Στις 11 Σεπτεμβρίου 1973, οι ένοπλες δυνάμεις υπό τον στρατηγό Αουγκούστο Πινοτσέτ ανέτρεψαν τη δημοκρατικά εκλεγμένη σοσιαλιστική κυβέρνηση της Λαϊκής Ενότητας. Το προεδρικό μέγαρο Λα Μονέδα βομβαρδίστηκε και ο Αλιέντε πέθανε στο εσωτερικό του, αφού προηγουμένως εκφώνησε από το Ράδιο Μαγκαγιάνες τον τελευταίο ιστορικό λόγο του.
Ο Πρόεδρος της Κυβέρνησης Λαϊκής Ενότητας της Χιλής, ο πρώτος δημοκρατικά εκλεγμένος μαρξιστής Πρόεδρος, ήταν νεκρός.
Η σημερινή επέτειος έχει μάλιστα ιδιαίτερη πολιτική σημασία: για πρώτη φορά μετά την αποκατάσταση της δημοκρατίας το 1990 δεν θα πραγματοποιηθεί επίσημη κρατική τελετή μνήμης στη Χιλή, με απόφαση της κυβέρνησης του δεξιού προέδρου Χοσέ Αντόνιο Καστ.
Επιλέγουμε ένα απόσπασμα από τον πρώτο λόγο του Αλιέντε στο χιλιανό κοινοβούλιο, στα τέλη του 1970:
“Οι δυσκολίες που αντιμετωπίζουμε βρίσκονταιστην εξαιρετική πολυπλοκότητα των καθηκόντων που μας περιμένουν: να δημιουργήσουμε τους πολιτικούς θεσμούς που θα μας οδηγήσουν στο Σοσιαλισμό ,και, ξεκινώντας από τη σημερινή κατάσταση μιας κοινωνίας που συνθλίβεται από την υπανάπτυξη και τη φτώχεια, να προχωρήσουμε στην οικοδόμησή του.
[…]
Στα θεμελιώδη αυτά προβλήματα προστίθεται ακόμη ένα, το οποίο αποτελεί τη μεγάλη πρόκληση της εποχής μας: πώς μπορεί ο άνθρωπος γενικά —και ιδιαίτερα ο νέος άνθρωπος— να αποκτήσει μια αίσθηση αποστολής που θα του εμφυσήσει μια νέα χαρά για τη ζωή και θα προσδώσει αξιοπρέπεια στην ύπαρξή του;
Δεν υπάρχει άλλος δρόμος από την αφοσίωση σε μεγάλα, ανιδιοτελή έργα· όπως είναι η κατάκτηση ενός νέου σταδίου της ανθρώπινης κατάστασης, η οποία μέχρι σήμερα έχει υποβαθμιστεί από τη διαίρεση των ανθρώπων σε προνομιούχους και στερημένους.
Εδώ βρίσκεται η προσδοκία να οικοδομήσουμε έναν κόσμο που θα ξεπεράσει τη διάκριση ανάμεσα σε πλούσιους και φτωχούς.
Και, στην περίπτωσή μας, να οικοδομήσουμε μια κοινωνία στην οποία ο πόλεμος του οικονομικού ανταγωνισμού θα τεθεί εκτός νόμου· στην οποία ο αγώνας για επαγγελματικά προνόμια δεν θα έχει πλέον κανένα νόημα· στην οποία δεν θα υφίσταται πια εκείνη η αδιαφορία απέναντι στη μοίρα των άλλων, που επιτρέπει στους ισχυρούς να εκμεταλλεύονται τους αδύναμους.
Σπάνια υπήρξαν στιγμές κατά τις οποίες οι άνθρωποι να είχαν τόσο μεγάλη ανάγκη να πιστέψουν στον εαυτό τους και στην ικανότητά τους να αναδημιουργήσουν τον κόσμο και να ανανεώσουν τη ζωή.
Ζούμε μια πρωτόγνωρη εποχή, η οποία μας προσφέρει τα υλικά μέσα για να πραγματοποιήσουμε τα πιο τολμηρά ουτοπικά όνειρα του παρελθόντος. Το μόνο που εμποδίζει την πραγματοποίησή τους είναι το βάρος μιας κληρονομιάς απληστίας, φόβου και παρωχημένων θεσμικών παραδόσεων.
Ανάμεσα στη δική μας εποχή και στην παγκόσμια απελευθέρωση του ανθρώπου ορθώνεται αυτή η κληρονομιά, την οποία πρέπει να υπερβούμε. Μόνο έτσι θα μπορέσουμε να καλέσουμε τους ανθρώπους να αναδημιουργήσουν τη ζωή τους, όχι πλέον ως προϊόντα ενός παρελθόντος δουλείας και εκμετάλλευσης, αλλά ως συνειδητή πραγμάτωση των ευγενέστερων δυνατοτήτων τους.
Αυτό είναι το σοσιαλιστικό ιδεώδες”
