Ο Αμερικανός πρόεδρος συνέδεσε το ενδεχόμενο νέων στρατιωτικών επιθέσεων με πρόοδο στις διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και τα Στενά του Ορμούζ, ενώ η Ουάσινγκτον χαμηλώνει τις προσδοκίες για συμφωνία.
Νέα διπλωματική κινητικότητα καταγράφεται μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, με το Κατάρ να διαμεσολαβεί και να μεταφέρει έγγραφο-πλαίσιο στο οποίο οι δύο πλευρές προτείνουν αλλαγές. Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε στο CNN ότι νέες αμερικανικές επιθέσεις είναι «εξαιρετικά απίθανες», εφόσον η Τεχεράνη σημειώσει πρόοδο προς συμφωνία για το πυρηνικό της πρόγραμμα και την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ. Σε συνέντευξή του στο CBS είπε επίσης ότι δεν επιδιώκει κλιμάκωση του πολέμου, χωρίς να αποκλείσει τη στρατιωτική επιλογή.
Οι συνομιλίες διεξάγονται διακριτικά και έχουν ενταθεί τις τελευταίες ημέρες, καθώς οι δύο πλευρές και το Κατάρ έχουν αποκαλύψει ελάχιστα για το περιεχόμενό τους. Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, δήλωσε ότι δεν διαφαίνεται άμεσα σημαντική διπλωματική πρόοδος. Ο Τραμπ αναμενόταν να συναντηθεί τη Δευτέρα στην Ουάσινγκτον με τον πρωθυπουργό του Κατάρ, σεΐχη Μοχάμεντ μπιν Αμπντουλραχμάν αλ Θάνι.
Οι εκλογές και οι όροι των δύο πλευρών
Οι απώλειες των Ρεπουμπλικανών στις ενδιάμεσες εκλογές προστέθηκαν στο πολιτικό πλαίσιο των διαπραγματεύσεων. Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, ανέφερε ότι ο πόλεμος ήταν ένας από τους λόγους της εκλογικής ήττας. Ο Τραμπ είπε ότι συμφωνεί πως οι ψηφοφόροι δεν ήθελαν τον πόλεμο, υπερασπίστηκε όμως την απόφαση για την επίθεση στο Ιράν και δήλωσε ότι θα την επαναλάμβανε.
Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, κάλεσε τον Λευκό Οίκο να ανταποκριθεί στο μήνυμα των Αμερικανών ψηφοφόρων. Η Τεχεράνη επιμένει δημόσια ότι δεν θα διαπραγματευτεί για το πυρηνικό της πρόγραμμα ούτε θα ανοίξει ξανά τα Στενά του Ορμούζ χωρίς να ικανοποιηθούν επτά προϋποθέσεις, στις οποίες περιλαμβάνονται ο τερματισμός του πολέμου σε όλα τα μέτωπα και η άρση του ναυτικού αποκλεισμού. Οι λεπτομέρειες των όρων δεν έχουν δημοσιοποιηθεί.
Η Ουάσινγκτον επιδιώκει να αποτρέψει το Ιράν από το να αποκτήσει δυνατότητα κατασκευής πυρηνικού όπλου. Σύμφωνα με δημοσιεύματα, εξετάζει την αραίωση του εμπλουτισμένου ουρανίου που βρίσκεται στο Ιράν ή τη μεταφορά του σε άλλη χώρα για φύλαξη, ενώ δεν είναι σαφές πόση πρόοδος έχει σημειωθεί στο ζήτημα. Η Τεχεράνη υποστηρίζει ότι το πυρηνικό της πρόγραμμα εξυπηρετεί την παραγωγή ενέργειας και όχι στρατιωτικούς σκοπούς.
Κυρώσεις και περιφερειακές εντάσεις
Στην ατζέντα βρίσκονται και οικονομικά ζητήματα. Οι αμερικανικές κυρώσεις δυσκολεύουν τις πωλήσεις ιρανικού πετρελαίου, ενώ περιουσιακά στοιχεία της χώρας αξίας δισεκατομμυρίων δολαρίων παραμένουν δεσμευμένα σε ξένες τράπεζες. Η Ουάσινγκτον φαίνεται να εξετάζει χαλάρωση των περιορισμών, κάτι που θα μπορούσε να μειώσει τις οικονομικές πιέσεις στον ιρανικό πληθυσμό, ο οποίος αντιμετωπίζει πληθωρισμό σε επίπεδα ρεκόρ. Το Ιράν ζητά επίσης αποζημίωση από τις ΗΠΑ για τη δολοφονία του ανώτατου ηγέτη Αλί Χαμενεΐ και ανώτερων στρατιωτικών διοικητών από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, κατά την έναρξη του πολέμου τον Φεβρουάριο.
Οι δύο πλευρές εξακολουθούν να απέχουν από συμφωνία και η εμπιστοσύνη της Τεχεράνης προς την Ουάσινγκτον έχει υποχωρήσει μετά τις διαδοχικές συγκρούσεις και την έναρξη του πολέμου ενώ βρίσκονταν σε εξέλιξη συνομιλίες για το πυρηνικό πρόγραμμα. Η ιρανική ηγεσία φοβάται ότι παραχώρηση διαπραγματευτικών μέσων, όπως ο έλεγχος του εμπλουτισμένου ουρανίου ή των Στενών, θα την άφηνε πιο εκτεθειμένη σε νέες επιθέσεις. Από την πλευρά του, ο Τραμπ καλείται να ισορροπήσει στις σχέσεις με τους Άραβες εταίρους των ΗΠΑ και το Ισραήλ, ενώ αντιμετωπίζει το ενδεχόμενο επικρίσεων αν αποχωρήσει από τον πόλεμο χωρίς σημαντική παραχώρηση από την Τεχεράνη.
Το καθεστώς των Στενών του Ορμούζ παραμένει βασικό σημείο αντιπαράθεσης. Το Ιράν επιδιώκει να αναλάβει τη διαχείρισή τους, ενώ οι ΗΠΑ θέλουν να διασφαλίσουν την ελεύθερη ναυσιπλοΐα. Το πέρασμα έχει κρίσιμη σημασία για τις εξαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου των αραβικών κρατών. Παράλληλα, η Τεχεράνη επιδιώκει να προστατεύσει οργανώσεις και συμμάχους της στον Λίβανο, το Ιράκ και την Υεμένη, ενώ οι εντάσεις στην περιοχή παραμένουν.
Παραμένει ο κίνδυνος νέας σύγκρουσης
Ορισμένα μέσα ενημέρωσης, μεταξύ των οποίων οι New York Times, έχουν αναφέρει ότι οι συνομιλίες πλησίασαν περισσότερο σε συμφωνία και ότι το Ιράν είναι διατεθειμένο να επανέλθει στις διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα. Οι πληροφορίες αυτές δεν έχουν επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα. Την ίδια ώρα, οι ΗΠΑ διατηρούν μεγάλη στρατιωτική παρουσία στη Μέση Ανατολή, ενώ πλοία που μεταφέρουν πετρέλαιο και φυσικό αέριο μέσω των Στενών του Ορμούζ εξακολουθούν, σύμφωνα με το υλικό, να δέχονται επιθέσεις από το Ιράν.
Η Ουάσινγκτον προσφέρει αμοιβή έως 20 εκατομμύρια δολάρια για πληροφορίες σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και έχει συγκροτήσει ειδική ομάδα δράσης για να εμποδίσει τη μεταφορά προηγμένων οπλικών συστημάτων και άλλων υλικών μέσω χερσαίων οδών. Παράλληλα, Ιρανοί στρατιωτικοί διοικητές έχουν εντείνει τις προειδοποιήσεις τους για τις δυνατότητες των οπλικών συστημάτων της χώρας. Έτσι, παρά τις αναφορές περί προόδου, η έκβαση των συνομιλιών και το ενδεχόμενο νέας κλιμάκωσης παραμένουν αβέβαια.
