Η ΕΛΑΣ επικρίνει τα σχέδια Ελλάδας, Αυστρίας, Γερμανίας, Δανίας και Ολλανδίας για τη δημιουργία return hubs στη Ρουάντα, επικαλούμενη νομικά ζητήματα και αμφιβολίες για την αποτελεσματικότητά τους.
Η ΕΛΑΣ επέκρινε την απόφαση της Ελλάδας και τεσσάρων ακόμη ευρωπαϊκών χωρών να δημιουργήσουν κέντρα επιστροφής μεταναστών στη Ρουάντα. Σε ανακοίνωσή της χαρακτηρίζει το μοντέλο δαπανηρό και αμφίβολης αποτελεσματικότητας, ενώ εκφράζει ανησυχίες για τη λογοδοσία, τα θεμελιώδη δικαιώματα και τη συμβατότητά του με το ευρωπαϊκό κεκτημένο.
Κατά την ΕΛΑΣ, τέτοιες ρυθμίσεις ενδέχεται να δημιουργήσουν πρόσθετα νομικά και πρακτικά προβλήματα και δεν εγγυώνται αποτελεσματικές επιστροφές ανθρώπων που δεν δικαιούνται διεθνή προστασία. Η οργάνωση επικαλείται ως παραδείγματα τα σχήματα Ηνωμένου Βασιλείου–Ρουάντας και Ιταλίας–Αλβανίας, τα οποία, όπως υποστηρίζει, έχουν αποτύχει.
Για τις αφίξεις στην Κρήτη, η ΕΛΑΣ αναφέρει ότι πολλοί από τους αφιχθέντες είναι υπήκοοι του Σουδάν και ότι μεγάλο ποσοστό τους πληροί τις προϋποθέσεις διεθνούς προστασίας. Προσθέτει ότι ανάμεσα στους αφιχθέντες βρίσκονται επίσης υπήκοοι της Αιγύπτου και του Μπαγκλαντές. Σύμφωνα με την ανακοίνωση, η Ελλάδα έχει αναπτύξει με τις δύο χώρες εργαλεία συνεργασίας για νόμιμη εργασία, ενώ με το Μπαγκλαντές υπάρχει και ρήτρα επανεισδοχής.
Η ΕΛΑΣ καλεί την κυβέρνηση να αξιοποιήσει υφιστάμενες διμερείς ή ευρωπαϊκές συμφωνίες και να προσφέρει οικονομικά και αναπτυξιακά κίνητρα στις χώρες καταγωγής, ώστε να διευκολύνονται οι επιστροφές, είτε είναι εθελούσιες είτε αναγκαστικές. Παράλληλα, υποστηρίζει ότι η ευθύνη δεν πρέπει να μεταφέρεται σε χώρες που δεν αποτελούν χώρες προέλευσης ή διέλευσης.
Ως εναλλακτικές κατευθύνσεις, η ανακοίνωση αναφέρει την προστασία της ανθρώπινης ζωής στη φύλαξη των συνόρων, τις ταχείες διαδικασίες ασύλου με θεσμικές εγγυήσεις, τις νόμιμες οδούς μετανάστευσης, τις αποτελεσματικές επιστροφές και τη συνεργασία κατά των δικτύων διακίνησης.
Αναλυτικά η ανακοίνωση της ΕΛΑΣ
η προωθούμενη χρήση «return hubs» στη Ρουάντα, όχι μόνο δεν συνιστά λύση στη διαχείριση του μεταναστευτικού αλλά δημιουργεί επιπλέον νομικά και πρακτικά προβλήματα στη διαχείρισή του. Αποτελεί ομολογία αποτυχίας της ευρωπαϊκής και κυβερνητικής πολιτικής να διαμορφωθεί μια αποτελεσματική πολιτική επιστροφών σε χώρες προέλευσης και διέλευσης για όσους δεν δικαιούνται διεθνή προστασία.
»Πρόκειται για μια πολυδάπανη επιλογή που έχει αποτύχει όπου έχει επιχειρηθεί (Ηνωμένο Βασίλειο-Ρουάντα, Ιταλία-Αλβανία) η οποία εγείρει σοβαρά θεσμικά και νομικά ερωτήματα ως προς τη λογοδοσία, την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων και τη συμμόρφωση με το ευρωπαϊκό κεκτημένο χωρίς καμία εγγύηση αποτελεσματικότητας».
Σχολιάζοντας την περίπτωση της Κρήτης, η ΕΛΑΣ τονίζει πως «η συζήτηση για τα return hubs παραβλέπει τα πραγματικά χαρακτηριστικά των μεταναστευτικών ροών. Η πλειονότητα των αφίξεων αφορά υπηκόους του Σουδάν, οι οποίοι σε μεγάλο ποσοστό πληρούν τις προϋποθέσεις διεθνούς προστασίας, καθώς και υπηκόους της Αιγύπτου και του Μπαγκλαντές. Με τις δύο τελευταίες χώρες η Ελλάδα έχει ήδη αναπτύξει θεσμικά εργαλεία συνεργασίας για τη νόμιμη εργασία, ενώ στην περίπτωση του Μπαγκλαντές προβλέπεται και ρήτρα επανεισδοχής».
Συντήνει δε, πως «αντί, λοιπόν, η Κυβέρνηση της ΝΔ, και ο αρμόδιος Υπουργός της, να επιλέγουν πρακτικές που είναι και αμφιλεγόμενες και έχουν οικονομικό κόστος, θα όφειλε να αξιοποιήσει τις υφιστάμενες διμερείς ή ευρωπαϊκές συμφωνίες και να παράσχει ουσιαστικά οικονομικά και αναπτυξιακά κίνητρα στις χώρες καταγωγής, ώστε να διευκολύνονται οι επιστροφές όσων δεν δικαιούνται άσυλο, είτε αυτές είναι εθελούσιες είτε αναγκαστικές».
Συνεχίζει λέγοντας πως «η μεταφορά της ευθύνης της διαχείρισης του μεταναστευτικού σε χώρες που δεν είναι προέλευσης ή διέλευσης δεν αποτελεί λύση. Αντί να επενδύει σε αποτελεσματικές επιστροφές όσων δεν δικαιούνται άσυλο και νόμιμες οδούς μετανάστευσης, επιλέγεται ένα ακριβό και αμφίβολης αποτελεσματικότητας μοντέλο, που μεταθέτει το πρόβλημα, υπονομεύοντας την αξιοπιστία και τις θεμελιώδεις αξίες της».
Η ΕΛΑΣ καταλήγει στην ανακοινωσή της σημειώνοντας πως «η Ευρώπη χρειάζεται αποτελεσματική φύλαξη των συνόρων με προστασία της ανθρώπινης ζωής, ταχείες διαδικασίες ασύλου με θεσμικές εγγυήσεις, νόμιμες οδούς μετανάστευσης, αποτελεσματικές επιστροφές όσων δεν δικαιούνται άσυλο, διεθνή και ευρωπαϊκή δικαστική και αστυνομική συνεργασία κατά των δικτύων διακίνησης και μια ενεργητική διπλωματία με τις χώρες προέλευσης και διέλευσης. Όχι πολιτικές που είναι και εκτός ευρωπαϊκών αξιών αλλά και αναποτελεσματικές και που μεταφέρουν το πρόβλημα σε τρίτες χώρες, χωρίς να το επιλύουν».
