Μια τεράστια, οργανωμένη επιχείρηση διάδοσης ισλαμοφοβικών και αντιμεταναστευτικών μηνυμάτων σε τουλάχιστον 30 χώρες αποκαλύπτει διεθνής δημοσιογραφική έρευνα, την οποία παρουσιάζει αναλυτικά το ελληνικό Info-War.
Επί τρία χρόνια, ένα δίκτυο πληρωμένων διαφημίσεων, ψεύτικων οργανώσεων και συντονισμένων παρεμβάσεων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης προωθούσε ακροδεξιές θεωρίες συνωμοσίας, στοχοποιώντας τους μουσουλμάνους, τους μετανάστες και το Κατάρ.
Η έρευνα των Μαρκ Όουεν Τζόουνς και Σόχαν Ντ’Σόουζα, με τίτλο Manufacturing the Great Replacement («Κατασκευάζοντας τη Μεγάλη Αντικατάσταση»), δημοσιεύθηκε στις 29 Οκτωβρίου 2026 και παρουσιάστηκε στη γαλλική εφημερίδα Le Monde.
Σύμφωνα με τα ευρήματά της, από τον Οκτώβριο του 2023 έως τον Οκτώβριο του 2026 καταγράφηκαν περισσότερες από 533 εκατομμύρια εμφανίσεις και προβολές προπαγανδιστικού περιεχομένου, ενώ οι συνολικές εκτιμώμενες δαπάνες της επιχείρησης κυμαίνονται μεταξύ 5 και 8,2 εκατομμυρίων δολαρίων.
Ο αριθμός των εμφανίσεων δεν αντιστοιχεί σε ισάριθμους ανθρώπους, καθώς ο ίδιος χρήστης μπορούσε να εκτεθεί επανειλημμένα στα συγκεκριμένα μηνύματα.
Η θεωρία της «Μεγάλης Αντικατάστασης» ως εργαλείο προπαγάνδας
Στο επίκεντρο της επιχείρησης βρισκόταν η ακροδεξιά θεωρία συνωμοσίας της «Μεγάλης Αντικατάστασης», σύμφωνα με την οποία η μετανάστευση αποτελεί μέρος ενός οργανωμένου σχεδίου αντικατάστασης των ευρωπαϊκών πληθυσμών.
Η συγκεκριμένη εκστρατεία παρουσίαζε το Κατάρ ως τον υποτιθέμενο χρηματοδότη ενός σχεδίου «εξισλαμισμού της Ευρώπης».
Βίντεο με μετανάστες, εικόνες από κοινωνικές συγκρούσεις, κατασκευασμένες διαφημίσεις και παραπλανητικές αφηγήσεις χρησιμοποιήθηκαν για να καλλιεργήσουν φόβο και εχθρότητα απέναντι στους μουσουλμανικούς πληθυσμούς.
Τα μηνύματα προσαρμόζονταν στο πολιτικό περιβάλλον κάθε χώρας. Στη Γαλλία εμφανίζονταν ως υπεράσπιση της κοσμικότητας, στη Βρετανία ως προειδοποίηση για τη μετανάστευση και στις Ηνωμένες Πολιτείες ως εκστρατεία κατά των οικονομικών συμφερόντων του Κατάρ.
Η επιχείρηση αξιοποιούσε έτσι διαφορετικές κοινωνικές ανησυχίες για να διαδώσει ένα κοινό ξενοφοβικό αφήγημα.
Πληρωμένες διαφημίσεις αντί για αυθόρμητη διάδοση
Ένα από τα σημαντικότερα ευρήματα της έρευνας είναι ο τρόπος διάδοσης του περιεχομένου.
Οι δημιουργοί της εκστρατείας αγόραζαν μαζικά διαφημιστικό χώρο στο Facebook, στο YouTube, στο TikTok και σε άλλες διαδικτυακές πλατφόρμες.
Οι ερευνητές εντόπισαν συνολικά 2.126 διαφημιστικές καταχωρίσεις και βίντεο, μεταξύ των οποίων 1.473 διαφημίσεις στο Facebook και 189 βίντεο στο YouTube.
Με αυτόν τον τρόπο, λογαριασμοί χωρίς ουσιαστική κοινωνική απήχηση μπορούσαν να εμφανίζουν τα μηνύματά τους σε εκατομμύρια χρήστες.
Η εκστρατεία δεν περίμενε να αποκτήσει πραγματικό κοινό. Αγόραζε την πρόσβαση στο κοινό, αξιοποιώντας τους ίδιους τους διαφημιστικούς μηχανισμούς των μεγάλων τεχνολογικών εταιρειών.
Ψεύτικες οργανώσεις και παρεμβάσεις στη Wikipedia
Η επιχείρηση επεκτάθηκε και πέρα από τις διαφημίσεις.
Δημιουργήθηκαν οργανώσεις που παρουσιάζονταν ως ανεξάρτητες πρωτοβουλίες πολιτών, συγκεντρώθηκαν υπογραφές μέσω διαδικτυακών αιτήσεων και οργανώθηκαν δημόσιες δράσεις που ενίσχυαν την εικόνα μιας δήθεν αυθόρμητης κοινωνικής αντίδρασης.
Παράλληλα, τουλάχιστον 24 λογαριασμοί χρησιμοποιήθηκαν για συντονισμένες παρεμβάσεις στην αγγλόφωνη Wikipedia, με στόχο την προώθηση περιεχομένου κατά του Κατάρ.
Η εκστρατεία απέκτησε ακόμη και φυσική παρουσία, με διαφημιστικές πινακίδες στην Times Square της Νέας Υόρκης και μηνύματα που προβλήθηκαν σε πολιτικές εκδηλώσεις στις ΗΠΑ.
Η εικόνα που προκύπτει είναι ενός πολυεπίπεδου μηχανισμού που επιχειρούσε να παρουσιάσει οργανωμένες προπαγανδιστικές παρεμβάσεις ως ανεξάρτητες κοινωνικές πρωτοβουλίες.
Τα ίχνη που οδηγούν στο Ισραήλ
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα στοιχεία για την προέλευση της επιχείρησης.
Όπως αναφέρει το Info-War, οι ερευνητές ανέλυσαν τεχνικά δεδομένα από βίντεο που είχαν δημοσιευθεί στο Telegram, εντοπίζοντας χαρακτηριστικά της διαδικασίας παραγωγής τους.
Μεταξύ άλλων, βρέθηκαν ονομασίες φακέλων στα εβραϊκά, στοιχεία για το ωράριο εργασίας των δημιουργών και άλλες ψηφιακές ενδείξεις που παραπέμπουν σε παραγωγή περιεχομένου στο Ισραήλ.
Η έκθεση καταλήγει, με μέτριο έως υψηλό βαθμό βεβαιότητας, ότι η επιχείρηση είχε ισραηλινή προέλευση.
Ωστόσο, η ταυτότητα του τελικού χρηματοδότη δεν έχει εξακριβωθεί. Τα στοιχεία δεν επαρκούν για να αποδοθεί η χρηματοδότηση ή η εντολή πραγματοποίησης της επιχείρησης στην ισραηλινή κυβέρνηση.
Η χρονική έναρξη της εκστρατείας παρουσιάζει επίσης ενδιαφέρον. Οι πρώτες δραστηριότητες καταγράφονται τον Οκτώβριο του 2023, αμέσως μετά την έναρξη του πολέμου στη Γάζα, όταν το Κατάρ είχε αναλάβει σημαντικό διαμεσολαβητικό ρόλο στις διαπραγματεύσεις μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς.
Η ισλαμοφοβία ως πολιτικό εργαλείο
Η έρευνα αποκαλύπτει τη δυνατότητα οργανωμένων και καλά χρηματοδοτούμενων μηχανισμών να παρεμβαίνουν στη δημόσια συζήτηση, αξιοποιώντας τον ρατσισμό και τη ξενοφοβία.
Η ισλαμοφοβία χρησιμοποιήθηκε για να καλλιεργηθεί η αντίληψη ότι οι μουσουλμάνοι και οι μετανάστες αποτελούν απειλή για τις ευρωπαϊκές κοινωνίες. Παράλληλα, το συγκεκριμένο αφήγημα εξυπηρετούσε την πολιτική στοχοποίηση του Κατάρ και την προώθηση άλλων γεωπολιτικών μηνυμάτων.
Η υπόθεση αναδεικνύει και τις ευθύνες των μεγάλων ψηφιακών πλατφορμών, οι οποίες επέτρεψαν την ευρεία διάδοση πληρωμένου περιεχομένου που αξιοποιούσε ρατσιστικά στερεότυπα και παραπλανητικές πληροφορίες.
Η Meta ανακοίνωσε το 2024 ότι αφαίρεσε 112 λογαριασμούς στο Facebook, 65 σελίδες και 49 λογαριασμούς στο Instagram που συνδέονταν με την επιχείρηση. Ωστόσο, η δραστηριότητα συνεχίστηκε μέσω διαφορετικών πλατφορμών και διαφημιστικών υποδομών.
Η έρευνα των Τζόουνς και Ντ’Σόουζα δείχνει ότι η διαδικτυακή προπαγάνδα μπορεί να οργανώνεται ως μια δαπανηρή επαγγελματική δραστηριότητα, με στόχευση συγκεκριμένων κοινωνιών και πολιτικών συγκυριών.
Το σημαντικότερο ερώτημα παραμένει ανοιχτό. Ποιος χρηματοδότησε μια τόσο μεγάλης κλίμακας επιχείρηση διάδοσης ρατσισμού και πολιτικής παραπληροφόρησης;
Η απάντηση αφορά την προστασία της δημόσιας συζήτησης από αδιαφανείς μηχανισμούς επιρροής, αλλά και την αντιμετώπιση της ισλαμοφοβίας και της ξενοφοβίας που αξιοποιούνται για πολιτικούς και γεωπολιτικούς σκοπούς.
Πηγή και στοιχεία της έρευνας
Το άρθρο βασίζεται στο δημοσίευμα του Info-War, 29 Οκτωβρίου 2026, με τίτλο «Αποκαλύφθηκε γιγαντιαίο δίκτυο που προωθούσε την ισλαμοφοβία σε Ευρώπη και Αμερική», καθώς και στην πρωτότυπη έρευνα των Μαρκ Όουεν Τζόουνς και Σόχαν Ντ’Σόουζα.
Οι αναγνώστες μπορούν να εκφράζονται ελεύθερα, με δική τους ευθύνη. Δεν δημοσιεύονται σχόλια που περιέχουν απειλές, ρατσιστικές επιθέσεις, προσωπικά δεδομένα τρίτων ή παράνομο περιεχόμενο.
Τα σχόλια ελέγχονται πριν από τη δημοσίευσή τους. Η δημοσίευση ενός σχολίου δεν σημαίνει ότι το Δίκτυο Αριστερά συμφωνεί με το περιεχόμενό του.