Οι δημοσκοπήσεις αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο το αντινετανιαχικό στρατόπεδο να συγκεντρώσει περισσότερες έδρες, χωρίς να εξασφαλίσει πλειοψηφία στην Κνεσέτ. Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου διατηρεί ισχυρή βάση, ενώ οι αντίπαλοί του καλούνται να γεφυρώσουν τις διαφορές τους.
Η εκλογική αναμέτρηση στο Ισραήλ έχει αποκτήσει έναν βασικό άξονα: τη στήριξη ή την απομάκρυνση του Μπενιαμίν Νετανιάχου. Αν και οι αντίπαλοί του ενδέχεται να συγκεντρώσουν περισσότερες έδρες, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις που περιγράφονται στην ανάλυση, αυτό δεν αρκεί από μόνο του για να διασφαλίσει τον σχηματισμό κυβέρνησης.
Ο Νετανιάχου έχει διατελέσει πρωθυπουργός συνολικά 19 από τα τελευταία 30 χρόνια. Η μακρά παρουσία του στην εξουσία, η σταθερή εκλογική βάση και η εμπειρία του στη συγκρότηση συνασπισμών παραμένουν σημαντικά πλεονεκτήματα. Παράλληλα, η αντιπολίτευση περιλαμβάνει πολιτικούς με διαφορετικές αφετηρίες, όπως ο πρώην πρωθυπουργός Ναφτάλι Μπένετ και ο Άβιγκντορ Λίμπερμαν, που προέρχονται από την εθνικιστική Δεξιά και έχουν συγκρουστεί με τον πρώην συνεργάτη τους.
Ο Άιζενκοτ ως εναλλακτική
Κεντρική παρουσία στην προσπάθεια πολιτικής αλλαγής είναι ο Γκάντι Άιζενκοτ, πρώην αρχηγός του ισραηλινού Γενικού Επιτελείου, ο οποίος εισήλθε στην πολιτική πριν από περίπου τέσσερα χρόνια. Με το κόμμα Yashar, που σημαίνει «ευθύς» ή «άμεσος», προβάλλει την ακεραιότητα και την ανάληψη ευθύνης ως βασικά στοιχεία της πολιτικής του πρότασης. Υποστηρίζει επίσης όρια στη διάρκεια της πρωθυπουργικής θητείας, με το επιχείρημα ότι η μακρόχρονη παραμονή στην εξουσία μπορεί να οδηγήσει σε διαφθορά.
Σε συγκέντρωση στην πόλη Μόντι του Ισραήλ, υποστηρικτές του παρουσίασαν την έλλειψη ρητορικού χαρίσματος ως λιγότερο σημαντική από την ικανότητα αποτελεσματικής άσκησης των καθηκόντων. Η 56χρονη Νόα Σάντεχ είπε ότι έχει κουραστεί από πολιτικούς που μιλούν πειστικά χωρίς να ανταποκρίνονται στις προσδοκίες των πολιτών. Ο απόστρατος συνταγματάρχης Ντέιβιντ Νάντλερ, ο οποίος είχε υπηρετήσει υπό τον Άιζενκοτ, τον περιέγραψε με τη λέξη «ακεραιότητα». Άλλοι, ωστόσο, αμφιβάλλουν αν η μετριοπαθής εικόνα του αρκεί απέναντι στην πολιτική εμπειρία του Νετανιάχου.
Η εκλογική ατζέντα και οι συμμαχίες
Ο Νετανιάχου έχει επικεντρώσει μέρος της προεκλογικής αντιπαράθεσης στις πιθανές συνεργασίες της αντιπολίτευσης με κόμματα που εκπροσωπούν Παλαιστίνιους πολίτες του Ισραήλ. Αφίσα της εκστρατείας του αντιπαραβάλλει το «Yamin», δηλαδή «Δεξιά», με το «Falastin», δηλαδή «Παλαιστίνη», παρουσιάζοντας πολιτικούς της αντιπολίτευσης δίπλα σε επικεφαλής αραβικών κομμάτων. Έτσι, η ψήφος κατά του πρωθυπουργού προβάλλεται ως ενδεχόμενη συνεργασία με αυτά τα κόμματα.
Η συζήτηση έχει βαρύτητα επειδή τα κυρίως αραβικά κόμματα ιστορικά δεν συμμετείχαν σε ισραηλινές κυβερνήσεις και συχνά δεν προσκαλούνταν σε αυτές. Η πιθανότητα κοινοβουλευτικής συνεργασίας αποκτά ιδιαίτερη σημασία αν καμία πλευρά δεν εξασφαλίσει αυτοδύναμη πλειοψηφία στην Κνεσέτ, το ισραηλινό κοινοβούλιο. Στην προεκλογική αντιπαράθεση παρεμβαίνει και το Channel 14, τηλεοπτικός σταθμός με έντονα φιλονετανιαχική γραμμή.
Στο δεξιό στρατόπεδο, ο Γισάι Φλάισερ, μέλος του κόμματος Otzma Yehudit («Εβραϊκή Δύναμη») του Ιταμάρ Μπεν-Γκβιρ, υποστήριξε ότι ο Νετανιάχου χρειάζεται να ωθείται προς τα δεξιά. Οι θέσεις που παρουσιάζονται ως δικές του περιλαμβάνουν την επέκταση των εβραϊκών οικισμών στη Δυτική Όχθη και την ίδρυση οικισμών στη Γάζα, καθώς και αυστηρότερα μέτρα για Παλαιστίνιους κρατουμένους. Για αυτό το τμήμα της Δεξιάς, ο Μπεν-Γκβιρ αποτελεί ανερχόμενη δύναμη, με τον Νετανιάχου να παραμένει κεντρικό πρόσωπο.
Οι πιέσεις και η αντοχή του πρωθυπουργού
Η επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023 και ο πόλεμος στη Γάζα βρίσκονται στο επίκεντρο της κριτικής προς την κυβέρνηση. Ο Οντέντ Λεβί, ο οποίος είχε ψηφίσει τον Νετανιάχου το 2022, δήλωσε σε συγκέντρωση του Άιζενκοτ ότι ο πρωθυπουργός πρέπει να αποχωρήσει, καθώς όποιος ηγούνταν της χώρας εκείνη την περίοδο φέρει ευθύνη για όσα συνέβησαν.
Η κυβέρνηση είχε θέσει ως στόχο την καταστροφή της Χαμάς, κάτι που, σύμφωνα με την ανάλυση, δεν επιτεύχθηκε. Το δημοσίευμα αναφέρει ότι περισσότεροι από 70.000 Παλαιστίνιοι έχουν σκοτωθεί στη στρατιωτική επιχείρηση στη Γάζα και σημειώνει ότι, σύμφωνα με την ισραηλινή πλευρά, περίπου το ένα τρίτο των νεκρών ήταν μαχητές της Χαμάς. Στις επικρίσεις προστίθενται τα σχέδια δικαστικών αλλαγών πριν από την 7η Οκτωβρίου, τα οποία οι επικριτές του πρωθυπουργού χαρακτήρισαν «δικαστικό πραξικόπημα», καθώς και η συνεχιζόμενη δίκη του για υποθέσεις διαφθοράς.
Στην πολιτική αμφισβήτηση συμβάλλει και το Qatargate, στο οποίο συνεργάτες του Νετανιάχου κατηγορήθηκαν ότι έλαβαν χρήματα από την Ντόχα με αντάλλαγμα την ενίσχυση της εικόνας του Κατάρ. Παράλληλα, αναφορές για προειδοποιήσεις σχετικά με πιθανή επίθεση της Χαμάς πριν από τις 7 Οκτωβρίου αποτελούν μέρος της διαμάχης για την ευθύνη της αποτυχίας των ισραηλινών υπηρεσιών ασφαλείας. Ο Νετανιάχου και οι υποστηρικτές του έχουν αποδώσει ευθύνες και σε επικεφαλής του στρατού και των υπηρεσιών πληροφοριών.
Παρά τις πιέσεις, η αντιπολίτευση αντιμετωπίζει το πρόβλημα της συνεννόησης και της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας. Ισραηλινοί που ζουν στο εξωτερικό επιστρέφουν για να ψηφίσουν, ενώ η κινητοποίησή τους μπορεί να έχει σημασία σε μια αναμέτρηση που ενδέχεται να κριθεί με μικρή διαφορά. Ο Γιαΐρ Γκολάν, επικεφαλής του κόμματος των Δημοκρατικών, δήλωσε πεπεισμένος ότι η αντιπολίτευση μπορεί να επικρατήσει και εκτίμησε ότι οι ηγέτες της μπορούν να συμφωνήσουν στις αρχές μιας περιφερειακής στρατηγικής για τη μακροπρόθεσμη ασφάλεια.
Έτσι, το αποτέλεσμα δεν θα κρίνει μόνο αν ο Νετανιάχου θα παραμείνει στην εξουσία. Θα δείξει και αν τα κόμματα που επιδιώκουν την απομάκρυνσή του μπορούν να μετατρέψουν την πιθανή εκλογική τους υπεροχή σε βιώσιμη κυβερνητική πλειοψηφία.
