Γιάννης Τσιλίκας: “Το μπλε ταγέρ και η μπλε ανθοδέσμη”, ένα άρθρο αφιερωμένο στον Νίκο Σερβετά

Το παρακάτω άρθρο γράφτηκε έπειτα από παρότρυνση του Νίκου Σερβετά. Ολοκληρώθηκε δυστυχώς την ώρα που έφυγε από κοντά μας και δεν πρόλαβε ποτέ να το διαβάσει. Ευχαριστώ την Εποχή που θα το φιλοξενήσει. Το αφιερώνω ολόψυχα στον αδερφό, σύντροφο και φίλο Νίκο με την υπόσχεση ότι θα είμαι στην πρώτη γραμμή των κοινωνικών αγώνων ακολουθώντας το παράδειγμα του.

Αντίο σύντροφε, καλό ταξίδι φίλε, θα μου λείψεις αδελφέ.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Το κείμενο γράφτηκε μετά από προσεκτική – και, επιτρέψτε μου, πειραματική – παρατήρηση των επισκέψεων του κ. Γεωργιάδη σε δομές Υγείας. Η παρότρυνση, μάλιστα, έγινε από επαγγελματία Υγείας. Η παρατήρηση επιβεβαιώθηκε, με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο, στην επίσκεψή του στο Κέντρο Υγείας Άργους Ορεστικού και στο Νοσοκομείο Καστοριάς.

Η πολιτική δεν εμφανίζεται ποτέ γυμνή. Φοράει χρώματα, διαλέγει κάδρα, στήνει εισόδους, οργανώνει χειροκροτήματα, διανέμει ανθοδέσμες. Και καμιά φορά, μέσα σε μια φαινομενικά ασήμαντη εικόνα, αποκαλύπτεται ολόκληρη η αντίληψη μιας κυβέρνησης – της κυβέρνησης της ΝΔ- για το κράτος, την κοινωνία και τους ανθρώπους που υποτίθεται ότι υπηρετεί.

Στις επισκέψεις του Άδωνι Γεωργιάδη στα νοσοκομεία, το ενδιαφέρον δεν βρίσκεται μόνο σε όσα λέγονται. Βρίσκεται και σε όσα σκηνοθετούνται. Στην είσοδο, στην υποδοχή, στο χαμόγελο, στη φωτογραφία, στην μπλε ανθοδέσμη, στο μπλε ταγέρ και -αν έχετε τον Θεό σας- ακόμη και σε φωτογραφίες με duck face την ώρα που κόβονται κορδέλες. Βρίσκεται στην ανάγκη να μετατραπεί κάθε δημόσιος χώρος, ακόμη και το νοσοκομείο, σε σκηνή επιβεβαίωσης της υπουργικής παρουσίας στον δρόμο προς τις εκλογές.

Και εδώ η αισθητική γίνεται πολιτική. Μια κυρία με μπλε ταγέρ, μια μπλε ανθοδέσμη, ένα προσεκτικά τακτοποιημένο κάδρο, δεν είναι απλώς λεπτομέρειες. Είναι η μικρογραφία μιας εξουσίας που θέλει να βλέπει τον εαυτό της όχι ως υπόλογο απέναντι στην κοινωνία, αλλά ως τιμώμενο πρόσωπο. Θα τολμούσα να πω: ως εξουσία που μπαίνει σε δημόσιο χώρο σαν να μπαίνει σε ιδιοκτησία της. Όχι ως διαχειριστής ενός δημόσιου αγαθού που δοκιμάζεται σκληρά, αλλά ως πρωταγωνιστής μιας παράστασης επιτυχίας. Και πάλι: αν έχετε τον Θεό σας.

Όμως η εικόνα – αυτή ειδικά η εικόνα – έχει πάντα και την ανάποδη όψη της. Από τη μία, το μπλε ταγέρ και η μπλε ανθοδέσμη. Από την άλλη, τα ΜΑΤ στην είσοδο του νοσοκομείου. Από τη μία, η υπουργική υποδοχή ως μικρή τελετή ευταξίας και επιβολής. Από την άλλη, οι εργαζόμενοι που καταγγέλλουν χημικά, ξύλο, γκλοπ, προσαγωγές, συλλήψεις. Από τη μία, η φωτογραφία της «κανονικότητας». Από την άλλη, η πραγματικότητα ενός ΕΣΥ που κρατιέται όρθιο από ανθρώπους οι οποίοι, όταν διεκδικούν να ακουστούν, αντιμετωπίζονται ως απειλή.

Αυτή είναι η αισθητική αντίφαση του αδωνικού μοντέλου εξουσίας. Η τρυφερότητα της ανθοδέσμης για την κάμερα και η σκληρότητα της καταστολής για τους εργαζόμενους. Το χαμόγελο της υποδοχής και το γκλοπ στην πόρτα. Η γλώσσα της «αναβάθμισης» και η υλικότητα της υποστελέχωσης. Η φιέστα των εγκαινίων και η βία απέναντι σε όσους χαλούν το γαλάζιο του κάδρου.

Το νοσοκομείο όμως δεν είναι σκηνικό, ρε παιδιά – που λέμε και στα Πατήσια, Άνω και Κάτω. Δεν είναι φόντο για υπουργικές δηλώσεις. Δεν είναι χώρος όπου η πραγματικότητα οφείλει να κάνει στην άκρη για να περάσει η εικόνα. Είναι ο τόπος όπου συμπυκνώνονται οι ανισότητες, η εξάντληση των εργαζομένων, η αγωνία των ασθενών, η βία της αναμονής, η καθημερινή μάχη για τη Ζωή και την Αξιοπρέπεια. Και τη Ζωή και την Αξιοπρέπεια εμείς στην Αριστερά τις γράφουμε με κεφαλαίο.

Εκεί όπου λείπουν γιατροί, νοσηλευτές, υποδομές και χρόνος, η μπλε ανθοδέσμη δεν είναι απλώς άστοχη. Είναι αισθητικά βαθιά προσβλητική.

Και όταν πάνω σε αυτή την πραγματικότητα προστίθεται το γνωστό αντικομμουνιστικό κρεσέντο του υπουργού, η εικόνα ολοκληρώνεται. Δεν έχουμε πια μόνο επικοινωνιακή διαχείριση. Έχουμε πολιτική στοχοποίηση. Οι εργαζόμενοι που διαμαρτύρονται, οι υγειονομικοί που ζητούν προσωπικό, οι άνθρωποι που υπερασπίζονται το δημόσιο νοσοκομείο, βαφτίζονται «μειοψηφίες», «άκρα», «τραμπούκοι», περίπου εσωτερικός εχθρός. Η κοινωνική σύγκρουση μεταμφιέζεται σε ζήτημα τάξης. Το αίτημα για δημόσια Υγεία παρουσιάζεται ως απειλή για τη Δημοκρατία.

Αυτός ο αντικομμουνισμός δεν είναι ιστορική εμμονή. Είναι εργαλείο διακυβέρνησης. Έχει φροντίσει, βέβαια, να βοηθήσει και ο κ. Βορίδης με όλη την ιδεολογική μάχη που έχει δώσει απέναντι στην Αριστερά – μην τον αδικήσουμε. Χρησιμεύει για να μη συζητηθεί η υποστελέχωση. Για να μη συζητηθούν οι εξαντλητικές βάρδιες. Για να μη συζητηθεί η εμπορευματοποίηση της Υγείας. Για να μη συζητηθεί γιατί ένας υπουργός Υγείας χρειάζεται αστυνομική προστασία απέναντι στους ίδιους τους εργαζόμενους του συστήματος που διοικεί. Και πάλι, αν έχετε τον Θεό σας.

Διότι υπάρχει μια βαθιά διαφορά ανάμεσα στην πολιτική παρουσία και στην πολιτική αυτοπροβολή. Ο υπουργός Υγείας οφείλει να πηγαίνει στα νοσοκομεία για να ακούσει. Να λογοδοτήσει. Να εξηγήσει. Να αναμετρηθεί με το πραγματικό κόστος των επιλογών του. Όχι να φωτογραφίζεται μέσα σε μια ατμόσφαιρα τελετουργικής υποδοχής, ενώ έξω από το κάδρο οι εργαζόμενοι αντιμετωπίζονται ως πρόβλημα δημόσιας τάξης.

Η αισθητική του Άδωνι Γεωργιάδη είναι η αισθητική της διαρκούς παράστασης. Ένταση στη φωνή, υπερβολή στη χειρονομία, πόλωση ως μέθοδος, αυτοθαυμασμός ως πολιτικό ύφος. Όλα πρέπει να γίνουν εικόνα, ατάκα, αντιπαράθεση, στιγμιότυπο. Ακόμη και η δημόσια Υγεία. Ακόμη και ο πόνος. Ακόμη και η Ζωή, ο θάνατος, η θλίψη. Ακόμη και η κόπωση των ανθρώπων που κρατούν όρθιο το ΕΣΥ πρέπει να χωρέσει στο κάδρο της επικοινωνιακής νίκης.

Όμως η Υγεία δεν χρειάζεται υπουργικές εισόδους. Χρειάζεται προσωπικό. Δεν χρειάζεται μπλε ανθοδέσμες. Χρειάζεται χρηματοδότηση. Δεν χρειάζεται μπλε σκηνογραφία. Χρειάζεται δημόσιο σχεδιασμό, αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας, πρόσβαση για καθεμία και καθέναν, σεβασμό στον ασθενή και στον εργαζόμενο.

Το πρόβλημα, λοιπόν, δεν είναι το μπλε ταγέρ. Ούτε η μπλε ανθοδέσμη. Το πρόβλημα είναι η πολιτική που χρειάζεται τέτοιες εικόνες για να κρύψει την ουσία της. Μια πολιτική που μετατρέπει το δημόσιο νοσοκομείο σε χώρο επικοινωνιακής διέλευσης, τον υπουργό σε μόνιμο πρωταγωνιστή και τους εργαζόμενους σε ενοχλητικό θόρυβο που πρέπει να απομακρυνθεί από το πλάνο.

Απέναντι σε αυτή την αισθητική της εξουσίας, χρειάζεται να ξαναμιλήσουμε για την αισθητική του δημόσιου αγαθού. Για την ομορφιά ενός νοσοκομείου που λειτουργεί επειδή έχει ανθρώπους, πόρους, σχέδιο και αξιοπρέπεια. Για την εικόνα μιας κοινωνίας που δεν χειροκροτεί τον υπουργό στην είσοδο, αλλά απαιτεί λογοδοσία. Για μια Υγεία που δεν θα στολίζεται με ανθοδέσμες, αλλά θα στηρίζεται με πολιτικές.

Γιατί το πραγματικό χρώμα της δημόσιας Υγείας δεν είναι το μπλε του κομματικού σας σκηνικού. Είναι το χρώμα της εργασίας, της φροντίδας, της αγωνίας και της Ζωής. Και αυτά δεν χωρούν σε καμία υπουργική φωτογραφία, κ. Γεωργιάδη.

Δεν έχετε τελειώσει με την Αριστερά.

Θα παλέψουμε για τα Δημόσια Αγαθά με αποφασιστικότητα.

ΥΓ: Δημόσια Αγαθά, το όριο πέρα απο το οποίο μια κοινωνία παύει να λέγεται κοινωνία…

*Ο Γιάννης Τσιλίκας είναι μέλος του Πολιτικού Γραφείου της Νέας Αριστεράς