Νέα δημοσκόπηση της Gallup καταγράφει τη χαμηλότερη υποστήριξη στη θανατική ποινή εδώ και περισσότερες από πέντε δεκαετίες, ενώ πολιτειακές πρωτοβουλίες και προβλήματα στις εκτελέσεις επαναφέρουν τη συζήτηση για την εφαρμογή της.
Στο 49% έχει υποχωρήσει το ποσοστό των Αμερικανών που υποστηρίζουν τη θανατική ποινή για καταδικασμένους δολοφόνους, σύμφωνα με νέα δημοσκόπηση της Gallup. Πρόκειται για τη χαμηλότερη μέτρηση των τελευταίων πέντε και πλέον δεκαετιών.
Η υποστήριξη περιορίζεται στο 28% μεταξύ των Δημοκρατικών και στο 39% στους νεότερους Αμερικανούς. Οι Ρεπουμπλικανοί παραμένουν περισσότερο θετικοί στη θανατική ποινή, αν και η στήριξη έχει μειωθεί και στη δική τους εκλογική βάση.
Πολιτειακές αποφάσεις και μετατροπές ποινών
Στην Καλιφόρνια, ο κυβερνήτης Γκάβιν Νιούσομ αποφάσισε να μετατρέψει τις θανατικές ποινές 548 κρατουμένων. Η κίνηση ενδέχεται να μειώσει κατά περισσότερο από το ένα τέταρτο τον συνολικό αριθμό των θανατοποινιτών στις ΗΠΑ. Σε επιστολή προς τους πολίτες της πολιτείας, ο Νιούσομ υποστήριξε ότι οι εκτελέσεις δεν μπορούν να πραγματοποιούνται σε ένα δικαστικό σύστημα που δεν είναι αλάνθαστο.
Η απόφαση προκάλεσε αντιδράσεις από εισαγγελείς και συγγενείς θυμάτων δολοφονιών. Ο κυβερνήτης επικαλέστηκε τις φυλετικές ανισότητες στις καταδίκες και τον κίνδυνο να εκτελεστούν αθώοι. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Death Penalty Information Center, περισσότεροι από 200 άνθρωποι έχουν απαλλαγεί τα τελευταία 50 χρόνια από κατηγορίες που τους είχαν οδηγήσει στην πτέρυγα των μελλοθανάτων.
Οι εκλογές άλλαξαν επίσης τις ισορροπίες σε ορισμένα πολιτειακά νομοθετικά σώματα. Δημοκρατικοί κέρδισαν τις εκλογές για τη θέση του κυβερνήτη σε τέσσερις πολιτείες όπου ισχύει η θανατική ποινή και οι οποίες διοικούνταν από Ρεπουμπλικανούς. Στο Οχάιο, ο απερχόμενος κυβερνήτης Μάικ Ντιγουέιν εξετάζει το ενδεχόμενο να μετατρέψει θανατικές ποινές πριν αποχωρήσει από το αξίωμα. Οι νεοεκλεγέντες Δημοκρατικοί κυβερνήτες στο Τέξας και τη Νεβάδα έχουν δηλώσει ότι αντιτίθενται στη θανατική ποινή, χωρίς να είναι ακόμη σαφές ποιες αποφάσεις θα λάβουν όταν αναλάβουν. Η νεοεκλεγείσα κυβερνήτης της Τζόρτζια, Κίσα Λανς Μπότομς, έχει εκφράσει προβληματισμό για τις αδικίες στο δικαστικό σύστημα και τις τραυματικές εμπειρίες των θυμάτων.
Σήμερα, 23 πολιτείες και η Ουάσιγκτον έχουν καταργήσει τη θανατική ποινή. Παραμένει σε ισχύ σε 27 πολιτείες και σε ομοσπονδιακό επίπεδο.
Ερωτήματα για τις μεθόδους εκτέλεσης
Η υπόθεση της Κρίστα Πάικ στο Τενεσί έφερε ξανά στο προσκήνιο τα ζητήματα ασφάλειας και νομιμότητας της θανατηφόρας ένεσης. Η Πάικ, καταδικασμένη για φόνο, επέζησε από τη διαδικασία και ξύπνησε από κώμα τον προηγούμενο μήνα, με εγκαύματα και φουσκάλες στα χέρια και δυσκολία στην ομιλία. Αργότερα δήλωσε ότι ήταν «προετοιμασμένη να πεθάνει».
Η θανατηφόρα ένεση είναι η συνηθέστερη μέθοδος εκτέλεσης στις ΗΠΑ. Η άρνηση γιατρών να συμμετέχουν, λόγω των κανόνων των ιατρικών ενώσεων, και οι περιορισμοί φαρμακευτικών εταιρειών στη διάθεση σκευασμάτων έχουν οδηγήσει πολιτείες να χρησιμοποιούν διαφορετικούς συνδυασμούς φαρμάκων. Έχουν καταγραφεί αποτυχημένες εκτελέσεις και δικαστικές προσφυγές. Στην Καλιφόρνια οι εκτελέσεις έχουν σταματήσει εδώ και 20 χρόνια, μετά από δικαστική παρέμβαση που ανέδειξε προβλήματα στην εκπαίδευση του προσωπικού και στην εφαρμογή του πρωτοκόλλου.
Στη Νότια Καρολίνα, εκτέλεση με πυροβολισμούς προκάλεσε αντιδράσεις, καθώς οι δικηγόροι του κρατουμένου υποστήριξαν ότι οι σφαίρες δεν έπληξαν την καρδιά του και ότι πέθανε από αιμορραγία. Παράλληλα, η κυβέρνηση Τραμπ ανακοίνωσε σχέδιο εκτέλεσης με εκτελεστικό απόσπασμα για τον δράστη της μαζικής δολοφονίας στη στρατιωτική βάση Φορτ Χουντ, εγκαταλείποντας προηγούμενο σχέδιο ζωντανής μετάδοσης μετά τις αντιδράσεις.
Διαφωνίες και μεταξύ συγγενών θυμάτων
Οι συγγενείς των θυμάτων έχουν διαφορετικές απόψεις για το αν η εκτέλεση των δραστών προσφέρει δικαίωση ή ανακούφιση. Η Μέι Μαρτίνεζ, μητέρα της 19χρονης Κολίν Σλέμερ, που δολοφονήθηκε το 1995 από την Κρίστα Πάικ, περίμενε επί τρεις δεκαετίες την εκτέλεσή της. Εκπρόσωπος οργάνωσης υποστήριξης θυμάτων ανέφερε ότι η αποτυχία της διαδικασίας προκάλεσε μεγάλη απογοήτευση στην οικογένεια.
Οι αδελφές της 12χρονης Πόλι Κλάας, Τζες και Άνι Νίκολ, δήλωσαν ότι δεν συγχωρούν τον δολοφόνο της, αλλά δεν πιστεύουν ότι ο θάνατός του θα τις βοηθούσε να ξεπεράσουν την απώλεια. Ορισμένες οργανώσεις θυμάτων ζητούν να διατεθούν στην ψυχολογική και οικονομική στήριξη των οικογενειών τα χρήματα που δαπανώνται για τις πολυετείς διαδικασίες θανατικών καταδικών.
Από τις αρχές του 2026 έχουν πραγματοποιηθεί 37 εκτελέσεις σε επτά πολιτείες, περισσότερες από τις μισές στη Φλόριντα. Από το 1976, όταν το Ανώτατο Δικαστήριο επέτρεψε ξανά την εφαρμογή της θανατικής ποινής, έχουν εκτελεστεί σχεδόν 1.700 άνθρωποι στις ΗΠΑ.
