Με 53% και 141 έδρες στη Βουλή των 250 μελών, σύμφωνα με εκτιμήσεις μετά την καταμέτρηση, η «Φοιτητική Λίστα» ετοιμάζεται για διαπραγματεύσεις σχηματισμού κυβέρνησης, χωρίς να έχει ορίσει κεντρικό ηγέτη.
Η «Φοιτητική Λίστα» επικράτησε στις εκλογές της Σερβίας, συγκεντρώνοντας το 53% των ψήφων και 141 έδρες, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Κέντρου Ελεύθερων Εκλογών και Δημοκρατίας στο Βελιγράδι μετά την ενσωμάτωση του 100% των ψήφων. Το Σερβικό Προοδευτικό Κόμμα (SNS) του Αλεξάνταρ Βούτσιτς έλαβε 39% και 103 έδρες, ενώ τις υπόλοιπες κατέλαβαν ψηφοδέλτια εθνικών μειονοτήτων.
Ο Βούτσιτς παραδέχθηκε την ήττα του το βράδυ της Κυριακής. Την επόμενη ημέρα, υποστηρικτές της «Φοιτητικής Λίστας» συγκεντρώθηκαν για να γιορτάσουν το αποτέλεσμα, ενώ το κίνημα προετοιμάζεται για συνομιλίες σχετικά με τον σχηματισμό κυβέρνησης.
Ανοιχτό το ζήτημα της ηγεσίας
Το κίνημα, που στηρίζεται στη συλλογική λήψη αποφάσεων και δεν έχει κυβερνητική εμπειρία, δεν έχει ανακοινώσει ποιοι θα αναλάβουν την πρωθυπουργία και τα υπουργεία. Η λίστα περιλάμβανε ακαδημαϊκούς, ηθοποιούς, αγρότες και φοιτητές, ενώ η συνειδητή απουσία κεντρικού ηγέτη αφήνει ανοιχτό το πώς θα οργανωθεί η νέα διακυβέρνηση.
Μεταξύ των γνωστών υποψηφίων είναι ο καρδιολόγος Ιλίγια Σρντανοβιτς (Ilija Srdanović), επικεφαλής του ψηφοδελτίου, ο πρώην διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας Ντέγιαν Σόσκιτς (Dejan Šoškić) και ο καθηγητής Χημείας στο Πανεπιστήμιο του Βελιγραδίου Ράντομιρ Σάιτσιτς (Radomir Saičić), ο οποίος εκπροσώπησε το κίνημα στις πρώτες δηλώσεις μετά τη νίκη.
Η Άνα Μίρκοβιτς, ψυχολόγος, πανεπιστημιακός και υποψήφια με τη λίστα, είπε ότι το κίνημα αντιμετωπίζει το αποτέλεσμα ως ευθύνη απέναντι στους πολίτες και όχι ως απόκτηση εξουσίας ή προνομίων. Όπως ανέφερε, προτεραιότητα είναι η κοινωνική και ψυχολογική αποκατάσταση της χώρας.
Οι εξαγγελίες για θεσμούς και δημόσιες υπηρεσίες
Το πρόγραμμα της «Φοιτητικής Λίστας» περιλαμβάνει μέτρα κατά της διαφθοράς και για την ενίσχυση του κράτους δικαίου. Μεταξύ των προτάσεων είναι η δημιουργία ανεξάρτητης αστυνομικής υπηρεσίας υπό την εποπτεία των εισαγγελικών αρχών, η απομάκρυνση από τα σώματα ασφαλείας προσώπων που, σύμφωνα με το κίνημα, συνδέονται με το οργανωμένο έγκλημα, καθώς και η απαγόρευση κομματικών διορισμών σε δημόσιες επιχειρήσεις.
Η λίστα προτείνει επίσης ανεξάρτητους ελεγκτικούς μηχανισμούς για τις μεγάλες συμβάσεις δημόσιων υποδομών. Η Μίρκοβιτς ανέφερε ακόμη ως στόχους το άνοιγμα των μέσων ενημέρωσης, την άρση πιέσεων σε δημοσίους υπαλλήλους και αλλαγές στη δικαιοσύνη, την παιδεία και την υγεία.
Η πολιτική ανατροπή ακολουθεί δύο χρόνια αντικυβερνητικών κινητοποιήσεων, οι οποίες ξέσπασαν μετά την κατάρρευση του στεγάστρου στον σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ, όπου σκοτώθηκαν 16 άνθρωποι. Αναλυτές έχουν περιγράψει την περίοδο διακυβέρνησης του Βούτσιτς ως αυταρχική, ενώ στις εκλογικές αναμετρήσεις είχαν διατυπωθεί καταγγελίες για παρατυπίες στους εκλογικούς καταλόγους, χειραγώγηση των μέσων ενημέρωσης και εξαγορά ψήφων.
Ο πολιτικός αναλυτής Ντούσαν Βούτσιτσεβιτς ανέφερε ότι το κίνημα έδωσε προτεραιότητα στα εσωτερικά ζητήματα και στην αλλαγή των θεσμών σε κεντρικό και τοπικό επίπεδο. Ο Νίκολα Μπουράζερ, διευθυντής προγράμματος στο Κέντρο Σύγχρονης Πολιτικής στο Βελιγράδι, εκτίμησε ότι η νέα πολιτική δύναμη θα χρειαστεί να επιταχύνει τις αποφάσεις της, καθώς η επιλογή υποψηφίων είχε διαρκέσει μήνες. Παράλληλα, σημείωσε ότι παραμένει ασαφές ποια μορφή θα έχει η νέα κυβέρνηση.
Κατά την προεκλογική περίοδο, η «Φοιτητική Λίστα» δεν πήρε θέση σε ζητήματα εξωτερικής πολιτικής, όπως οι σχέσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση και τη Ρωσία. Το Κρεμλίνο εξέφρασε την ελπίδα ότι οι νέοι ηγέτες θα διατηρήσουν τη συνεργασία με τη Μόσχα. Ο Βούτσιτς, από την πλευρά του, απέδωσε την ήττα του κόμματός του στην εμπλοκή ευρωπαϊκών χωρών και του «βαθέος κράτους των ΗΠΑ».
Με βάση το σερβικό Σύνταγμα, το νέο Κοινοβούλιο πρέπει να συγκληθεί μέσα σε 30 ημέρες από την επίσημη ανακήρυξη των αποτελεσμάτων και η κυβέρνηση να σχηματιστεί εντός 90 ημερών. Η χώρα πρέπει επίσης να πραγματοποιήσει προεδρικές εκλογές πριν από τις 27 Δεκεμβρίου, καθώς ο Βούτσιτς είχε παραιτηθεί από την προεδρία για να διεκδικήσει την πρωθυπουργία.
