Η ετήσια έκθεση για το 2025 καταγράφει κινδύνους για τη βιωσιμότητα και την επάρκεια των συντάξεων, ενώ αναφέρει ότι τα επιδόματα μειώνουν τη φτώχεια σε μικρότερο βαθμό από ό,τι σε άλλες χώρες της ΕΕ.
Πιέσεις στο συνταξιοδοτικό σύστημα λόγω των δυσμενών δημογραφικών τάσεων και περιορισμένη αποτελεσματικότητα των επιδομάτων στην αντιμετώπιση της φτώχειας καταγράφει το Ελεγκτικό Συνέδριο στην ετήσια έκθεσή του για το 2025. Η έκθεση εξετάζει, επίσης, τη στεγαστική κρίση και τις δυσκολίες πρόσβασης των νοικοκυριών σε κατοικία με προσιτό κόστος.
Δημογραφικές πιέσεις στις μελλοντικές συντάξεις
Σύμφωνα με το Ελεγκτικό Συνέδριο, το ελληνικό συνταξιοδοτικό σύστημα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον διανεμητικό πρώτο πυλώνα και, ως εκ τούτου, επηρεάζεται έντονα από τις δημογραφικές εξελίξεις. Η επιδείνωση των βασικών δημογραφικών δεικτών αναμένεται να δοκιμάσει τόσο τη βιωσιμότητα του συστήματος όσο και την επάρκεια των παροχών προς τους συνταξιούχους.
Η έκθεση σημειώνει ότι η επαγγελματική και η εθελοντική ιδιωτική ασφάλιση δεν έχουν αναπτυχθεί αρκετά ώστε να λειτουργούν ως αντίβαρο στους κινδύνους για το εισόδημα και το επίπεδο ζωής των μελλοντικών συνταξιούχων. Τα αποτελέσματα του ΤΕΚΑ, το οποίο βασίζεται στην κεφαλαιοποίηση εισφορών, αναμένεται να φανούν σταδιακά, καθώς θα ωριμάζουν τα αντίστοιχα συνταξιοδοτικά δικαιώματα.
Ως ζητήματα που χρειάζονται προσοχή αναφέρονται η παρακολούθηση των παραμέτρων του ασφαλιστικού συστήματος, η διαχείριση των συσσωρευμένων ασφαλιστικών οφειλών και η επανεξέταση των κινήτρων συμμετοχής στον δεύτερο και τρίτο πυλώνα. Το Ελεγκτικό Συνέδριο υπογραμμίζει επίσης τη σημασία της διασφάλισης των πόρων του ΑΚΑΓΕ.
Περιορισμένη επίδραση των επιδομάτων στη φτώχεια
Στο πεδίο της κοινωνικής προστασίας, η έκθεση περιγράφει ένα κατακερματισμένο σύστημα με μεγάλο αριθμό επιδομάτων. Παρά τις χαμηλές επιδόσεις της Ελλάδας σε δείκτες φτώχειας, κοινωνικού αποκλεισμού και υλικής στέρησης, το Συνέδριο αναφέρει ότι τα επιδόματα συμβάλλουν σε μικρό βαθμό στη μείωση της φτώχειας, σε αντίθεση με την εικόνα που καταγράφεται σε άλλες χώρες της ΕΕ.
Κατά την έκθεση, η μείωση των ανισοτήτων και της φτώχειας στηρίζεται κυρίως στις συντάξεις και δευτερευόντως στις υπόλοιπες κοινωνικές μεταβιβάσεις. Το Ελεγκτικό Συνέδριο επισημαίνει την ανάγκη καλύτερης στόχευσης των επιδομάτων, ώστε να φτάνουν σε όσους τα χρειάζονται, και συντονισμού των αρμόδιων φορέων, με σημαντικό ρόλο για τη φορολογική διοίκηση. Παράλληλα, αναφέρει ότι οι κοινωνικές δαπάνες κινήθηκαν κοντά στα επίπεδα του προηγούμενου έτους και δεν διαπιστώνεται δυσμενής επίδραση στη δημοσιονομική βιωσιμότητα.
Στενότητα στην προσφορά κατοικιών
Για τη στεγαστική κρίση, το Ελεγκτικό Συνέδριο εντοπίζει βασικό πρόβλημα στην ανεπαρκή προσφορά κατοικιών σε σχέση με την εγχώρια και διεθνή ζήτηση. Στην πίεση στην αγορά, σύμφωνα με την έκθεση, συνέβαλαν η χαμηλή οικοδομική δραστηριότητα κατά τη δημοσιονομική κρίση, οι κενές κατοικίες, η ζήτηση από ανθρώπους που δεν διαθέτουν κατοικία και η επενδυτική αξιοποίηση ακινήτων, μεταξύ άλλων μέσω βραχυχρόνιων μισθώσεων.
Η ανισορροπία προσφοράς και ζήτησης ασκεί ανοδική πίεση στις τιμές και δυσκολεύει τα νοικοκυριά να βρουν κατοικία σε προσιτή τιμή. Η έκθεση αναφέρει ότι απαιτούνται μέτρα για τη στήριξη της αγοραστικής δύναμης των νοικοκυριών και ενίσχυση της προσφοράς κατοικιών, στο πλαίσιο συνολικού σχεδιασμού που αφορά περισσότερους τομείς κυβερνητικής πολιτικής.
