Ο Γκάντι Άιζενκοτ εμφανίζεται ως ο ισχυρότερος αντίπαλος του Μπενιαμίν Νετανιάχου, χωρίς όμως να έχει εξασφαλισμένη την πλειοψηφία που απαιτείται για τον σχηματισμό κυβέρνησης.
Το κόμμα «Γιασάρ» του Γκάντι Άιζενκοτ προβλέπεται από τις περισσότερες πρόσφατες δημοσκοπήσεις να καταλάβει 20 έως 23 από τις 120 έδρες της Κνεσέτ, περισσότερες από το «Λικούντ» του Μπενιαμίν Νετανιάχου. Ο Άιζενκοτ προηγείται επίσης στις μετρήσεις για την καταλληλότητα στην πρωθυπουργία, ωστόσο οι δημοσκοπήσεις δεν προδικάζουν ποιος θα μπορέσει να συγκροτήσει κυβέρνηση.
Για να σχηματιστεί κυβέρνηση απαιτούνται 61 έδρες. Οι μετρήσεις δεν δείχνουν ότι κάποιο από τα δύο αντίπαλα στρατόπεδα συγκεντρώνει αυτή την πλειοψηφία, με αποτέλεσμα να παραμένει ανοιχτό το ενδεχόμενο πολιτικού αδιεξόδου. Η εντολή σχηματισμού κυβέρνησης δεν ανατίθεται αυτομάτως στον αρχηγό του κόμματος που θα έρθει πρώτο, αλλά στον βουλευτή που θεωρείται ότι έχει τις περισσότερες πιθανότητες να εξασφαλίσει υποστήριξη.
Η διαδρομή του Άιζενκοτ
Ο 66χρονος Άιζενκοτ, γιος Μαροκινών μεταναστών, μεγάλωσε στην Τιβεριάδα και στο Εϊλάτ. Υπηρέτησε επί περίπου 40 χρόνια στις Αμυντικές Δυνάμεις του Ισραήλ (IDF) και ήταν Αρχηγός του Γενικού Επιτελείου από το 2015 έως το 2019, υπό τον Νετανιάχου.
Το 2022 μπήκε στην πολιτική μαζί με τον πρώην αρχηγό του στρατού Μπένι Γκαντζ. Μετά την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023, οι δύο πολιτικοί συμμετείχαν στο πολεμικό συμβούλιο έκτακτης ανάγκης. Αποχώρησαν τον Ιούνιο του 2024, επικαλούμενοι την απουσία σαφούς σχεδίου για την επόμενη μέρα του πολέμου. Ο γιος του Άιζενκοτ, Γκαλ, σκοτώθηκε σε μάχες στη Γάζα τον Δεκέμβριο του 2023, ενώ έχασαν τη ζωή τους και δύο ανίψια του.
Η οικογενειακή καταγωγή του βρέθηκε στο επίκεντρο πολιτικής αντιπαράθεσης μετά από σχόλια του τηλεπαρουσιαστή Γινόν Μαγκάλ, ο οποίος τον αποκάλεσε «μαϊμού» μαροκινής καταγωγής που καθοδηγείται από Ασκενάζι ελίτ. Τα σχόλια πυροδότησαν συζητήσεις για τις ανισότητες μεταξύ Εβραίων ευρωπαϊκής καταγωγής και Εβραίων με ρίζες στη Μέση Ανατολή. Ο Μαγκάλ υποστήριξε αργότερα ότι χρησιμοποίησε αργκό για να περιγράψει κάποιον που λειτουργεί ως βιτρίνα άλλων. Ο Νετανιάχου καταδίκασε τα σχόλια.
Οι θέσεις του και τα εμπόδια στον σχηματισμό κυβέρνησης
Ο Άιζενκοτ έχει δεσμευτεί να ζητήσει κρατική εξεταστική επιτροπή για τις αστοχίες της 7ης Οκτωβρίου. Υποστηρίζει επίσης υποχρεωτική στρατιωτική θητεία ή εναλλακτική υπηρεσία για όλους τους πολίτες, θέση που διαφοροποιείται από την πολιτική της απερχόμενης συμμαχίας για τις εξαιρέσεις των υπερορθόδοξων Εβραίων.
Στο πεδίο της ασφάλειας, έχει στηρίξει σε γενικές γραμμές τις ισραηλινές στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Γάζα, στον Λίβανο και στο Ιράν. Για την αντιπαράθεση με το Ιράν συμμερίζεται τον στόχο της αποτροπής απόκτησης πυρηνικών όπλων από την Τεχεράνη, αλλά έχει επικρίνει την απουσία στρατηγικής και ζητά να συνοδεύονται τα στρατιωτικά αποτελέσματα από διπλωματικές κινήσεις. Για τον πόλεμο στη Γάζα έχει κατηγορήσει τον Νετανιάχου ότι παρατείνει τη σύγκρουση και θέτει σε κίνδυνο τους ομήρους για πολιτικούς λόγους.
Ο Άιζενκοτ έχει δηλώσει ότι θα επιδιώξει να σχηματίσει κυβέρνηση ακόμη και χωρίς 61 έδρες, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο κυβέρνησης μειοψηφίας με εξωτερική στήριξη αραβικών κομμάτων. Η επιλογή αυτή ενδέχεται να συναντήσει αντιδράσεις από δεξιά κόμματα που θα χρειάζονταν για τη συγκρότηση συνασπισμού.
Για τη Γάζα έχει θέσει ως στόχο να τερματιστεί η κυριαρχία της Χαμάς μέσα σε 18 μήνες, είτε μέσω του σχεδίου του Ντόναλντ Τραμπ για κατάπαυση του πυρός είτε με στρατιωτικές επιχειρήσεις. Μετά την 7η Οκτωβρίου έχει απορρίψει τη λύση των δύο κρατών, χωρίς να έχει παρουσιάσει εναλλακτικό σχέδιο. Έχει ταχθεί κατά της επίσημης προσάρτησης εδαφών και των παράνομων φυλακίων στη Δυτική Όχθη, ενώ έχει δεσμευτεί να αντιμετωπίσει τη βία εποίκων.
Η στάση του Τραμπ
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ έχει εκφράσει δημόσια την υποστήριξή του στον Νετανιάχου, χαρακτηρίζοντάς τον «μεγάλο πρωθυπουργό-πολεμιστή» και προειδοποιώντας ότι ένας άλλος ηγέτης θα ήταν «λάθος». Ο Άιζενκοτ και άλλοι ηγέτες της αντιπολίτευσης επιχείρησαν, μέσω διαμεσολαβητών, να αποτρέψουν την εμπλοκή του Λευκού Οίκου στην εκλογική αναμέτρηση, σύμφωνα με Ισραηλινούς που γνωρίζουν τις προσπάθειες.
Μια κυβέρνηση Άιζενκοτ χωρίς τους ακροδεξιούς εταίρους του Νετανιάχου θα μπορούσε, σύμφωνα με την ανάλυση του CNN, να έχει μεγαλύτερα περιθώρια για περιφερειακή διπλωματία, μεταξύ άλλων για την εξομάλυνση των σχέσεων με τη Σαουδική Αραβία. Το Ριάντ εξακολουθεί να θέτει ως όρο μια αξιόπιστη πορεία προς την ίδρυση παλαιστινιακού κράτους.
