Περίπου 6,45 εκατομμύρια εγγεγραμμένοι ψηφοφόροι καλούνται να εκλέξουν τη νέα Εθνοσυνέλευση, με τη συμμετοχή 18 εκλογικών συνδυασμών και φοιτητικής λίστας που προέκυψε από πολύμηνες κινητοποιήσεις.
Οι κάλπες για τις πρόωρες βουλευτικές εκλογές στη Σερβία άνοιξαν στις 7 το πρωί τοπική ώρα και αναμένεται να κλείσουν στις 8 το βράδυ. Περίπου 6,45 εκατομμύρια εγγεγραμμένοι ψηφοφόροι επιλέγουν τους 250 βουλευτές της Εθνοσυνέλευσης, μεταξύ 18 συνδυασμών με περισσότερους από 2.400 υποψηφίους.
Η ψηφοφορία διεξάγεται σε περίπου 8.400 εκλογικά τμήματα. Δικαίωμα συμμετοχής έχουν και Σέρβοι που ζουν στο εξωτερικό, με περισσότερους από 102.000 εγγεγραμμένους σε τμήματα 37 χωρών. Έχουν επίσης προβλεφθεί τμήματα σε τέσσερις σερβικούς δήμους για ψηφοφόρους εγγεγραμμένους στο γειτονικό Κόσοβο. Τη διαδικασία παρακολουθούν εγχώριοι και διεθνείς παρατηρητές, μεταξύ των οποίων εκπρόσωποι του ΟΑΣΕ, του Συμβουλίου της Ευρώπης και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Το κυβερνών κόμμα και η φοιτητική λίστα
Οι εκλογές ακολουθούν μήνες πολιτικής αναταραχής και φοιτητικών διαδηλώσεων. Ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς, ο οποίος παραιτήθηκε από την προεδρία τον Σεπτέμβριο, επιδιώκει να επιστρέψει στην κυβέρνηση ως πρωθυπουργός μέσω του κυβερνώντος Σερβικού Προοδευτικού Κόμματος (SNS). Το κόμμα, που κυριαρχεί στην πολιτική ζωή της χώρας από το 2012, κατέρχεται με τον συνδυασμό «Αλεξάνταρ Βούτσιτς – Ενωμένη Σερβία».
Στην αναμέτρηση συμμετέχει και η «Φοιτητική Λίστα – Οι φοιτητές νικούν», που συγκροτήθηκε μέσα από τις κινητοποιήσεις μετά την κατάρρευση στεγάστρου σιδηροδρομικού σταθμού στο Νόβι Σαντ τον Νοέμβριο του 2024. Από την τραγωδία έχασαν τη ζωή τους 16 άνθρωποι. Το φοιτητικό κίνημα ζητά να αποδοθούν ευθύνες, να ενισχυθεί η διαφάνεια και να προωθηθούν αλλαγές για το κράτος δικαίου και τους δημόσιους θεσμούς.
Μεταξύ των άλλων πολιτικών δυνάμεων είναι το Σοσιαλιστικό Κόμμα της Σερβίας (SPS), με επικεφαλής τον Ίβιτσα Ντάτσιτς, ο φιλοευρωπαϊκός συνασπισμός «Ευρωπαϊκή Σερβία» και το εθνικιστικό μπλοκ «Αυθεντική Δεξιά».
Κατανομή εδρών και σχηματισμός κυβέρνησης
Οι 250 έδρες κατανέμονται με αναλογικό σύστημα και τη μέθοδο Ντ’ Οντ. Το όριο εισόδου στη Βουλή είναι κατά κανόνα το 3% των ψήφων, ενώ οι συνδυασμοί που εκπροσωπούν εθνικές μειονότητες εξαιρούνται. Για τον σχηματισμό κυβέρνησης απαιτούνται τουλάχιστον 126 έδρες.
Η εκλογική επιτροπή είναι αρμόδια για τη συγκέντρωση και την ανακοίνωση των συνολικών αποτελεσμάτων. Το νέο κοινοβούλιο πρέπει να συγκροτηθεί εντός 30 ημερών από τη δημοσίευση των οριστικών αποτελεσμάτων και η νέα κυβέρνηση να σχηματιστεί μέσα σε 90 ημέρες από τη συγκρότηση της Βουλής.
Ευρωπαϊκή πορεία και διεθνείς σχέσεις
Στην προεκλογική αντιπαράθεση περιλαμβάνονται η ευρωπαϊκή προοπτική της χώρας, οι σχέσεις της με τη Ρωσία και την Κίνα, καθώς και η διαμάχη με το Κόσοβο, το οποίο ανακήρυξε την ανεξαρτησία του το 2008. Η Σερβία είναι υποψήφια προς ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση, διατηρεί στενές σχέσεις με τη Μόσχα και δεν έχει συμμετάσχει στις δυτικές κυρώσεις κατά της Ρωσίας για τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Το αποτέλεσμα θα καθορίσει τη σύνθεση της νέας Εθνοσυνέλευσης και τους συσχετισμούς για τον σχηματισμό κυβέρνησης. Πρόκειται για τις 15ες βουλευτικές εκλογές στη Σερβία από την καθιέρωση του πολυκομματικού συστήματος το 1990 και τις 10ες πρόωρες. Η προηγούμενη εκλογική αναμέτρηση είχε διεξαχθεί τον Δεκέμβριο του 2023.
