Η πολική δίνη εξασθενεί ασυνήθιστα νωρίς φέτος, εξέλιξη που ενδέχεται να αυξήσει τις πιθανότητες για χαμηλότερες θερμοκρασίες σε περιοχές του Βόρειου Ημισφαιρίου, χωρίς να προδιαγράφει από μόνη της έναν βαρύ χειμώνα.

Η στρατοσφαιρική πολική δίνη, το σύστημα ισχυρών ανέμων που κυκλώνει την Αρκτική και συγκρατεί ψυχρές αέριες μάζες κοντά στον Βόρειο Πόλο, παρουσιάζει φέτος ασυνήθιστα πρώιμη εξασθένηση. Η εξέλιξη μπορεί να ευνοήσει ψυχρές εισβολές στην Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική, αλλά δεν αποτελεί από μόνη της πρόβλεψη για βαρύ χειμώνα.

Πώς μπορεί να επηρεάσει τον καιρό

Η πολική δίνη αναπτύσσεται σε δύο επίπεδα της ατμόσφαιρας, τη στρατόσφαιρα και την τροπόσφαιρα. Η στρατοσφαιρική εκτείνεται περίπου σε ύψος 10 έως 50 χιλιομέτρων και περιλαμβάνει ανέμους που κινούνται από τα δυτικά προς τα ανατολικά γύρω από την Αρκτική.

Όταν το σύστημα εξασθενεί ή διαταράσσεται, ψυχρός αέρας μπορεί να μετακινηθεί προς νοτιότερα γεωγραφικά πλάτη. Ένας μηχανισμός που συνδέεται με τέτοιες διαταραχές είναι η αιφνίδια στρατοσφαιρική θέρμανση, δηλαδή η απότομη άνοδος της θερμοκρασίας στα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας πάνω από την Αρκτική. Η επίδραση στους ανέμους κοντά στην επιφάνεια μπορεί να εμφανιστεί μία ή δύο εβδομάδες αργότερα.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, ψυχρές αέριες μάζες από τα ανατολικά κινούνται προς την Ευρώπη και περιορίζουν την παρουσία των ηπιότερων και πιο υγρών δυτικών ανέμων από τον Ατλαντικό. Πιθανές συνέπειες είναι χαμηλότερες θερμοκρασίες, παγετός και χιονοπτώσεις. Τέτοιες διαταραχές καταγράφονται συχνότερα τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο.

Ο Άνταμ Σκέιφ, επικεφαλής της υπηρεσίας μακροπρόθεσμων μετεωρολογικών προβλέψεων της βρετανικής Μετεωρολογικής Υπηρεσίας (Met Office), ανέφερε ότι έχουν καταγραφεί καταρρεύσεις της πολικής δίνης τον Νοέμβριο, αλλά όχι τόσο νωρίς μέσα στον μήνα.

Τα πιθανά αίτια παραμένουν υπό διερεύνηση

Σύμφωνα με το Εθνικό Κέντρο Ατμοσφαιρικών Επιστημών της Βρετανίας, οι συνθήκες που σχετίζονται με τη διαταραχή αναπτύχθηκαν νωρίτερα από το συνηθισμένο. Οι επιστήμονες δεν έχουν καταλήξει σε συγκεκριμένη εξήγηση, ενώ εξετάζουν τον συνδυασμό ατμοσφαιρικών διαταραχών και ασυνήθιστα θερμών θαλάσσιων υδάτων στην Αρκτική.

Το ισχυρό φαινόμενο Ελ Νίνιο που αναπτύσσεται φέτος αποτελεί έναν πιθανό παράγοντα. Μεταβάλλει τα πρότυπα βροχοπτώσεων στον Ειρηνικό και μπορεί να συμβάλει στη δημιουργία ατμοσφαιρικών κυμάτων που φτάνουν προς τον Βόρειο Πόλο και πιέζουν την πολική δίνη. Ωστόσο, η επίδρασή του είναι συνήθως ισχυρότερη αργότερα τον χειμώνα, οπότε δεν θεωρείται πιθανό να εξηγεί μόνο του την τόσο πρώιμη εξασθένηση.

Εξετάζονται επίσης οι υψηλές θερμοκρασίες των θαλάσσιων υδάτων βόρεια της Σκανδιναβίας και της δυτικής Ρωσίας. Έρευνες υποδεικνύουν ότι η μικρότερη θαλάσσια παγοκάλυψη μπορεί να επιτρέπει στον ωκεανό να απελευθερώνει περισσότερη θερμότητα στην ατμόσφαιρα και να επηρεάζει το σύστημα.

Δεν προκύπτει βέβαιη πρόβλεψη για τον χειμώνα

Η εξασθένηση αυξάνει την πιθανότητα χαμηλότερων θερμοκρασιών, αλλά άλλα ατμοσφαιρικά συστήματα μπορούν να ενισχύσουν ή να περιορίσουν την επίδρασή της. Επιστημονικές έρευνες αναφέρουν ότι περίπου δύο στα τρία επεισόδια αιφνίδιας στρατοσφαιρικής θέρμανσης ακολουθούνται από συνθήκες ψυχρότερες και ξηρότερες από το κανονικό στη βόρεια και βορειοδυτική Ευρώπη.

Δεν υπάρχουν μέχρι στιγμής σαφείς επιστημονικές ενδείξεις ότι η κλιματική αλλαγή έχει προκαλέσει μακροπρόθεσμη τάση ενίσχυσης ή εξασθένησης της πολικής δίνης. Το σύστημα παρουσιάζει φυσικές διακυμάνσεις από χρονιά σε χρονιά και από δεκαετία σε δεκαετία. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι χρειάζονται περισσότερες παρατηρήσεις και δεδομένα για ασφαλή συμπεράσματα σχετικά με πιθανή σύνδεση με την κλιματική αλλαγή.

Άκου ζωντανά Spi8a