Δημοσίευμα των Financial Times συνδέει δηλώσεις της Αμερικανίδας πρέσβειρας στην Αθήνα με την πολιτική αντιπαράθεση στο Βουκουρέστι, χωρίς να τεκμηριώνει ότι εκείνη προέτρεψε το PSD να αποχωρήσει από τον κυβερνητικό συνασπισμό.
Οι συναντήσεις της πρέσβειρας των ΗΠΑ στην Ελλάδα, Κίμπερλι Γκίλφοϊλ, με Ρουμάνους πολιτικούς εξελίσσονται σε αντικείμενο αντιπαράθεσης στο Βουκουρέστι, μετά την πτώση της κυβέρνησης του Ίλιε Μπολοζάν. Σε δημοσίευμά τους, οι Financial Times συνδέουν την υπόθεση με δηλώσεις που φέρεται να έκανε η Γκίλφοϊλ σε δείπνο στην αμερικανική πρεσβεία στην Αθήνα.
Οι αναφορές στο δείπνο της Αθήνας
Το δείπνο πραγματοποιήθηκε στις 18 Μαρτίου. Σύμφωνα με τους Financial Times, στη συζήτηση με τον υπουργό Ενέργειας Σταύρο Παπασταύρου τέθηκαν οι πολιτικές εξελίξεις στη Ρουμανία. Η εφημερίδα επικαλείται ρεπορτάζ της Wall Street Journal, κατά το οποίο η Γκίλφοϊλ φέρεται να είπε ότι οι ΗΠΑ μπορούν να προκαλέσουν ανάλογη πολιτική αλλαγή σε οποιαδήποτε χώρα, ακόμη και στην Ελλάδα. Κατά την ίδια εκδοχή, ο Παπασταύρου απάντησε ότι η Ουάσιγκτον δεν μπορεί να αντικαταστήσει μια δημοκρατικά εκλεγμένη ελληνική κυβέρνηση.
Πρόσωπο με γνώση του περιστατικού ανέφερε στους FT ότι η Ρουμανία συζητήθηκε στο δείπνο, στο οποίο βρίσκονταν περισσότερα από δώδεκα άτομα, μεταξύ τους πολιτικοί, διπλωμάτες και στρατιωτικοί. Η ελληνική κυβέρνηση αρνήθηκε ότι διατυπώθηκε απειλή εναντίον της και δήλωσε ότι οι σχέσεις Ελλάδας και ΗΠΑ είναι στενές και σταθερές. Οι αμερικανικές πρεσβείες στην Αθήνα και στο Βουκουρέστι δεν σχολίασαν. Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ αναφέρθηκε στη στρατηγική συνεργασία με τη Ρουμανία, ιδίως στην ενέργεια και την άμυνα.
Οι επαφές στο Βουκουρέστι και η πτώση της κυβέρνησης
Λίγες ημέρες μετά το δείπνο, η Γκίλφοϊλ επισκέφθηκε το Βουκουρέστι και συναντήθηκε με στελέχη του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος (PSD), μεταξύ των οποίων ο πρόεδρός του, Σορίν Γκριντεάνου, και ο τότε υπουργός Ενέργειας, Μπογκντάν Ιβάν. Οι Financial Times σημειώνουν ότι δεν είναι γνωστό αν η Αμερικανίδα πρέσβειρα εισηγήθηκε στο κόμμα να εγκαταλείψει τον κυβερνητικό συνασπισμό.
Το PSD αποχώρησε από τον συνασπισμό τον Μάιο. Στη συνέχεια, οι βουλευτές του ψήφισαν μαζί με την ακροδεξιά αντιπολίτευση υπέρ της απομάκρυνσης του Μπολοζάν, με αποτέλεσμα να καταρρεύσει η κυβέρνηση. Ο ευρωβουλευτής Ζίγκφριντ Μουρεσάν, ο οποίος διεκδικεί κοινοβουλευτική στήριξη για την πρωθυπουργία, ζήτησε να διερευνηθούν οι συναντήσεις και κάλεσε τον Γκριντεάνου και άλλα στελέχη του PSD να εξηγήσουν τι συζητήθηκε.
Ο Γκριντεάνου αρνήθηκε ότι υπήρξε συνεννόηση με τις ΗΠΑ και απέδωσε την πτώση της κυβέρνησης σε Ρουμάνους πολιτικούς που θεωρούσαν ότι ο Μπολοζάν κυβερνούσε άσχημα. Ο Ιβάν χαρακτήρισε τις σχετικές κατηγορίες θεωρίες συνωμοσίας και κατηγόρησε τους πρώην κυβερνητικούς εταίρους του για ανακριβείς ισχυρισμούς.
Η ενεργειακή διάσταση
Η επίσκεψη της Γκίλφοϊλ είχε ως επίσημο αντικείμενο την προώθηση του Κάθετου Διαδρόμου, του σχεδίου μεταφοράς φυσικού αερίου από την Ελλάδα μέσω Βουλγαρίας και Ρουμανίας προς την Ουκρανία. Δύο πρόσωπα με γνώση των συζητήσεων ανέφεραν στους FT ότι η πρέσβειρα προωθούσε επίσης την αγορά σημαντικών ποσοτήτων αμερικανικού υγροποιημένου φυσικού αερίου από τη Ρουμανία.
Ο Μπολοζάν υποστήριζε τον Κάθετο Διάδρομο, αλλά, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, δεν επιθυμούσε μεγάλη αύξηση των εισαγωγών αμερικανικού LNG, καθώς η χώρα διαθέτει δικούς της ενεργειακούς πόρους. Ο ίδιος δήλωσε στους FT ότι η κυβέρνησή του συζητούσε με τις ΗΠΑ για τον Διάδρομο, διευκρινίζοντας ότι δεν είχε επίσημες συνομιλίες με τη Γκίλφοϊλ ούτε υπέγραψε συμφωνία για αγορές LNG. Πηγές του δημοσιεύματος ανέφεραν ότι η διαφωνία για τις εισαγωγές ήταν μία από τις αιτίες της αποχώρησης του PSD· ο ισχυρισμός αυτός δεν παρουσιάζεται ως επιβεβαιωμένο γεγονός.
Η πολιτική αντιπαράθεση εξελίσσεται σε περίοδο αστάθειας για τη Ρουμανία. Οι Financial Times αναφέρουν ότι η παρατεταμένη κρίση έχει οδηγήσει σε απώλεια ευρωπαϊκών κονδυλίων και ότι οίκοι αξιολόγησης έχουν προειδοποιήσει πως το δημόσιο χρέος της χώρας βρίσκεται κοντά στην κατηγορία κάτω από την επενδυτική βαθμίδα. Το δημοσίευμα αναφέρεται επίσης στις εντάσεις με την κυβέρνηση Τραμπ, μετά την κριτική των ΗΠΑ για την ακύρωση των προεδρικών εκλογών του 2025, εν μέσω καταγγελιών περί ρωσικής παρέμβασης.
