Ο Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα επικράτησε στον δεύτερο γύρο των προεδρικών εκλογών στη Βραζιλία, προσθέτοντας περισσότερες από 10 εκατομμύρια ψήφους σε σχέση με τον πρώτο γύρο. Η νίκη του συνυπάρχει με ισχυρή παρουσία της Δεξιάς στο Κογκρέσο και στις πολιτείες.
Ο Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα εξασφάλισε τέταρτη προεδρική θητεία στη Βραζιλία, ανατρέποντας το αποτέλεσμα του πρώτου γύρου απέναντι στον Φλάβιο Μπολσονάρου. Είναι η πρώτη φορά από την αποκατάσταση της δημοκρατίας, το 1985, που υποψήφιος ο οποίος είχε βρεθεί πίσω στον πρώτο γύρο κερδίζει τελικά την προεδρία.
Στις περίπου τρεις εβδομάδες ανάμεσα στις δύο ψηφοφορίες, ο υποψήφιος του Κόμματος των Εργαζομένων (PT) αύξησε την εκλογική του δύναμη κατά περισσότερες από 10 εκατομμύρια ψήφους. Ο Μπολσονάρου κέρδισε 3,6 εκατομμύρια επιπλέον ψήφους. Η διαφορά υπέρ του Λούλα ήταν μεγαλύτερη από εκείνη της αναμέτρησης του 2022 με τον Ζαΐχ Μπολσονάρου, πατέρα του αντιπάλου του.
Ο Φλάβιο Μπολσονάρου αμφισβήτησε το αποτέλεσμα και ανακοίνωσε ότι θα προσφύγει στη Δικαιοσύνη ζητώντας την ακύρωση των εκλογών. Επικαλέστηκε την παράταση της ψηφοφορίας κατά δύο ώρες και υποστήριξε ότι το μέτρο δεν εφαρμόστηκε ομοιόμορφα σε όλη τη χώρα.
Οι μετακινήσεις ψήφων και η αυξημένη συμμετοχή
Η Μίνας Ζεράις, πολιτεία με το δεύτερο μεγαλύτερο εκλογικό σώμα της Βραζιλίας, αποδείχθηκε καθοριστική. Ο Λούλα πέρασε από έλλειμμα σχεδόν 590.000 ψήφων στον πρώτο γύρο σε προβάδισμα περίπου 99.000 στον δεύτερο.
Ο Μπολσονάρου διατήρησε την πρωτιά στις πολιτείες του Σάο Πάολο και του Ρίο ντε Τζανέιρο, αλλά ο Λούλα επικράτησε στις πρωτεύουσές τους και σε όλες τις εννέα πολιτείες της βορειοανατολικής Βραζιλίας. Παράλληλα, η αποχή υποχώρησε από 21,08% σε περίπου 19,2%, καθώς σχεδόν τρία εκατομμύρια περισσότεροι πολίτες ψήφισαν στον δεύτερο γύρο.
Μετά την πρώτη ψηφοφορία, η εκστρατεία του Λούλα ενίσχυσε τη δραστηριότητά της στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, επιδιώκοντας να κινητοποιήσει υποστηρικτές και να προσεγγίσει αναποφάσιστους. Στην προεκλογική του ατζέντα περιέλαβε επίσης ζητήματα που αφορούν μικροεπιχειρηματίες και χρεωμένα νοικοκυριά. Υπέγραψε νόμο για την αύξηση του ορίου εσόδων των ατομικών μικροεπιχειρηματιών, πρότεινε πρωτοβουλίες για την αναδιαπραγμάτευση καταναλωτικών χρεών και τάχθηκε υπέρ του τερματισμού του διαδικτυακού στοιχηματισμού, η εξάπλωση του οποίου έχει συνδεθεί με αύξηση του χρέους των νοικοκυριών.
Στο πεδίο της ασφάλειας, δήλωσε ανοικτός στη μείωση της ηλικίας ποινικής ευθύνης για ιδιαίτερα σοβαρά εγκλήματα, θέση που παραδοσιακά συνδέεται με τη Δεξιά.
Ισχυρή δεξιά παρουσία στο Κογκρέσο
Η εκλογική νίκη δεν μεταφράζεται σε κοινοβουλευτική πλειοψηφία για τον Λούλα. Τα κόμματα της Δεξιάς αναμένεται να ελέγχουν 303 από τις 513 έδρες της Βουλής των Αντιπροσώπων, έναντι 124 της Αριστεράς και 86 του Κέντρου. Στη Γερουσία, η Δεξιά θα διαθέτει σχεδόν τα δύο τρίτα των εδρών.
Για την προώθηση νομοσχεδίων και την υλοποίηση των προεκλογικών δεσμεύσεων, ο πρόεδρος θα χρειαστεί να εξασφαλίσει συμμαχίες πέρα από την πολιτική του βάση. Η Δεξιά διατηρεί ισχυρή παρουσία και στις πολιτείες. Το Φιλελεύθερο Κόμμα (PL) του Μπολσονάρου κέρδισε πέντε κυβερνήσεις πολιτειών, ενώ οι Republicanos και το Progressistas εξασφάλισαν από τέσσερις, όπως και το PT.
Ο Λούλα δήλωσε ότι μετά τις εκλογές θα πρέπει να κυβερνήσει για το σύνολο των 215 εκατομμυρίων κατοίκων της χώρας. Για το νέο Κογκρέσο ανέφερε ότι προέκυψε από την ψήφο των πολιτών και δεν ήταν δική του επιλογή.
Κόστος ζωής, δημόσια οικονομικά και περιφερειακές σχέσεις
Το υψηλό κόστος ζωής και τα χρέη εξακολουθούν να πιέζουν πολλά νοικοκυριά, παρά τη μείωση του πληθωρισμού και τη βελτίωση της απασχόλησης. Σε δημοσκόπηση της Quaest τον Σεπτέμβριο, σχεδόν οι μισοί ερωτηθέντες εκτιμούσαν ότι η οικονομική κατάσταση είχε χειροτερέψει μέσα στον προηγούμενο χρόνο. Το δημόσιο χρέος, το έλλειμμα και τα υψηλά επιτόκια περιορίζουν τα περιθώρια για νέες δαπάνες, ενώ η εγκληματικότητα αναμένεται επίσης να αποτελέσει πεδίο πολιτικής αντιπαράθεσης.
Ο Λούλα αναλαμβάνει σε περιφερειακό περιβάλλον διαφορετικό από εκείνο των προηγούμενων θητειών του. Πολιτικοί σύμμαχοι που είχε στην Αργεντινή, τη Χιλή και την Κολομβία δεν βρίσκονται πλέον στην ίδια θέση ισχύος. Ο Μάικλ Πάαρλμπεργκ, αναπληρωτής καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης στο Virginia Commonwealth University και ερευνητής του Center for International Policy, δήλωσε στο CNN ότι ο Λούλα αντιμετωπίζει διαφορετικές πολιτικές ισορροπίες από εκείνες της περιόδου της λεγόμενης «ροζ παλίρροιας».
Στις σχέσεις με τις ΗΠΑ, ο Λούλα έχει υπερασπιστεί δημόσια την αυτονομία της Βραζιλίας, ενώ έχει αποφύγει τη μετωπική σύγκρουση με τον Ντόναλντ Τραμπ, ακόμη και μετά την επιβολή νέων δασμών από την Ουάσιγκτον σε βραζιλιάνικα προϊόντα. Ο Πάαρλμπεργκ εκτιμά ότι ο πρόεδρος έχει συνδυάσει την υπεράσπιση της βραζιλιάνικης κυριαρχίας με πραγματιστική διαχείριση των σχέσεων με τις ΗΠΑ.
Η Βραζιλία, με την Κίνα ως μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο, διαθέτει οικονομικό βάρος που μπορεί να αξιοποιήσει στις σχέσεις της με άλλες χώρες και μέσω της Mercosur. Στο εσωτερικό, ο Λούλα καλείται να διαχειριστεί μια κατακερματισμένη πολιτική σκηνή, ενώ η εκλογική δύναμη της βραζιλιάνικης Αριστεράς εξακολουθεί να συνδέεται στενά με το πρόσωπό του.
