γενοκτονία στη Γάζα. Η Πιλάι είχε επίσης εκφράσει ανησυχία για τις κυρώσεις σε δικαστές λόγω των δικαστικών αποφάσεών τους.
Το Βραβείο Ζαχάρωφ θεσπίστηκε το 1988 και απονέμεται κάθε χρόνο από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σε πρόσωπα ή οργανώσεις για τη συμβολή τους στην υπεράσπιση των ανθρωπίνων και θεμελιωδών δικαιωμάτων, της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου.
Αναλυτικά η δήλωση Roberta Metsola
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει χτιστεί στη βάση του σεβασμού της πολυμέρειας και των διεθνών θεσμών. Απονέμοντας το βραβείο Ζαχάρωφ στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο και στους λειτουργούς του, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αναγνωρίζει το σημαντικό έργο του για τη στήριξη του διεθνούς δικαίου και την απόδοση δικαιοσύνης
