Οι κυρώσεις και οι πολεμικές διαταραχές δυσκολεύουν τις διεθνείς πληρωμές από το Ιράν, οδηγώντας πολίτες και επιχειρήσεις σε εναλλακτικές λύσεις που δεν εξασφαλίζουν την προστασία των τραπεζικών συναλλαγών.
Η περιορισμένη πρόσβαση του Ιράν στο διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα έχει καταστήσει δύσκολες τις διασυνοριακές πληρωμές για πολίτες και επιχειρήσεις. Οι περιορισμοί έχουν ενταθεί στη διάρκεια του πολέμου των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν, με αποτέλεσμα πολλοί να αναζητούν τρόπους συναλλαγών έξω από το συμβατικό τραπεζικό σύστημα.
Ανταλλαγές και ιδιωτικές συμφωνίες
Μια από τις λύσεις είναι τα δίκτυα ανταλλακτηρίων συναλλάγματος, τα οποία συμψηφίζουν ανάγκες για τοπικό νόμισμα στο Ιράν με ανάγκες για ξένο συνάλλαγμα σε άλλες χώρες. Έτσι, μπορεί να διεκπεραιωθεί μια πληρωμή χωρίς να μεταφερθούν απευθείας χρήματα από ιρανικό σε ξένο τραπεζικό λογαριασμό.
Ανάλογη λειτουργία έχουν εταιρείες διαμεσολάβησης: ο πελάτης πληρώνει σε ριάλ και η εταιρεία ή συνεργάτης της στο εξωτερικό καταβάλλει το αντίστοιχο ποσό στον προμηθευτή, χρησιμοποιώντας κεφάλαια εκτός Ιράν. Οι πρακτικές αυτές συνεπάγονται πρόσθετες προμήθειες, κόστος από τις ισοτιμίες, καθυστερήσεις και πιο σύνθετες συναλλαγές.
Ορισμένοι καταφεύγουν σε ιδιωτικές συμφωνίες με φυσικά πρόσωπα, ακόμη και με αγνώστους. Ο Ρεζά, Ιρανός διευθυντής πληροφορικής που ζει στη Γερμανία και δεν δημοσιοποίησε το πλήρες όνομά του, περιγράφει συναλλαγές που βασίζονται στην εμπιστοσύνη, χωρίς τα νομικά έγγραφα και τις εγγυήσεις μιας επίσημης τραπεζικής διαδικασίας. Όπως σημειώνει, οποιαδήποτε πλευρά μπορεί να αποχωρήσει, αφήνοντας τους υπόλοιπους με οικονομική ζημία.
Ο ειδικός στο εμπόριο Ασκάν Μπαχράμι επισημαίνει ότι η χρήση ανεπίσημων συστημάτων για διεθνείς συναλλαγές ενέχει κινδύνους απώλειας χρημάτων και απάτης, ενώ αυξάνει το κόστος. Παράλληλα, οι εξελίξεις στην περιοχή έχουν διαταράξει ορισμένα δίκτυα που λειτουργούν μέσω χωρών του Κόλπου.
Αβεβαιότητα και για τις πληρωμές με κρυπτονομίσματα
Τα κρυπτονομίσματα επιτρέπουν συναλλαγές χωρίς τη μεσολάβηση παραδοσιακών τραπεζών, αλλά δεν αποτελούν εγγυημένα ασφαλή επιλογή. Νωρίτερα μέσα στη χρονιά, το Γραφείο Ελέγχου Ξένων Περιουσιακών Στοιχείων (OFAC) του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών επέβαλε κυρώσεις σε ιρανικά ανταλλακτήρια, μεταξύ των οποίων τα Nobitex, Wallex, Bitpin και Ramzinex.
Ο Αλιρεζά Γιαγκουμπί, πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου της Ένωσης Χρηματοοικονομικής Τεχνολογίας του Ιράν, προειδοποιεί ότι οι συναλλαγές με κρυπτονομίσματα μπορούν να εντοπιστούν. Αναφέρεται στις κυρώσεις που επιβλήθηκαν σε ιρανικά ψηφιακά πορτοφόλια, τα οποία, όπως σημειώνει, ανήκαν σε ιδιώτες, στην Κεντρική Τράπεζα ή σε άλλους φορείς. Ο κίνδυνος νέων κυρώσεων και οι κατά διαστήματα διακοπές πρόσβασης στο διαδίκτυο προσθέτουν αβεβαιότητα.
Έως 120 ημέρες για αποστολές από τη Σαγκάη
Οι δυσκολίες δεν σταματούν στην πληρωμή. Οι διαταραχές που συνδέονται με τον πόλεμο και τους περιορισμούς στις μεταφορές, ιδίως μετά τον αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό του Ιράν, έχουν επηρεάσει τις εφοδιαστικές διαδρομές και τους χρόνους παράδοσης.
Η Αργκαβάν Γκαζανφαρί, διευθύνουσα σύμβουλος της Aron Trading Group, αναφέρει ότι οι αποστολές από το λιμάνι της Σαγκάης, σημαντικό κόμβο για εμπορεύματα προς το Ιράν, διαρκούν πλέον 102 έως 120 ημέρες, ενώ παλαιότερα χρειάζονταν 26. Οι καθυστερήσεις, όπως λέει, οδηγούν πελάτες να επανεξετάζουν τις εισαγωγές, καθώς οι διαθέσιμες διαδρομές περιορίζονται.
Επιπλέον, η υποτίμηση του ριάλ μειώνει την αγοραστική δύναμη και κάνει ακριβότερες τις εισαγωγές και τις διεθνείς συναλλαγές. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται, το νόμισμα έχει χάσει πάνω από 10% της αξίας του έναντι του δολαρίου τον τελευταίο μήνα, πάνω από 55% μέσα σε έναν χρόνο και περίπου 90% στην τελευταία πενταετία. Έτσι, ακόμη και όταν οι πληρωμές και οι μεταφορές ολοκληρώνονται, το κόστος αγοράς των προϊόντων παραμένει σημαντικό εμπόδιο για επιχειρήσεις και νοικοκυριά.
