Δικαστική και τεχνική έρευνα εξετάζουν τις εντολές του κέντρου ελέγχου και την κίνηση των δύο συρμών από τη διακοπή λειτουργίας του LZB έως τη φονική σύγκρουση.
Στις εντολές που δόθηκαν από το κέντρο ελέγχου της Adif στη Μαδρίτη και στις κινήσεις των δύο τρένων στρέφονται οι έρευνες για τη φονική σύγκρουση στην Ούρδα, στο Τολέδο της Ισπανίας. Από τη βλάβη του συστήματος ασφαλείας LZB έως τη σύγκρουση μεσολάβησαν 23 λεπτά.
Παράλληλα διεξάγονται δικαστική έρευνα, υπό την εποπτεία του ανακριτικού δικαστηρίου αριθ. 2 του Οργάθ, και τεχνική έρευνα από την ανεξάρτητη αρχή διερεύνησης σιδηροδρομικών ατυχημάτων. Εξετάζονται τα δεδομένα από τα «μαύρα κουτιά» των συρμών, καθώς και οι συνομιλίες του κέντρου ελέγχου με τους μηχανοδηγούς των έξι τρένων που ακινητοποιήθηκαν μετά τη βλάβη.
Οι κινήσεις των δύο συρμών
Το LZB σταμάτησε να λειτουργεί στις 08:30 σε τμήμα περίπου 69 χιλιομέτρων της γραμμής Μαδρίτη-Σεβίλλη. Έξι τρένα ακινητοποιήθηκαν και, από τις 08:36, το κέντρο ελέγχου άρχισε να δίνει οδηγίες για επανέναρξη της κυκλοφορίας με το εναλλακτικό σύστημα BSL.
Το AVE 2080 της Renfe κινήθηκε για περίπου 17 λεπτά, καλύπτοντας 25 χιλιόμετρα και φτάνοντας, σύμφωνα με τα στοιχεία που εξετάζονται, σε ταχύτητα έως 200 χλμ./ώρα. Το τρένο της Iryo παρέμενε σταματημένο στην περιοχή της Ούρδα, καθώς η μηχανοδηγός του είχε ενημερώσει ότι δεν μπορούσε να επανεκκινήσει το LZB. Η σύγκρουση σημειώθηκε 23 λεπτά μετά την αρχική βλάβη.
Οι ερευνητές εξετάζουν γιατί στο AVE επιτράπηκε να συνεχίσει με «κανονική πορεία», ενώ ο συρμός της Iryo δεν μπορούσε να κινηθεί. Σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, στη μηχανοδηγό της Iryo είχε δοθεί οδηγία να ξεκινήσει όταν αποκαθιστούσε τη λειτουργία του συστήματος και να επικοινωνήσει ξανά αν το πρόβλημα συνεχιζόταν.
Ο υπουργός Μεταφορών Όσκαρ Πουέντε δήλωσε ότι και τα έξι ακινητοποιημένα τρένα έλαβαν, ένα προς ένα, εντολή να συνεχίσουν. Οι συνομιλίες της μηχανοδηγού της Iryo με το κέντρο ελέγχου από τις 08:41 έως τις 08:48 δείχνουν ότι δόθηκε σχετική οδηγία και στον συγκεκριμένο συρμό, ο οποίος, ωστόσο, δεν κατάφερε να ξεκινήσει.
Το πρωτόκολλο μετά τη βλάβη
Όταν το LZB τίθεται εκτός λειτουργίας, η κυκλοφορία μπορεί να συνεχιστεί σε καθεστώς υποβαθμισμένης λειτουργίας, με βάση τα πλευρικά σήματα, τις εντολές του κέντρου ελέγχου και την επικοινωνία με τους μηχανοδηγούς. Σύμφωνα με το Ινστιτούτο Μηχανικής της Ισπανίας, όταν δεν υπάρχει αυτόματη επιβεβαίωση ότι η γραμμή είναι ελεύθερη, τα τρένα πρέπει να κινούνται με οπτική επαφή και έως 40 χλμ./ώρα, ώστε να μπορούν να σταματήσουν έγκαιρα αν εμφανιστεί εμπόδιο.
Ο Πουέντε ανέφερε ότι ένας από τους μηχανοδηγούς των ακινητοποιημένων τρένων αμφισβήτησε την εντολή για κίνηση με κανονική ταχύτητα και υποστήριξε ότι έπρεπε να κινηθεί με οπτική επαφή. Ο τεχνικός της Adif φέρεται να συμφώνησε μαζί του. Δεν έχει προκύψει μέχρι στιγμής ότι ανακλήθηκε η προηγούμενη οδηγία για συνέχιση με κανονική ταχύτητα.
Με την απενεργοποίηση του LZB τίθεται σε λειτουργία και το Asfa, ένα δεύτερο επίπεδο προστασίας που μπορεί να ενεργοποιήσει τα φρένα, μεταξύ άλλων, αν συρμός περάσει κόκκινο σήμα χωρίς άδεια. Σύμφωνα με τα στοιχεία που εξετάζονται, το AVE δεν συνάντησε τέτοιο σήμα ή άλλο εμπόδιο πριν από το σημείο της σύγκρουσης, στην είσοδο του σταθμού της Ούρδα. Οι έρευνες εξετάζουν πώς έφτασε εκεί χωρίς να ακινητοποιηθεί.
Η αναβάθμιση της γραμμής
Το LZB χρησιμοποιείται στη γραμμή Μαδρίτη-Σεβίλλη εδώ και περίπου 35 χρόνια. Ειδικοί αναφέρουν ότι εξακολουθεί να παρέχει επίπεδο ασφάλειας αντίστοιχο με το νεότερο ERTMS, αλλά η συντήρησή του γίνεται δυσκολότερη.
Η αντικατάστασή του από ERTMS Επιπέδου 2 εντάχθηκε στο πρόγραμμα ανακαίνισης της γραμμής, που ξεκίνησε το 2020. Η λειτουργία του νέου συστήματος προβλεπόταν αρχικά για το 2024, αλλά η διαδικασία καθυστέρησε και ο διαγωνισμός εγκατάστασης χρειάστηκε να επαναληφθεί. Η σύμβαση ανατέθηκε στη Thales τον Σεπτέμβριο του 2021, με προθεσμία 52 μηνών και ορίζοντα ολοκλήρωσης το 2026. Θα ακολουθήσουν δοκιμές και περίοδος παράλληλης λειτουργίας των δύο συστημάτων πριν από την πιστοποίηση της γραμμής και των συρμών.
Οι διασώστες εργάστηκαν όλη τη νύχτα για να απεγκλωβίσουν επιβάτες από τα παραμορφωμένα βαγόνια. Μάρτυρες περιέγραψαν ανθρώπους τραυματισμένους και εγκλωβισμένους, καπνό μέσα στους συρμούς και ένα βαγόνι που τυλίχθηκε στις φλόγες. Πολλοί από τους νεκρούς δεν είχαν ακόμη ταυτοποιηθεί.
Η Ισπανία εισήλθε σε τριήμερο εθνικό πένθος. Ο πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ χαρακτήρισε «απαράδεκτο» ότι σημειώθηκαν δύο σοβαρά σιδηροδρομικά δυστυχήματα μέσα στην ίδια χρονιά, μετά τη σύγκρουση κοντά στην Κόρδοβα τον Ιανουάριο, όπου σκοτώθηκαν 46 άνθρωποι. Τα περισσότερα κόμματα ανέστειλαν την προεκλογική τους δραστηριότητα. Ο ηγέτης του Vox, Σαντιάγο Αμπασκάλ, δήλωσε ότι το κόμμα δεν θα συμμετάσχει σε αυτό που χαρακτήρισε προσπάθεια να χρησιμοποιηθεί το πένθος για να περιοριστεί η κριτική στις σιδηροδρομικές υποδομές.
