Οι αμερικανικές δυνάμεις αναμένεται να αποχωρήσουν έως τις 30 Σεπτεμβρίου από τις τελευταίες βάσεις τους στο Ιράκ, εξέλιξη που φιλοϊρανικές οργανώσεις χαιρετίζουν ως επιτυχία, ενώ Ιρακινοί αξιωματούχοι εκφράζουν ανησυχία για πιθανά κενά ασφαλείας και την απειλή του ISIS.
Η ολοκλήρωση της αποχώρησης των αμερικανικών δυνάμεων από τις τελευταίες βάσεις τους στο Ιράκ αναμένεται έως την Τετάρτη 30 Σεπτεμβρίου. Η διαδικασία βασίζεται σε συμφωνία του 2024, που έγινε επί προεδρίας Τζο Μπάιντεν, και υλοποιείται από την κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ, ενώ οι ΗΠΑ βρίσκονται σε πολεμική σύγκρουση με το Ιράν.
Η εξέλιξη προκαλεί διαφορετικές εκτιμήσεις για την επόμενη ημέρα. Αναλυτές προειδοποιούν ότι η απουσία των αμερικανικών δυνάμεων μπορεί να μεταβάλει την ισορροπία επιρροής στο Ιράκ, αλλά και να δημιουργήσει περιθώρια δράσης για το Ισλαμικό Κράτος.
Ανησυχία για τις δυνατότητες των ιρακινών δυνάμεων
Ο Κούρδος διοικητής Σιρβάν Μπαρζανί εκτίμησε ότι η αποχώρηση μπορεί να περιορίσει την πρόσβαση των ιρακινών δυνάμεων σε πληροφορίες, υλικοτεχνική υποστήριξη και μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Όπως ανέφερε, έχουν καταγραφεί κινήσεις μελών πυρήνων του ISIS τις τελευταίες εβδομάδες και η ανακοίνωση της αποχώρησης ενδέχεται να έχει ενισχύσει το ηθικό τους.
Αξιωματούχοι ασφαλείας και του στρατού δήλωσαν ότι οι ιρακινές δυνάμεις εντόπισαν σχέδιο που φέρεται να προέβλεπε επιθέσεις αυτοκτονίας με αφορμή την ολοκλήρωση της αποχώρησης. Το ISIS, παρά την απώλεια των εδαφών που είχε καταλάβει την περίοδο 2014-2017, εξακολουθεί να διατηρεί δίκτυα πυρήνων στο Ιράκ.
Επιφυλάξεις για το χρονοδιάγραμμα εξέφρασε και ο Αμπντουλραχμάν αλ-Ζουμπάι, σουνίτης φυλετικός ηγέτης από τη Φαλούτζα. Υποστήριξε ότι η χώρα δεν είναι ακόμη έτοιμη να αναλάβει πλήρως όλες τις αρμοδιότητες ασφαλείας, επισημαίνοντας τον κίνδυνο κενού μετά την αποχώρηση της διεθνούς δύναμης.
Πολιτικό όφελος για την Τεχεράνη, κατά φιλοϊρανικές οργανώσεις
Η Τεχεράνη και σύμμαχοί της παρουσιάζουν την αποχώρηση ως νίκη. Ο Αμπού Μοτζτάμπα αλ-Γιασίρι, διοικητής της «Ισλαμικής Αντίστασης στο Ιράκ», χαρακτήρισε την εξέλιξη «ιστορική νίκη» και «ήττα» της αμερικανικής πολιτικής. Πρόσθεσε ότι η 30ή Σεπτεμβρίου θα έχει συμβολική σημασία για τις οργανώσεις που αποκαλούνται «αντίσταση».
Ο Ιρανός βουλευτής Αμίρ Χαγιάτ Μοκαντάμ, αντιπρόεδρος της Επιτροπής Εθνικής Ασφάλειας του Κοινοβουλίου, δήλωσε ότι αναμένει μεγαλύτερη ασφάλεια στο Ιράκ μετά την αποχώρηση. Αντίθετα, ο Ιρακινός αναλυτής ασφαλείας Τζασίμ αλ-Μπαχντλί εκτίμησε ότι η αμερικανική παρουσία λειτουργούσε ως αντίβαρο στην επιρροή της Τεχεράνης. Κατά την εκτίμησή του, οι φιλοϊρανικές πολιτοφυλακές θα επιχειρήσουν να αξιοποιήσουν την εξέλιξη για να ενισχύσουν τον ρόλο τους σε αποφάσεις για την ασφάλεια και την πολιτική.
Η Ουάσινγκτον έχει κατηγορήσει φιλοϊρανικές πολιτοφυλακές στο Ιράκ ότι συμμετέχουν στην ευρύτερη περιφερειακή σύγκρουση και πραγματοποιούν επιθέσεις σε γειτονικές χώρες υπό την καθοδήγηση της Τεχεράνης. Η ιρακινή κυβέρνηση έχει δηλώσει ότι προσπαθεί να περιορίσει την επιρροή των ένοπλων οργανώσεων.
Μια σχέση με διαδοχικές περιόδους παρουσίας
Οι ΗΠΑ εισέβαλαν στο Ιράκ το 2003 και ανέτρεψαν τον Σαντάμ Χουσεΐν. Οι αμερικανικές δυνάμεις αποχώρησαν στα τέλη του 2011, αλλά επέστρεψαν λιγότερο από τρία χρόνια αργότερα, στο πλαίσιο της διεθνούς εκστρατείας κατά του ISIS. Μαζί με συμμάχους συνεργάστηκαν με τις ιρακινές δυνάμεις στην επιχείρηση που οδήγησε στην απώλεια των εδαφών που είχε καταλάβει η οργάνωση από το 2014 έως το 2017.
Στη διάρκεια των περισσότερων από δύο δεκαετιών αμερικανικής στρατιωτικής εμπλοκής στο Ιράκ, περίπου 4.500 Αμερικανοί έχασαν τη ζωή τους. Η χώρα διατηρούσε παράλληλα πολιτικές και στρατιωτικές σχέσεις τόσο με την Ουάσινγκτον όσο και με την Τεχεράνη, ενώ η αντιπαράθεση των δύο πλευρών είχε επανειλημμένα εκδηλωθεί στο ιρακινό έδαφος. Το 2020, αμερικανική επίθεση κοντά στο αεροδρόμιο της Βαγδάτης σκότωσε τον Ιρανό στρατηγό Κασέμ Σουλεϊμανί· ακολούθησαν επιθέσεις φιλοϊρανικών οργανώσεων σε αμερικανικές εγκαταστάσεις και αμερικανικά αντίποινα.
