Τέσσερις εκλογές σε δέκα ημέρες δοκιμάζουν δημοκρατικούς θεσμούς

Κάλπες στη Βραζιλία, τη Σερβία, το Ισραήλ και τις ΗΠΑ αναμένεται να κρίνουν συσχετισμούς εξουσίας και να επηρεάσουν πολιτικές εξελίξεις πέρα από τα σύνορα των χωρών τους.

Τέσσερις εκλογικές αναμετρήσεις σε διάστημα δέκα ημερών φέρνουν στο προσκήνιο τη λειτουργία των δημοκρατικών θεσμών σε τέσσερις ηπείρους. Οι αναμετρήσεις στη Βραζιλία, τη Σερβία, το Ισραήλ και τις ΗΠΑ αναμένονται αμφίρροπες, με αποτελέσματα που ενδέχεται να επηρεάσουν και τις πολιτικές ισορροπίες σε άλλες χώρες.

Το σουηδικό Ινστιτούτο V-Dem, που αξιολογεί πολιτικά καθεστώτα με βάση σειρά δεικτών, αναφέρει ότι οι ελευθερίες του μέσου πολίτη διεθνώς έχουν υποχωρήσει σε επίπεδα που είχαν καταγραφεί τελευταία φορά το 1978. Οι τέσσερις κάλπες παρουσιάζονται ως δοκιμασία για την πορεία αυτή, αν και τα πολιτικά διακυβεύματα διαφέρουν από χώρα σε χώρα.

Βραζιλία και Σερβία ψηφίζουν την ίδια ημέρα

Στον δεύτερο γύρο των προεδρικών εκλογών στη Βραζιλία, ο Φλάβιο Μπολσονάρου αντιμετωπίζει τον Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα. Ο Φλάβιο Μπολσονάρου έχει δεσμευτεί ότι, αν εκλεγεί, θα επιδιώξει συνταγματικές αλλαγές, θα απονείμει χάρη στον πατέρα του, Ζαΐχ Μπολσονάρου, και θα χαλαρώσει τους περιβαλλοντικούς περιορισμούς. Οι επιλογές για το περιβάλλον έχουν ευρύτερη σημασία λόγω του Αμαζονίου.

Ο Ζαΐχ Μπολσονάρου καταδικάστηκε σε 27 χρόνια κάθειρξης για απόπειρα πραξικοπήματος, σύμφωνα με το υλικό. Ο γιος του έχει επίσης εξαγγείλει ότι θα κινηθεί κατά δικαστικών λειτουργών που συμμετείχαν στη δίωξη του πατέρα του. Η προεκλογική του ατζέντα περιλαμβάνει αυστηρότερες πολιτικές για την εγκληματικότητα, μεταξύ των οποίων τη μείωση του ορίου ηλικίας ποινικής ευθύνης κάτω από τα 18 έτη.

Στη Σερβία, η εκλογική αναμέτρηση φέρνει αντιμέτωπο το κυβερνών Σερβικό Προοδευτικό Κόμμα (SNS) με ένα φοιτητικό κίνημα που κατεβάζει ψηφοδέλτιο υποψηφίων από τον ακαδημαϊκό και τεχνοκρατικό χώρο. Το κίνημα αναπτύχθηκε μετά την κατάρρευση στεγάστρου σε σιδηροδρομικό σταθμό στο Νόβι Σαντ, όπου σκοτώθηκαν 16 άνθρωποι.

Οι αποφάσεις του κινήματος λαμβάνονται σε συνελεύσεις και οι υποψήφιοί του δηλώνουν ότι τους ενώνει η προσήλωση στην άμεση δημοκρατία. Ο Ράσα Νεντέλικοβ, διευθυντής προγράμματος στο Κέντρο Έρευνας, Διαφάνειας και Λογοδοσίας, περιγράφει τη σχέση κράτους και κυβερνώντος κόμματος ως σχεδόν αδιαχώριστη. Το αποτέλεσμα αναμένεται να εξαρτηθεί, μεταξύ άλλων, από την επιρροή του Αλεξάνταρ Βούτσιτς στην επαρχία.

Η αναμέτρηση στο Ισραήλ και η θέση των αραβικών κομμάτων

Στο Ισραήλ, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου διεκδικεί νέα εντολή, ενώ το μπλοκ της αντιπολίτευσης εμφανίζεται να διεκδικεί περισσότερες έδρες από τον κυβερνητικό συνασπισμό. Δεν είναι δεδομένο, ωστόσο, ότι θα εξασφαλίσει αυτοδυναμία. Το ενδεχόμενο συνεργασίας με αραβικά κόμματα παραμένει ανοιχτό, παρότι η αντιπολίτευση δεν έχει δεσμευτεί προς αυτή την κατεύθυνση.

Οι Παλαιστίνιοι στα κατεχόμενα εδάφη δεν έχουν δικαίωμα ψήφου στις ισραηλινές εκλογές, ενώ οι Παλαιστίνιοι πολίτες του Ισραήλ, που αποτελούν περίπου το ένα πέμπτο του πληθυσμού, υποεκπροσωπούνται στην Κνεσέτ. Η συμμετοχή τους στις κάλπες είναι χαμηλότερη από εκείνη των Εβραίων πολιτών του Ισραήλ.

Ο Νετανιάχου έχει κυβερνήσει, με διακοπές, για μεγάλο μέρος των τελευταίων τριών δεκαετιών. Η αντιπολίτευση, με επικεφαλής τον πρώην στρατηγό Γκάντι Άιζενκοτ, δηλώνει ότι θέλει να αντιμετωπίσει τη διαφθορά και τις αυταρχικές πρακτικές που αποδίδει στην κυβέρνηση. Στο μεταξύ, σε βάρος του Νετανιάχου εκκρεμεί ένταλμα του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου για εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας στη Γάζα, ενώ στο Ισραήλ βρίσκεται σε εξέλιξη η δίκη του για διαφθορά.

Οι ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ

Στις 3 Νοεμβρίου, οι ενδιάμεσες εκλογές θα κρίνουν αν οι Δημοκρατικοί θα αποκτήσουν την πλειοψηφία στη Βουλή των Αντιπροσώπων ή και στη Γερουσία. Η αλλαγή ελέγχου σε ένα ή και στα δύο σώματα θεωρείται πιθανή, αλλά δεν θα σήμαινε κατ’ ανάγκη άμεσο περιορισμό της προεδρικής εξουσίας του Ντόναλντ Τραμπ.

Οι δυνατότητες του Κογκρέσου να περιορίσει τις επιλογές του προέδρου εξαρτώνται από τους συσχετισμούς και τους θεσμικούς κανόνες. Μια δημοκρατική πλειοψηφία θα μπορούσε να αξιοποιήσει τον έλεγχο των επιτροπών για έρευνες ή να συνδέσει τη χρηματοδότηση κρατικών υπηρεσιών με συγκεκριμένες αλλαγές. Η κυβέρνηση θα μπορούσε, ωστόσο, να αρνηθεί να συνεργαστεί, ενώ το προεδρικό βέτο θα αποτελούσε επίσης εμπόδιο.

Το υλικό συνδέει πολιτικά τις τέσσερις αναμετρήσεις, αναφέροντας τη δημόσια στήριξη του κινήματος MAGA προς τον Νετανιάχου, τον Βούτσιτς και τον Μπολσονάρου, καθώς και τις σχέσεις μεταξύ Ισραήλ, Σερβίας και Βραζιλίας σε θέματα ασφάλειας και εξωτερικής πολιτικής. Τα εκλογικά αποτελέσματα μπορεί να λειτουργήσουν ως πολιτικό μήνυμα για συγγενείς δυνάμεις σε άλλες χώρες, χωρίς να αναιρούν τις διαφορετικές συνθήκες και τους συσχετισμούς σε κάθε περίπτωση.

Άκου ζωντανά Spi8a