Σε τηλεοπτικό διάγγελμα, ο πρωθυπουργός της Πολωνίας υποσχέθηκε να στηρίξει τους δικαστές και να εγγυηθεί τις συνθήκες λειτουργίας του Συνταγματικού Δικαστηρίου, μετά την ένταση γύρω από την ηγεσία του.
Ο πρωθυπουργός της Πολωνίας, Ντόναλντ Τουσκ, δήλωσε το βράδυ του Σαββάτου 31/10 ότι θα μεριμνήσει για την ασφάλεια και την απρόσκοπτη λειτουργία του Συνταγματικού Δικαστηρίου. Η παρέμβασή του έγινε ενώ κλιμακώνεται η αντιπαράθεση για τη σύνθεση και τη διοίκηση του θεσμού.
Ο Τουσκ κατηγόρησε το αντιπολιτευόμενο κόμμα Νόμος και Δικαιοσύνη (PiS) και τον πρόεδρο της χώρας, Κάρολ Ναβρότσκι, ότι υπονομεύουν το κράτος δικαίου. Είπε ακόμη ότι το Δικαστήριο θα λειτουργεί ανεξάρτητα από την κυβέρνηση και σύμφωνα με το Σύνταγμα, ενώ δεσμεύτηκε να στηρίξει τους δικαστές που έχουν εκλεγεί από την κοινοβουλευτική πλειοψηφία.
Ο Πολωνός πρωθυπουργός χαρακτήρισε «σκανδαλώδη περιστατικά» όσα συνέβησαν την Παρασκευή και δήλωσε ότι η αποκατάσταση της ηρεμίας δεν μπορεί να σημαίνει ανοχή στην παρανομία ή στη βία. Υποστήριξε επίσης ότι η κυβέρνησή του επιδιώκει να επαναφέρει το κράτος δικαίου, έπειτα από παρεμβάσεις στη Δικαιοσύνη που αποδίδει στην προηγούμενη κυβέρνηση του PiS.
Η αντιπαράθεση στο Δικαστήριο
Η ένταση ξέσπασε την Παρασκευή 30/10, όταν η Άννα Κόρβιν-Πιοτρόφσκα, η δικαστής με τη μεγαλύτερη θητεία στο Συνταγματικό Δικαστήριο, ανέστειλε τα καθήκοντα του προέδρου του, Μπόγκνταν Σφιεντσκόφσκι, και ανέλαβε τη διοίκησή του. Ο Σφιεντσκόφσκι είχε διοριστεί επί της προηγούμενης κυβέρνησης του PiS και είχε διατελέσει υφυπουργός Δικαιοσύνης.
Μετά την ανακοίνωση, ο Ναβρότσκι διέκοψε το ταξίδι του προς τη Σενεγάλη και πήγε στην έδρα του Δικαστηρίου, στο κέντρο της Βαρσοβίας, επιχειρώντας να εισέλθει στο κτίριο. Αστυνομικές δυνάμεις αναπτύχθηκαν γύρω από τον χώρο, ενώ εκατοντάδες διαδηλωτές συγκεντρώθηκαν ζητώντας την επαναφορά του Σφιεντσκόφσκι στα καθήκοντά του.
Ο πρόεδρος κατηγόρησε την κυβέρνηση για «βίαιη κατάληψη συνταγματικού οργάνου». Η αντιπολίτευση έκανε λόγο για απόπειρα πραξικοπήματος. Η αντιπαράθεση μεταδόθηκε τηλεοπτικά, με τις εικόνες να προκαλούν αντιδράσεις και εκτός Πολωνίας.
Διαφωνία για τους διορισμούς δικαστών
Η σύγκρουση αφορά, μεταξύ άλλων, τη σύνθεση του Συνταγματικού Δικαστηρίου και την αναγνώριση των δικαστών που έχουν επιλεγεί από τις διαφορετικές πολιτικές πλευρές. Η κυβέρνηση του Τουσκ υποστηρίζει ότι επιδιώκει την αποκατάσταση της ανεξαρτησίας της Δικαιοσύνης. Ο Ναβρότσκι, που εξελέγη πρόεδρος το 2025 με τη στήριξη του PiS, αντιτίθεται στις κυβερνητικές κινήσεις και αμφισβητεί τη νομιμότητα των αλλαγών.
Νωρίτερα μέσα στο 2026, ο Ναβρότσκι αρνήθηκε να ορκίσει τρεις από τους έξι δικαστές που είχε προτείνει το Κοινοβούλιο. Ο Σφιεντσκόφσκι, από την πλευρά του, δεν επέτρεψε σε δικαστές που είχαν εκλεγεί από τη σημερινή κοινοβουλευτική πλειοψηφία να αναλάβουν καθήκοντα. Τον περασμένο μήνα, το Κοινοβούλιο διόρισε στο Δικαστήριο τον Ματσιέι Μπέρεκ, σύμμαχο του Τουσκ, επιλογή που επικρίθηκε από όσους θεωρούν ότι δεν υπηρετεί την αποκατάσταση των θεσμικών ελέγχων και ισορροπιών.
Η διαμάχη για το Δικαστήριο ανάγεται στο 2015 και στη σύγκρουση της Πλατφόρμας Πολιτών με το PiS για τον διορισμό δικαστών. Όταν ο συνασπισμός του Τουσκ ανέλαβε την εξουσία το 2023, δεσμεύτηκε να προχωρήσει σε μεταρρυθμίσεις για την αποκατάσταση του κράτους δικαίου. Η αντιπαράθεση με την προεδρία και το PiS συνεχίζεται και έχει οδηγήσει σε παρατεταμένο θεσμικό αδιέξοδο, επηρεάζοντας τη λειτουργία του Συνταγματικού Δικαστηρίου.
