Η εκλογική επικράτηση του Λούλα στη Βραζιλία ενίσχυσε τις προσδοκίες για την προστασία του Αμαζονίου, ενώ η εφαρμογή της πολιτικής του παραμένει αντιμέτωπη με σημαντικές κοινοβουλευτικές και πολιτικές προκλήσεις.
Η νίκη του Λούλα στον δεύτερο γύρο των προεδρικών εκλογών στη Βραζιλία έγινε δεκτή με πανηγυρισμούς και χαιρετίστηκε από περιβαλλοντικές οργανώσεις και ακτιβιστές. Το αποτέλεσμα αναζωπύρωσε τις προσδοκίες για την προστασία του Αμαζονίου και την επίτευξη του στόχου για μηδενική αποψίλωση έως το 2030.
Ανάλυση του Guardian παρουσιάζει επτά συμπεράσματα από την εκλογική ανατροπή, που αφορούν την περιβαλλοντική πολιτική, την κινητοποίηση ψηφοφόρων, την ψηφιακή εκστρατεία και τη σύνδεση της κλιματικής δράσης με την κοινωνική πολιτική. Παρά τη νίκη, ο Λούλα έχει να αντιμετωπίσει ισχυρή παρουσία της ακροδεξιάς στις πολιτείες του Αμαζονίου και ένα Κογκρέσο όπου κυριαρχούν δυνάμεις που συνδέονται με την αγροτική παραγωγή και την εξορυκτική βιομηχανία.
Περιβάλλον, συμμετοχή και ψηφιακή εκστρατεία
Πρώτο συμπέρασμα είναι ότι οι κυβερνητικές επιλογές μπορούν να επηρεάσουν άμεσα την προστασία των δασών. Η ανάλυση αναφέρει ότι από το 2019 έως το 2022, επί Ζαΐχ Μπολσονάρου, η αποψίλωση του Αμαζονίου αυξήθηκε κατά 59,5%, ενώ επί κυβέρνησης Λούλα καταγράφηκε μείωση 71,2%. Οι ετήσιες απώλειες δασικής έκτασης περιορίστηκαν στα 3.335 τετραγωνικά χιλιόμετρα, το χαμηλότερο επίπεδο από την έναρξη των δορυφορικών μετρήσεων το 1988. Η ανάλυση σημειώνει, πάντως, ότι ο Λούλα έχει εγκρίνει και έργα που προκάλεσαν περιβαλλοντικές αντιδράσεις.
Η εκλογική ανατροπή αναδεικνύει επίσης τον ρόλο της συμμετοχής. Ο Λούλα, αφού βρέθηκε πίσω στον πρώτο γύρο, εξασφάλισε περίπου 10 εκατομμύρια επιπλέον ψήφους μέσα σε τρεις εβδομάδες. Κοινωνικές οργανώσεις και εθελοντές συνέβαλαν στην κινητοποίηση, ενώ στον Αμαζόνιο μέλη αυτόχθονων κοινοτήτων και κάτοικοι απομακρυσμένων περιοχών ταξίδεψαν για ώρες ή ημέρες για να ψηφίσουν.
Στην ψηφιακή εκστρατεία, πρωτοβουλία του βουλευτή Αντρέ Ζανόνες δημιούργησε το δίκτυο «Στρατός του Λούλα» μέσω WhatsApp. Η ομάδα χρησιμοποίησε βίντεο με χιουμοριστικό περιεχόμενο, διαδικτυακές μεταδόσεις και αναρτήσεις με συγκεκριμένη στόχευση. Την ημέρα των εκλογών αριθμούσε περίπου 10 εκατομμύρια υποστηρικτές, σχεδόν το 8% του εκλογικού σώματος.
Η εκστρατεία έφερε επίσης στο προσκήνιο τον τρόπο λειτουργίας των μεγάλων πλατφορμών. Η πλευρά του Λούλα κατηγόρησε τη Meta για αλγοριθμική μεροληψία υπέρ του Μπολσονάρου. Η εταιρεία απέρριψε την κατηγορία, αναγνωρίζοντας τεχνικά προβλήματα, ενώ η εκλογική δικαιοσύνη της Βραζιλίας διέταξε διορθωτικές παρεμβάσεις. Ο Λούλα υποστήριξε ότι οι μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες δεν πρέπει να μπορούν να επηρεάζουν εκλογικές διαδικασίες και έθεσε ζήτημα αυστηρότερης ρύθμισης των πλατφορμών.
Εθνικά σύμβολα και κοινωνική πολιτική
Ένα ακόμη στοιχείο της εκστρατείας ήταν η διεκδίκηση των εθνικών συμβόλων από την παράταξη του Λούλα. Τα χρώματα της βραζιλιάνικης σημαίας είχαν συνδεθεί τα προηγούμενα χρόνια με το κίνημα Μπολσονάρου. Ο Λούλα φόρεσε τη φανέλα της εθνικής ομάδας ποδοσφαίρου, ενώ υποστηρικτές του ξεκίνησαν διαδικτυακή καμπάνια με το σύνθημα «Το πράσινο και το κίτρινο είναι δικά μας». Στην πρωτοβουλία συμμετείχαν πολίτες, καλλιτέχνες και αθλητές.
Για μεγάλο μέρος των ψηφοφόρων, σύμφωνα με την ανάλυση, σημαντικά ήταν και ζητήματα καθημερινής διαβίωσης. Η χαμηλή ανεργία, η αύξηση των μισθών, η ενίσχυση κατά 15% των κοινωνικών επιδομάτων μέσω του Bolsa Família και η δέσμευση για αύξηση του κατώτατου μισθού συνέβαλαν στην απήχηση του Λούλα. Η ανάλυση συνδέει την περιβαλλοντική πολιτική με την κοινωνική δικαιοσύνη και επισημαίνει ότι η πράσινη μετάβαση δύσκολα συγκεντρώνει ευρεία υποστήριξη χωρίς μέτρα που στηρίζουν το εισόδημα και την καθημερινότητα των πολιτών.
Δημοκρατία και διαχείριση των φυσικών πόρων
Το τελευταίο συμπέρασμα αφορά τη σύνδεση της δημοκρατίας, της εθνικής κυριαρχίας και της βιωσιμότητας. Η εκστρατεία του Λούλα ανέδειξε τις σχέσεις της οικογένειας Μπολσονάρου με τον Ντόναλντ Τραμπ, καθώς και προτάσεις της ακροδεξιάς για συνταγματικές αλλαγές και επέκταση οικονομικών δραστηριοτήτων στον Αμαζόνιο. Παράλληλα, η Βραζιλία δέχεται διεθνείς πιέσεις για την αξιοποίηση κρίσιμων ορυκτών και άλλων φυσικών πόρων.
Η πρώην υπουργός Περιβάλλοντος Μαρίνα Σίλβα περιέγραψε το μήνυμα της νίκης ως ένωση πολιτών γύρω από ένα μέλλον κοινωνικά δίκαιο, κυρίαρχο, δημοκρατικό και βιώσιμο. Για τον Λούλα, η βασική πρόκληση είναι να μετατρέψει την εκλογική επικράτηση σε αλλαγές και να διατηρήσει την προστασία του Αμαζονίου στην κυβερνητική ατζέντα.
