Το βιβλίο «Εαμοκρατία στη Θεσσαλονίκη (1944-1945)» καταγράφει την περίοδο από την απελευθέρωση της πόλης, στις 30 Οκτωβρίου 1944, έως τις 17 Ιανουαρίου 1945, μέσα από αρχειακό και άλλο ιστορικό υλικό.
Τις 79 ημέρες κατά τις οποίες το ΕΑΜ ανέλαβε τη διοίκηση της Θεσσαλονίκης μετά την αποχώρηση των γερμανικών στρατευμάτων εξετάζει το βιβλίο του Ανδρέα Βενιανάκη «Εαμοκρατία στη Θεσσαλονίκη (1944-1945)», που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Επίκεντρο.
Ο Βενιανάκης πέθανε πριν από την έκδοση και δεν πρόλαβε να ολοκληρώσει τα συμπεράσματα της μελέτης. Η καταγραφή των γεγονότων, ωστόσο, εκτείνεται από τις 30 Οκτωβρίου 1944 έως τις 17 Ιανουαρίου 1945 και βασίζεται σε αρχεία, δικαστικές αποφάσεις, εφημερίδες, πρακτικά του δημοτικού συμβουλίου και λογοτεχνικά κείμενα. Ο συγγραφέας σημειώνει ότι ο εφεδρικός ΕΛΑΣ είχε ήδη αποκτήσει παρουσία στις συνοικίες της πόλης από τα τέλη Σεπτεμβρίου.
Οι ανάγκες της πόλης μετά την απελευθέρωση
Στην καταγραφή περιλαμβάνονται οι δυσκολίες που αντιμετώπισε η πόλη μετά την Κατοχή, με ελλείψεις σε τρόφιμα, φάρμακα και βασικά αγαθά, καθώς και προβλήματα στις οικονομικές και διοικητικές δομές. Ο συγγραφέας αναφέρει ότι η επιτροπή ΕΑΜιτών ανέλαβε τη διοίκηση χωρίς τους πόρους που θα διέθετε μια κυβέρνηση με μεγάλο προϋπολογισμό.
Η έρευνα παρακολουθεί ζητήματα όπως ο επισιτισμός, η κυκλοφορία του χρήματος, η πληρωμή των δημοσίων υπαλλήλων, η λειτουργία σχολείων και νοσοκομείων και η περίθαλψη ορφανών. Εξετάζει επίσης την απονομή της λαϊκής δικαιοσύνης και την πολιτιστική δραστηριότητα, μεταξύ άλλων στο ραδιόφωνο, στον κινηματογράφο και στο θέατρο.
Σε ένα από τα συμπεράσματα που περιλαμβάνει, ο Βενιανάκης επισημαίνει ότι τα έγγραφα που διασώθηκαν δεν δείχνουν πως το ΚΚΕ υπαγόρευε την πολιτική της Προσωρινής Επιτροπής. Κατά τον ίδιο, στην αντιμετώπιση των προβλημάτων αποφεύχθηκαν ριζοσπαστικές λύσεις.
Το βιβλίο αναφέρεται ακόμη στις πιέσεις που αντιμετώπισε η ΕΑΜική διοίκηση και στην αλλαγή του συσχετισμού δυνάμεων μετά την ήττα του ΕΛΑΣ στην Αθήνα, όταν, σύμφωνα με την περιγραφή του συγγραφέα, η κεντρική κυβέρνηση και οι Βρετανοί ανέτρεψαν την εξουσία της στην πόλη.
