Κάθε Σεπτέμβριο ακούμε ότι η παιδεία αποτελεί εθνική προτεραιότητα. Η φετινή σχολική χρονιά προσφέρει έναν απλό τρόπο να ελέγξουμε αυτή τη διαβεβαίωση. Αρκεί να κοιτάξουμε πού μένει ο εκπαιδευτικός, πώς καλύπτονται οι ανάγκες του σχολείου και τι τελικά μαθαίνουν τα παιδιά.
Στον Αποκόρωνα Χανίων, νεοδιόριστη εκπαιδευτικός αναγκάστηκε να μείνει σε σκηνή με την τετράχρονη κόρη της, ώσπου ο δήμος πρόσφερε προσωρινή στέγη. Το στεγαστικό αδιέξοδο αναπληρωτών και νεοδιορίστων στις τουριστικές περιοχές γίνεται κάθε χρόνο όλο και πιο εκρηκτικό, με την κυβέρνηση να έρχεται να δώσει λύσεις-μπαλώματα.
Η έρευνα της ΔΟΕ σε 757 σχολεία, που παρουσιάστηκε τον Μάρτιο, δείχνει την άλλη πλευρά του προβλήματος: Pερίπου 76% των σχολείων του δείγματος κατέφυγαν σε συλλόγους γονέων για οικονομική στήριξη και 60% σε δωρεές. Εκπαιδευτικοί καλύπτουν έξοδα από την τσέπη τους. Η κρατική χρηματοδότηση αποδεικνύεται ανεπαρκής για τις πραγματικές ανάγκες της σχολικής καθημερινότητας. Μέρος του κόστους μεταφέρεται στις οικογένειες και στους εργαζομένους του δημόσιου σχολείου ενώ ένα άλλο μέρος καλύπτεται από πολυδιαφημισμένες δωρεές από τράπεζες και εταιρείες. Οι πρόσθετες ενισχύσεις των δήμων και οι χορηγίες μπορεί να καλύπτουν επείγουσες ανάγκες, αλλά δεν αποτελούν εγγύηση ισότιμης εκπαίδευσης που δεν μπορεί να βασίζεται στην οικονομική δυνατότητα της γειτονιάς του ή την ικανότητα του διευθυντή να βρίσκει χορηγούς.
Μια ακόμη προειδοποίηση ήρθαν να προσθέσουν τα αποτελέσματα PISA 2025, που δημοσιοποιήθηκαν στις 8 Σεπτεμβρίου. Στην Ελλάδα, το 50% των δεκαπεντάχρονων βρίσκεται κάτω από το βασικό επίπεδο επάρκειας στα μαθηματικά και το 44% στην κατανόηση κειμένου. Οι επιδόσεις στην ανάγνωση υποχώρησαν σε σχέση με το 2022, ενώ μαθηματικά και φυσικές επιστήμες παρέμειναν ουσιαστικά στα ίδια χαμηλά επίπεδα. Τα τυποποιημένα κριτήρια του PISA δεν εξαντλούν προφανώς τη μόρφωση ενώ και η προβολή των κατατάξεων μπορεί να υπηρετεί πολιτικές σκοπιμότητες. Αυτό όμως δεν ακυρώνει την ανησυχητική τάση, που άνθρωποι της σχολικής κοινότητας αναγνωρίζουν καθημερινά: Δυσκολίες στην κατανόηση, στην έκφραση, στη σύνδεση της γνώσης με τη ζωή.
Την ίδια στιγμή η κυβέρνσηη, το υπουργείο αλλά και η κομματική αντιπαράθεση αφήνεισε δεύτερο πλάνο τους όρους μέσα στους οποίους συντελείται η μάθηση. Αλλαγές εξεταστικών πλάνων και αξιολογήσεις που παραβλέπουν αυτές τις συνθήκες κινδυνεύει να μεταφέρει στους εκπαιδευτικούς την ευθύνη για τις ανεπάρκειες της κρατικής και κυβερνητικής πολιτικής.
Να σκύψουμε στα βασικά. Χρειαζόμαστε μόνιμο εκπαιδευτικό προσωπικό με αξιοπρεπείς συνθήκες ζωής, σχολεία με εξασφαλισμένα λειτουργικά έξοδα, ουσιαστική βοήθεια στα παιδιά που δυσκολεύονται, δημόσια και δωρεάν παιδεία σε όλες τις βαθμίδες. Να ακούσουμε τη σχολική κοινότητα και να ξαναδώσουμε χώρο στην ανάγνωση, στη σκέψη, στη δημιουργία. Η νέα γενιά, η μάθηση και η στήριξη του δημόσιου σχολείου πρέπει να καθορίζουν τις όποιες πολιτικές προτεραιότητες.
Με αυτά κατά νου. Καλή σχολική χρονιά!
