Η Ελλάδα παρουσιάζει στο Συμβούλιο Εσωτερικών Υποθέσεων πρόταση για ευρωπαϊκή αντιμετώπιση αιφνίδιων μεταναστευτικών κρίσεων και σχέδιο συνεργασίας με τρίτες χώρες για επιστροφές.
Δύο πρωτοβουλίες για τη διαχείριση του μεταναστευτικού θέτει η Ελλάδα στο σημερινό Συμβούλιο Εσωτερικών Υποθέσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνος Πλεύρης, αναμένεται να παρουσιάσει πρόταση για έκτακτο ευρωπαϊκό μηχανισμό, ενώ στην ατζέντα βρίσκονται και οι επιστροφές μέσω συνεργασιών με τρίτες χώρες.
Πρόταση για έκτακτη διαχείριση
Η ελληνική πρωτοβουλία αφορά περιστάσεις στις οποίες, κατά την Αθήνα, υπάρχει εργαλειοποίηση μεταναστευτικών ροών ή υβριδική απειλή στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ. Η πρόταση προβλέπει ειδικό ευρωπαϊκό πλαίσιο για μαζικές και αιφνίδιες αφίξεις, με αυξημένη επιτήρηση και δυνατότητα ενεργοποίησης έκτακτων μέτρων.
Το θέμα περιλαμβάνεται στην ημερήσια διάταξη ως ενημέρωση των κρατών-μελών για ευρωπαϊκό μηχανισμό αντιμετώπισης τέτοιων περιστάσεων. Ο κ. Πλεύρης έχει υποστηρίξει ότι σε συνθήκες κρίσης απαιτούνται εργαλεία πέρα από τις συνήθεις διαδικασίες. Σύμφωνα με την ελληνική πρόταση, μεταξύ των πιθανών μέτρων είναι και η αναστολή της διαδικασίας ασύλου, με την Αθήνα να ζητά να καθοριστούν ευρωπαϊκά οι όροι ενεργοποίησής της.
Συνεργασία για τις επιστροφές
Το δεύτερο σκέλος αφορά τη δημιουργία Return Hubs σε τρίτες χώρες. Η Ελλάδα συμμετέχει μαζί με τη Γερμανία, την Ολλανδία, τη Δανία και την Αυστρία στο Core Group, το οποίο επιδιώκει να διαμορφώσει ένα πρακτικό πλαίσιο συνεργασίας. Στη συνάντηση των υπουργών των πέντε χωρών στην Κοπεγχάγη συμφωνήθηκαν βασικές αρχές, ενώ έχουν αρχίσει τεχνικές επαφές.
Το σχέδιο προβλέπει τη δυνατότητα μεταφοράς σε ασφαλή τρίτη χώρα ανθρώπων των οποίων οι αιτήσεις διεθνούς προστασίας έχουν απορριφθεί, υπό τις προϋποθέσεις του ευρωπαϊκού και του διεθνούς δικαίου. Ο υπουργός έχει διευκρινίσει ότι ο όρος Return Hub δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη κλειστή εγκατάσταση κράτησης. Όπως έχει περιγράψει, το πλαίσιο θα αφορά επιστροφές είτε στη χώρα καταγωγής είτε σε χώρα εκτός ΕΕ.
Η Αθήνα έχει θέσει ως στόχο να λειτουργήσει ο πρώτος κόμβος στην Αφρική στη διάρκεια της ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ, το δεύτερο εξάμηνο του 2027.
Διαδικασίες και εγγυήσεις
Στο περιθώριο του Συμβουλίου αναμένεται συνάντηση του Core Group με εκπροσώπους διεθνών οργανισμών. Στόχος είναι να συζητηθούν οι διαδικασίες εποπτείας και οι εγγυήσεις που θα συνοδεύουν ενδεχόμενες συμφωνίες με τρίτες χώρες.
Η ελληνική πλευρά αναφέρει ότι επιδιώκει να αξιοποιήσει την τεχνογνωσία και την παρουσία των οργανισμών, χωρίς να μεταφέρει σε αυτούς την ευθύνη των κρατών. Το επόμενο στάδιο, σύμφωνα με τον σχεδιασμό, είναι η μετάβαση από τις πολιτικές συμφωνίες σε συγκεκριμένες ρυθμίσεις, με σαφείς νομικούς όρους, χρονοδιαγράμματα και μηχανισμούς εποπτείας.
