Από το 1963 έως το 1989, η Δυτική Γερμανία κατέβαλε χρήματα και αγαθά για την απελευθέρωση πολιτικών κρατουμένων της Ανατολικής Γερμανίας, σύμφωνα με στοιχεία του Stasi-Unterlagen-Archiv.
Η επιχείρηση «Freikauf» αποτέλεσε έναν μυστικό μηχανισμό ανταλλαγής πολιτικών κρατουμένων της Ανατολικής Γερμανίας με χρήματα και αγαθά από τη Δυτική Γερμανία. Σύμφωνα με τα επίσημα έγγραφα του Γερμανικού Ομοσπονδιακού Αρχείου (Bundesarchiv), η πρακτική εφαρμόστηκε από το 1963 έως την πτώση του Τείχους το 1989.
Η Ανατολική Γερμανία αντιμετώπιζε έλλειψη δυτικού συναλλάγματος. Στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων, η Δυτική Γερμανία επιδίωκε την απελευθέρωση ανθρώπων που είχαν φυλακιστεί για πολιτικούς λόγους ή για απόπειρα διέλευσης του Τείχους.
Το τίμημα και οι ανταλλαγές
Στην ιστορική μελέτη του «Der Häftlingsfreikauf aus der DDR», ο Jan Philipp Wölbern αναφέρει ότι το ποσό διαμορφωνόταν, μεταξύ άλλων, ανάλογα με την ηλικία, την εκπαίδευση και το επάγγελμα του κρατουμένου. Η τιμή για έναν εργάτη ήταν χαμηλότερη από εκείνη για έναν γιατρό, μηχανικό ή διανοούμενο. Η καταβολή για την απελευθέρωση ενός ανθρώπου κυμαινόταν, κατά μέσο όρο, από 40.000 έως 100.000 δυτικά μάρκα.
Οι συναλλαγές γίνονταν με μυστικότητα και δεν περιορίζονταν σε χρηματικές πληρωμές. Ο Ludwig A. Rehlinger, ο Δυτικογερμανός διαπραγματευτής που περιγράφει τις επαφές του με πράκτορες της Στάζι στα απομνημονεύματά του «Freikauf», αναφέρει αποστολές πετρελαίου, πρώτων υλών, χημικών και καταναλωτικών προϊόντων, όπως καφέ και μπανάνες.
Κεντρικό ρόλο στη διαδικασία είχε η Στάζι, ενώ ο δικηγόρος Wolfgang Vogel λειτουργούσε ως μεσάζων. Όταν ολοκληρώνονταν οι συμφωνίες, οι κρατούμενοι μεταφέρονταν με λεωφορεία και αφήνονταν ελεύθεροι στο Δυτικό Βερολίνο.
Πάνω από 33.000 απελευθερώσεις
Το Stasi-Unterlagen-Archiv καταγράφει ότι περισσότεροι από 33.000 πολιτικοί κρατούμενοι μεταφέρθηκαν στη Δύση μέσω της επιχείρησης. Το συνολικό οικονομικό όφελος για το καθεστώς της Ανατολικής Γερμανίας υπολογίζεται σε πάνω από 3,4 δισεκατομμύρια μάρκα.
