Οι εικόνες μιας 87χρονης γυναίκας που απομακρύνεται με φορείο από το σπίτι όπου ζούσε επί επτά δεκαετίες, ανάμεσα σε διαδηλωτές και αστυνομικούς, έχουν προκαλέσει αγανάκτηση σε όλη την Ισπανία.
Το Σαββατοκύριακο, λίγες ημέρες μετά τις πρώτες διαμαρτυρίες, η κεντρική πλατεία Πουέρτα δελ Σολ της Μαδρίτης εξακολουθούσε να είναι γεμάτη από ανθρώπους οργισμένους για τη μεταχείριση της Μάρι Κάρμεν Αμπασκάλ. Δεκάδες χιλιάδες διαδήλωσαν το Σάββατο στην ισπανική πρωτεύουσα -σύμφωνα με τους διαδηλωτές εκατοντάδες χιλιάδες- κουνώντας τα κλειδιά τους και ζητώντας μέτρα για τον περιορισμό του αυξανόμενου κόστους στέγασης και τη δυσκολότερη πραγματοποίηση εξώσεων.
Το βράδυ στήθηκε καταυλισμός στην Πουέρτα δελ Σολ. Ως τα ξημερώματα της Κυριακής είχαν στηθεί περίπου 150 σκηνές, σύμφωνα με την El País. Η κινητοποίηση συνεχίστηκε και την Κυριακή, με συγκεντρώσεις και δράσεις στην πλατεία.
Αφορμή στάθηκε η έξωση της Αμπασκάλ, που πλέον είναι γνωστή σε όλη τη χώρα με το μικρό της όνομα. Η 87χρονη γυναίκα, η οποία έχει αναπηρία, δήλωσε ότι αναγκάστηκε να εγκαταλείψει το σπίτι της επειδή δεν μπορούσε να αντεπεξέλθει στην αύξηση του ενοικίου κατά 230% που απαίτησε το επενδυτικό κεφάλαιο το οποίο αγόρασε το διαμέρισμά της.
«Αυτή η έξωση είναι το καναρίνι στο ορυχείο», είπε η πολιτική επιστήμονας Κριστίνα Μόνχε. «Έχει γίνει σύμβολο, η κορυφή του παγόβουνου στο ζήτημα της στέγασης».
Όπως έγραψε η εφημερίδα El País σε κύριο άρθρο της, η υπόθεση αποκαλύπτει μια αγορά κατοικίας που έχει αποσυνδεθεί πλήρως από το μέσο εισόδημα στην Ισπανία: την τελευταία δεκαετία, η τιμή των ενοικίων στην Ισπανία σχεδόν διπλασιάστηκε.
Περισσότερα από 3 εκατομμύρια σπίτια που εκτιμάται ότι παραμένουν κενά στη χώρα, καθώς και κυβερνητικά στοιχεία σύμφωνα με τα οποία η κοινωνική κατοικία αντιστοιχεί μόλις στο 2,5% του συνολικού αποθέματος κατοικιών στην Ισπανία.
Τα συνδικάτα ενοικιαστών ζητούν να εγκριθεί την Τρίτη το λεγόμενο «διάταγμα Μάρι Κάρμεν» με πέντε μέτρα:
1. προστασία από τις εξώσεις,
2. ρύθμιση των εποχικών μισθώσεων και της ενοικίασης δωματίων,
3. πάγωμα των σημερινών ενοικίων,
4. ουσιαστικές παρατάσεις των συμβολαίων
5. και αυτόματη ανανέωσή τους χωρίς καθορισμένη λήξη.
Ζητούν επίσης από τα μεγάλα εργατικά συνδικάτα να προκηρύξουν γενική απεργία για τη στέγαση και το κόστος ζωής αν δεν υπάρξει συμφωνία.
Ο επικεφαλής ενός από τα μεγαλύτερα συνδικάτα της χώρας ζήτησε να «εκδιωχθούν» τα επενδυτικά κεφάλαια από την αγορά κατοικίας. Ο ειδικός εισηγητής του ΟΗΕ για το δικαίωμα στη στέγη, Κόλντο Κάσλα, κάλεσε την Ισπανία να τροποποιήσει το νομοθετικό της πλαίσιο. Χαρακτήρισε «αδιανόητο» το γεγονός ότι η κερδοφορία μιας εταιρείας ακινήτων μπήκε πάνω από το δικαίωμα της Μάρι Κάρμεν στη στέγη. Ο αριστερός συνασπισμός Sumar, ο μικρότερος κυβερνητικός εταίρος, δήλωσε ότι θα πιέσει τη σοσιαλιστική κυβέρνηση να εγκρίνει την απαλλοτρίωση του πρώην σπιτιού της Μάρι Κάρμεν και να προωθήσει πακέτο μέτρων για το πάγωμα των ενοικίων.
Να σημειωθεί πως το συντηρητικό Λαϊκό Κόμμα, το ακροδεξιό Vox και το σκληροπυρηνικό καταλανικό αυτονομιστικό κόμμα Junts ψήφισαν υπέρ της κατάργησης ενός μορατόριουμ εξώσεων που επί έξι χρόνια προστάτευε ορισμένους ευάλωτους ενοικιαστές.
Παρότι η κυβέρνησή Σάντσεθ είχε καταφέρει το 2023 να ψηφίσει νόμο που ενίσχυσε την προστασία των ενοικιαστών και διεύρυνε τη δυνατότητα ελέγχου των ενοικίων, περιφέρειες υπό τη διοίκηση του Λαϊκού Κόμματος αξιοποίησαν τις αρμοδιότητές τους στη στέγαση για να μην εφαρμόσουν ορισμένες διατάξεις του.
Ανάμεσά τους βρίσκεται η περιφέρεια της Μαδρίτης, με επικεφαλής τη δεξιά πολιτικό Ισαβέλ Ντίαθ Αγιούσο. Τις τελευταίες εβδομάδες, η διοίκησή της καταγγέλεται για απόφασή της να δαπανήσει 6,3 εκατ. ευρώ δημόσιου χρήματος για ένα ρετιρέ που θα χρησιμοποιηθεί ως προσωρινό γραφείο. «Το ρετιρέ της Αγιούσο στη Μάρι Κάρμεν», ήταν ένα από τα συνθήματα των διαδηλωτών.
Ο Σάντσεθ δεσμεύτηκε να φέρει στο Υπουργικό Συμβούλιο της Τρίτης 29 Σεπτεμβρίου ένα επείγον νομοθετικό διάταγμα για τη στέγαση. Την Κυριακή είπε ότι η κυβέρνησή του εργάζεται «εντατικά» για να το ετοιμάσει και ζήτησε από τα κοινοβουλευτικά κόμματα να το επικυρώσουν στη συνέχεια. Συνέδεσε ρητά την πρωτοβουλία με την έξωση της Μάρι Κάρμεν και τη στεγαστική κρίση που αντιμετωπίζουν εκατομμύρια άνθρωποι. Δεν δεσμεύτηκε, όμως, ότι το διάταγμα θα περιλαμβάνει και τα πέντε μέτρα που ζητούν τα συνδικάτα ενοικιαστών, ούτε ανακοίνωσε ότι θα απαλλοτριωθεί το σπίτι της Μάρι Κάρμεν.
Τέλος, περίπου 70 οργανώσεις για το δικαίωμα στην κατοικία από διαφορετικές χώρες συναντήθηκαν αυτή την εβδομάδα στη Μαδρίτη για να συντονίσουν μια κοινή απάντηση στην κρίση των ενοικίων και να εξετάσουν το ενδεχόμενο μιας απεργίας ενοικίων σε ευρωπαϊκή κλίμακα.
Πρόκειται για το El Barrio, μια διεθνή συνάντηση στη Μαδρίτη στις 24–27 Σεπτεμβρίου 2026. Σύμφωνα με τα συνδικάτα ενοικιαστών, συμμετείχαν 70 οργανώσεις από 24 χώρες. Τη διοργάνωσαν το συνδικάτο ενοικιαστών της Μαδρίτης, η ισπανική συνομοσπονδία συνδικάτων ενοικιαστών και η European Action Coalition. Συνέπεσε σκόπιμα με το The District, τη διεθνή έκθεση του κλάδου των ακινήτων: οι διοργανωτές ήθελαν να αντιπαραθέσουν τη σκοπιά των κατοίκων σε εκείνη των επενδυτών. Στις συζητήσεις μπήκαν ο έλεγχος των ενοικίων, η προστασία από εξώσεις, οι συμβάσεις και οι τρόποι συλλογικής οργάνωσης. Η ευρωπαϊκή απεργία ενοικίων σημαίνει συντονισμένη άρνηση καταβολής ενοικίου από οργανωμένους ενοικιαστές ως μέσο πίεσης φωτογραφία: Sindicato de Inquilinas de Madrid
