Τον Οκτώβριο η Κομμουνιστική Απελευθέρωση θα πραγματοποιήσει την πρώτη της εργατική συνδιάσκεψη. Ήδη έχει δημοσιευθεί η Εισήγηση της Πολιτικής Επιτροπής. Σε μια περίοδο μεγάλων πολεμικών ταραχών που συγκλονίζουν τον πλανήτη, με έντονη κοινωνική αστάθεια στη χώρα μας και μπροστά σε μια περίοδο που όλα τα κόμματα έχουν μπει σε προεκλογικό πυρετό, εύλογα κάποιος αναρωτιέται «μα είναι περίοδος τώρα να μιλήσετε για το εργατικό κίνημα»; Για εμάς αυτή ακριβώς είναι η στιγμή που χρειάζεται να συζητήσουμε με άλλο βάθος και βαρύτητα για τον ρόλο του εργατικού κινήματος και την παρέμβαση της οργάνωσής μας σε αυτό. Γιατί έχουμε την πεποίθηση ότι μία αντικαπιταλιστική πρόταση στο σήμερα δεν μπορεί να μην έχει στον πυρήνα της μια επεξεργασμένη πρόταση για τον ρόλο που θα παίξει το εργατικό κίνημα ώστε να πετύχει νίκες και να ανατρέψει την υπάρχουσα πολιτική. Γιατί αν δεν παλέψει το εργατικό κίνημα απέναντι στην πολεμική οικονομία που έχει εισχωρήσει στην καθημερινή ζωή της τάξης, απέναντι στην ακρίβεια και τη φτώχεια ώστε να πανηγυρίζει η κυβέρνηση για τα πλεονάσματα και την αποπληρωμή του χρέους, απέναντι στη διαρκώς αυξανόμενη εντατικοποίηση της εργασίας για να μεγαλώσουν τα κέρδη του κεφαλαίου, τότε ποιος θα βγει μπροστά και θα αγωνιστεί;
Φοίβος Λιναρδάτος
Σε μια περίοδο πολεμικών συγκρούσεων, κοινωνικής αστάθειας και παρατεταμένης προεκλογικής πορείας στην Ελλάδα η Κομμουνιστική Απελευθέρωση προχωρά στην πρώτη Εργατική Συνδιάσκεψη της τον Οκτώβριο. Εύλογο το ερώτημα: «Μα είναι περίοδος τώρα να μιλήσετε για το εργατικό κίνημα»; Ακριβώς αυτή είναι η περίοδος, απαντά η Κομμουνιστική Απελευθέρωση, καθώς είναι επιτακτικά αναγκαίος ένας άλλος ρόλος του εργατικού κινήματος.
Στο ιδρυτικό συνέδριο της Κομμουνιστικής Απελευθέρωσης είχαμε θέσει την αναγκαιότητα η νέα οργάνωση να μπορέσει να αναπτύξει βαθύτερους δεσμούς με την εργατική τάξη και τα φτωχά λαϊκά στρώματα. Η εργατική συνδιάσκεψη έρχεται, σαν συνέχεια του συνεδρίου, ώστε να αναλύσει τις συνθήκες που επικρατούν στην εργατική τάξη, το εργατικό κίνημα και τους αγώνες της, να μελετήσει αν και πώς μπορούν να νικήσουν οι αγώνες στο σήμερα, να περιγράψει την πρότασή μας για ένα κίνημα εργατικής χειραφέτησης και υπεράσπισης των συμφερόντων και των σύγχρονων αναγκών της εργατικής τάξης και τέλος να δώσει κατευθύνσεις για την οικοδόμηση κομμουνιστικού ρεύματος και νέων οργανώσεων σε κρίσιμους κλάδους της παραγωγής.
Το περιβάλλον του εργασιακού μεσαίωνα
Όπως σωστά σημείωνε ο Λένιν χρειάζεται «συγκεκριμένη ανάλυση της συγκεκριμένης κατάστασης». Η εργατική συνδιάσκεψη της Κομμουνιστικής Απελευθέρωσης δεν θα μπορούσε να εκκινεί διαφορετικά από την ανάλυση της περιόδου και των χαρακτηριστικών που έχουν οι σχέσεις παραγωγής, της κατάστασης που βρίσκεται η εργατική τάξη και το εργατικό κίνημα σήμερα. Η στροφή στην πολεμική οικονομία, η όξυνση των ενδοκαπιταλιστικών ανταγωνισμών αλλά και μια σειρά αλλαγές τεχνολογικού χαρακτήρα όπως η εισχώρηση της ΑΙ (Τεχνητή Νοημοσύνη) στην παραγωγή επηρεάζουν σε σημαντικό βαθμό τις σχέσεις μεταξύ κεφαλαίου και εργασίας. Καθορίζουν σε σημαντικό βαθμό ποιοι κλάδοι της παραγωγής θα ανθίσουν ή που θα στρέψουν το βλέμμα τους (βλέπε εμπλοκή των εταιρειών πληροφορικής σε project σχετικά με τους πολέμους), καθορίζουν τις συνθήκες και τους όρους εργασίας (κομμάτι που πετιέται εκτός παραγωγής ή αλλάζει επάγγελμα λόγω της ΑΙ), καθορίζει μισθούς και επίπεδο διαβίωσης (οι πολεμικές συγκρούσεις συμβάλλουν σημαντικά στην αύξηση των τιμών και οι πολεμικές δαπάνες στο τσάκισμα των μισθών και οποιασδήποτε κοινωνικής μέριμνας).
Βέβαια το έδαφος έχει στρωθεί όλη την τελευταία 20ετία. Τα συνεχόμενα μνημόνια και οι αντεργατικοί νόμοι που ψήφισαν όσοι κυβέρνησαν, μόνοι ή σε συνδυασμούς (ΝΔ, ΠΑΣΟΚ, ΣΥΡΙΖΑ, ακροδεξιά), έχουν διαμορφώσει ένα τοπίο εργασιακού μεσαίωνα με κατακτήσεις δεκαετιών να τσαλαπατιούνται μέσα σε λίγα χρόνια. Ακόμα και σήμερα η επίθεση συνεχίζεται αμείωτη με το νόμο Κεραμέως για την «κοινωνική συμφωνία» να παρέχει τη δυνατότητα στην εκάστοτε κυβέρνηση να διαμορφώνει τον κατώτατο μισθό με βάση τις απαιτήσεις των εργοδοτών, με τον νόμο που κατοχυρώνει την 13ωρη εργασία, με τους αντισυνδικαλιστικούς νόμους που προσπαθούν να βγάλουν παράνομες τις απεργίες.
Στο πεδίο αυτό έχει συγκροτηθεί στην Ελλάδα μια εργατική τάξη πιο πολυσύνθετη, πιο μορφωμένη και πιο πολυεθνική από τις προηγούμενες γενιές. Ταυτόχρονα είναι και πιο κατακερματισμένη, καθώς η ελαστικοποίηση και η αποδιάρθρωση των εργασιακών σχέσεων αποτελούν βασικά στοιχεία των πολιτικών της κυβέρνησης, του κεφαλαίου και της ΕΕ. Πολλαπλοί εργοδότες εντός της ίδιας εταιρείας με υπεργολαβίες, διαφορετικές σχέσεις εργασίας (ορισμένου, αορίστου, μπλοκάκι, ενοικιαζόμενοι) με διαφορετικά ωράρια και μισθούς, νέες μορφές σχέσεων που φέρνει ο λεγόμενος «καπιταλισμός της πλατφόρμας» όπως εργαζόμενοι σε ψηφιακές εταιρείες (Uber, eFood, Airbnb, κ.α) είναι λίγα παραδείγματα από την πολλαπλότητα των εργασιακών σχέσεων στις μέρες μας. Παρόλα αυτά είναι καθήκον να αναδειχθούν τα στοιχεία αυτά που ενοποιούν τους εργαζόμενους απέναντι στις εκμεταλλευτικές συνθήκες που βιώνουν και στην όλο και μεγαλύτερη προσπάθεια να τους ξεζουμίσουν, ώστε να βρουν τους κοινούς αντιπάλους ενάντια στους οποίους πρέπει να στρέψουν την πάλη τους και αντίστοιχα το εργατικό κίνημα να έχει μορφές και δομές που θα διευκολύνει την από κοινού οργάνωσή τους.
Για την ταξική ανασυγκρότηση του εργατικού κινήματος
Το υπάρχον συνδικαλιστικό κίνημα είναι ανήμπορο να σταθεί στο ύψος των περιστάσεων και να υπερασπιστεί τα συμφέροντα των εργαζομένων. Ο συσχετισμός σφραγίζεται από την κυριαρχία του εργοδοτικού-κυβερνητικού συνδικαλισμού που εκφράζουν και προωθούν οι αστικές δυνάμεις και οι συνδικαλιστικές τους εκφράσεις. Είναι χαρακτηριστική η κατάσταση της ΓΣΕΕ και η διαπλοκή του προέδρου της (Παναγόπουλου) με το κράτος και την εργοδοσία, μέσα από διαύλους χρηματοδοτήσεων. Το ΠΑΜΕ από την άλλη με την πολιτική του δεν αποτελεί παράγοντα αποφασιστικής ανατροπής αυτής της πορείας του συνδικαλιστικού κινήματος και δεν βοηθάει στο ξεδίπλωμα των αγωνιστικών και ριζοσπαστικών ρευμάτων που υπάρχουν στην τάξη. Στη βάση αυτής της εκτίμησης μιλάμε για την ανάγκη και παρεμβαίνουμε για μια ταξική ανασυγκρότηση του συνδικαλιστικού κινήματος σε όλα τα πεδία.
Η σημαντική, αν και κατώτερη των απαιτήσεων, προσπάθεια τμημάτων των εργαζομένων να βγουν στο προσκήνιο και να δώσουν αγώνες πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη. Όπως και η μικρή μαζικοποίηση σωματείων και συγκρότηση νέων που παρατηρείται στον ιδιωτικό τομέα. Η απεργία στις 28/2/2025 για τα Τέμπη αποτέλεσε έναν σταθμό για το εργατικό κίνημα της χώρας μας, καθώς ήταν η μεγαλύτερη πολιτική απεργία της μεταπολίτευσης με εκατομμύρια στους δρόμους όλης της χώρας. Σε συνδυασμό με άλλους μικρότερους ή μεγαλύτερους αγώνες που δίνονται (ναυτεργάτες, καλλιτέχνες, ταχυμεταφορείς της e-food και της wolt, εργαζόμενοι στην κατασκευή του ΜΕΤΡΟ, εκπαιδευτικοί και υγειονομικοί στο δημόσιο, κλπ), δεν μπορούμε να πούμε ότι η εργατική τάξη βρίσκεται σε νάρκωση. Δυσκολεύεται όμως να βρει τον τρόπο να οξύνει την πάλη της, όπως και να πολιτικοποιήσει βαθύτερα τους αγώνες της. Είναι δεδομένο ότι η συνδικαλιστική γραφειοκρατία μπαίνει διαρκώς ανάχωμα σε οποιοδήποτε αγώνα πάει να ξεσπάσει, ενώ το ΠΑΜΕ βιάζεται να πατήσει φρένο στους αγώνες.
Σε αυτή την κατεύθυνση επιδιώκουμε να έχουμε μια σχέση «εντός, εκτός και εναντίον» με το υπάρχον συνδικαλιστικό κίνημα. Θέλουμε δηλαδή να περιγράψουμε ότι παρεμβαίνουμε μέσα από τις υπάρχουσες δομές του συνδικαλιστικού κινήματος, αλλά ταυτόχρονα παρεμβαίνουμε και έξω από αυτό συγκροτώντας νέες δομές και μορφές όταν εκτιμάμε ότι οι υπάρχουσες αποκλείουν κομμάτια των εργαζομένων (πχ εργαζόμενοι με μορφές ελαστικής εργασίας που αρνούνται να τους εντάξουν στα σωματεία) ή έχουν ξεκάθαρα εργοδοτικό χαρακτήρα. Είτε εντός, είτε εκτός όμως δίνουμε σταθερά την πάλη ενάντια στο γραφειοκρατικοποιημένο συνδικαλισμό και σε κατεύθυνση ταξικής ανασυγκρότησης του εργατικού κινήματος.
Προϋπόθεση και όρος για οποιαδήποτε ανασυγκρότηση είναι πριν απ’ όλα η πολιτική, θεωρητική και συνολική αλλαγή πλεύσης, στα αιτήματα, τις διεκδικήσεις, τους πολιτικούς στόχους και την κυρίαρχη γραμμή των συνδικάτων
Στην εισήγηση της εργατικής συνδιάσκεψης επιδιώκεται να περιγραφούν τα αναγκαία στοιχεία για την ταξική ανασυγκρότηση του εργατικού κινήματος. Αν βασική πλευρά της κρίσης του συνδικαλιστικού κινήματος αποτελεί το περιεχόμενο, η λογική και το συνολικό στίγμα παρέμβασής του, τότε η προσπάθεια ταξικής ανασυγκρότησης έχει πρώτα απ’ όλα πολιτικό περιεχόμενο. Προϋπόθεση και όρος για οποιαδήποτε ανασυγκρότηση είναι πριν απ’ όλα η πολιτική, θεωρητική και συνολική αλλαγή πλεύσης, στα αιτήματα, τις διεκδικήσεις, τους πολιτικούς στόχους και την κυρίαρχη γραμμή των συνδικάτων. Ταυτόχρονα ο χαρακτήρας, οι στόχοι, ο προσανατολισμός, οι μορφές συγκρότησης και πάλης, αποτελούν κρίσιμο διακύβευμα για την πορεία του εργατικού κινήματος. Εδώ κρίνεται και το καθήκον της επαναστατικής πρωτοπορίας, όπου από την σκοπιά των στρατηγικών συμφερόντων της τάξης και όχι του περιορισμού στην καλύτερη διαπραγμάτευση της εργασιακής δύναμης, θα συμβάλλει σε ένα διαφορετικό εργατικό -με την συνολική έννοια και όχι στενά τη συνδικαλιστική- κίνημα.
Σήμερα χρειάζεται να στρέψουμε το κεφάλι μας στην ενότητα της τάξης στους χώρους δουλειάς. Έτσι δίνουμε δυνάμεις για τη συγκρότηση κλαδικών σωματείων και όχι ομοιοεπαγγελματικών, έτσι ώστε να ενοποιούνται όλοι οι εργαζόμενοι στον κλάδο και να μην βρίσκονται σε παράλληλους δρόμους, ενώ αξιοποιούμε και συγκροτούμε και τα επιχειρησιακά σωματεία ή σωματειακές επιτροπές σε επιχειρήσεις, καθώς μπορούν να βοηθήσουν στην οργάνωση των εργαζομένων και στην καθημερινή τους πάλη. Ταυτόχρονα επιδιώκουμε να δημιουργήσουμε έναν άλλο πόλο μέσα στο εργατικό κίνημα, που θα μπορεί να διαμορφώνει αγωνιστικό σχέδιο ξεπερνώντας τα εμπόδια του αστικοποιημένου συνδικαλισμού, με κέντρα αγώνα μέσα από διαδικασίες συντονισμού των αγωνιστικών ταξικών σωματείων με συντονισμό των γενικών τους συνελεύσεων, των επιτροπών αγώνα και των πρωτοπόρων εργαζομένων. Με μορφές πάλης που θα σφραγίζονται από την αποφασιστικότητά τους και θα ξεπερνάνε τον τυπικό/συμβολικό χαρακτήρα ή τα στενά όρια της νομιμότητας που προσπαθεί να επιβάλει το νομοθετικό οπλοστάσιο του κράτους.
Ο ρόλος των πρωτοποριών
Η υπηρέτηση ενός σχεδίου ταξικής ανασυγκρότησης του εργατικού κινήματος περιλαμβάνει και άλλες απαιτήσεις από την πρωτοπορία και ιδιαίτερα την κομμουνιστική πρωτοπορία. Αποτιμώντας τα σωστά και τα λάθη, τις δυνατότητες που άνοιξαν και τα όρια που εμφανίστηκαν από την πορεία και την παρέμβαση του ΝΑΡ στο εργατικό κίνημα, επιδιώκουμε μέσα από την εργατική συνδιάσκεψη να περιγράψουμε τα καθήκοντα των μελών της Κομμουνιστικής Απελευθέρωσης. Καθήκοντα που αφορούν τη δράση των μελών για την οργάνωση της τάξης και των αγώνων της, την προώθηση της ενότητά της και των συνολικών καθολικών συμφερόντων της. Την ανάγκη να μπολιαστούν οι εργαζόμενοι με τη συνολική κομμουνιστική γραμμή και τον στρατηγικό στόχο για την απελευθέρωση της εργατικής τάξης από τα δεσμά της εκμετάλλευσης. Την ειδική επεξεργασία που χρειάζεται ο κάθε κλάδος και ο κάθε χώρος έτσι ώστε να ξεχωρίζουν οι εξειδικεύσεις της αστικής πολιτικής και να διαρθρώνεται με αντίστοιχο τρόπο το πρόγραμμα πάλης. Την ανάπτυξη της ίδιας της οργάνωσης και της επιρροής της σε κρίσιμους κλάδους της παραγωγής και ιδιαίτερα στα πιο πληττόμενα στρώματα.
Ειδική συμβολή έχουν και άλλα οχήματα που αφορούν διαφορετικά επίπεδα της πρωτοπορίας που δρουν στο εργατικό κίνημα. Η συγκρότηση της Ταξικής Κίνησης για την Εργατική Χειραφέτηση με τη συσπείρωση όλου του δυναμικού που αντιλαμβάνεται την ανάγκη για μια ταξική ανασυγκρότηση του εργατικού κινήματος μπορεί να έχει καθοριστικό ρόλο σε αυτή την προσπάθεια. Επιδιώκουμε να συμβάλλει: α) στην άνοδο της εργατικής διεκδικητικότητας, την ενίσχυση των αγώνων και των μορφών οργάνωσης, β) στην προβολή μιας ανατρεπτικής πολιτικής πρότασης αγώνα για την αλλαγή των συσχετισμών υπέρ της εργατικής πολιτικής στους χώρους δουλειάς, αλλά και την δημιουργία ρηγμάτων στην κυρίαρχη πολιτική και της επίθεσης του κεφαλαίου, γ) στη θεωρητική και πολιτική ενίσχυση του ανατρεπτικού ταξικού ρεύματος εντός του εργατικού κινήματος, δ) στην ανάπτυξη και ενοποίηση της ταξικής εργατικής πολιτικής μέσα στους δύσκολους χώρους του ιδιωτικού τομέα, αλλά και του δημοσίου.
Ταυτόχρονα η ύπαρξη της αριστερής αντικαπιταλιστικής πτέρυγας και των εργατικών σχημάτων αποτελεί θεμελιώδη κατάκτηση της προσπάθειάς μας στο εργατικό κίνημα. Η συγκρότηση και η παρέμβασή τους έχει παίξει κομβικό ρόλο στην ενίσχυση των εργατικών αντιστάσεων σε χώρους δουλειάς και σε κλάδους, αλλά και συνολικά στο ξέσπασμα και στην κλιμάκωση των αγώνων. Στην περίοδο που διανύουμε αποκτούν πιο αναβαθμισμένα καθήκοντα λόγω της κλιμάκωσης της αντεργατικής επίθεσης, της υποχώρησης του εργατικού κινήματος, της επίδρασης του αστικοποιημένου συνδικαλισμού, αλλά –από την άλλη– και των σύγχρονων, αναβαθμισμένων δυνατοτήτων που έχει σήμερα η εργατική τάξη να ζήσει και να εργαστεί αλλιώς. Ως Κομμουνιστική Απελευθέρωση παρεμβαίνουμε ώστε η πτέρυγα και τα εργατικά σχήματα να έχουν στόχο, σχέδιο, πρόγραμμα πάλης και σκοπό την εργατική παρέμβαση από τη σκοπιά της ανασυγκρότησης του κινήματος και της ανεξαρτησίας του από την αστική πολιτική. Επιδιώκουμε να διασφαλίζουμε το πιο ζωντανό πεδίο μέσα στο κίνημα όπου επικοινωνεί και βρίσκει έκφραση ένα διάχυτο δυναμικό που θέλει να δώσει τη μάχη ώστε να ανατραπεί η επίθεση στον κλάδο και στην κοινωνία.
Η πρώτη εργατική συνδιάσκεψη της Κομμουνιστικής Απελευθέρωσης θέλουμε να προκαλέσει ένα ζωντανό διάλογο εμπειριών και απόψεων για το εργατικό κίνημα και την παρέμβασή μας. Έχουμε «υλικό» και «αποσκευές» για τη συζήτηση. Καλούμε κάθε αγωνιστή και αγωνίστρια να μελετήσει την εισήγηση και να συμβάλει στον προσυνδιασκεψιακό διάλογο με τη γνώμη του.
Η Εισήγηση για τη συνδιάσκεψη έχει αναρτηθεί στην ιστοσελίδα της Κομμουνιστικής Απελευθέρωσης (kommap.gr).
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΠΡΙΝ που κυκλοφόρησε 5-6 Σεπτεμβρίου
