Πολλά τα στιγμιότυπα στο χώρο της εκπαίδευσης και έρχονται να συμπυκνώσουν τη σύγκρουση που καλά κρατεί με την κυβερνητική πολιτική. Το εκπαιδευτικό κίνημα επιδιώκει να δώσει τον τόνο σε αυτή τη φάση και στη μάχη που μαίνεται εδώ και χρόνια για την υπεράσπιση του δημόσιου σχολείου. Με νικηφόρα παρακαταθήκη και μεγάλο κόστος τις αθωώσεις στα πειθαρχικά συμβούλια για την απεργία-αποχή από την ατομική αξιολόγηση, την επιστροφή της Χρύσας Χοτζόγλου στο σχολείο και τις γενικές συνελεύσεις του Σεπτέμβρη, με εισήγηση του αγωνιστικού ταξικού ρεύματος στην εκπαίδευση για ανατρεπτικό απεργιακό αγώνα διαρκείας,
Μάνθος Κυριακόπουλος
Ντίνα Ρέππα
Σε θέση μάχης
Η υποταγή στη λεγόμενη σταθερότητα του συστήματος, των δημοσιονομικών συμφώνων, των επιταγών της ΕΕ-ΟΟΣΑ, είναι το βασικό κριτήριο για την υποχρηματοδότηση στην παιδεία, την υλοποίηση μορφών εμπορευματοποίησης, την αξιολόγηση, τις εκατοντάδες συγχωνεύσεις τμημάτων, τα χιλιάδες κενά που παραμένουν στα σχολεία, την αδιοριστία σε βάρος των αναπληρωτών/τριών εκπαιδευτικών, τη φτωχοποίηση και μισθολογική καθήλωση όλων των δημοσίων υπαλλήλων.
Το συντηρητικό ιδεολογικό στίγμα που προβάλλεται σε κάθε δημόσια δήλωση κυβερνητικών και στελεχών. Από τον ΟΟΣΑ, όπου με τα αποτελέσματα του διεθνούς διαγωνισμού PISA που ανακοινώθηκαν πρόσφατα θέλει για μια ακόμα φορά να τα χρησιμοποιήσει για ακόμα πιο αντιεκπαιδευτικές πολιτικές, ενώ ο Διευθυντής Εκπαίδευσης και Δεξιοτήτων του ΟΟΣΑ και δημιουργός του Παγκόσμιου Προγράμματος PISA Αντρέας Σλάιχερ δηλώνει στη φιέστα της υπουργού Παιδείας Σοφίας Ζαχαράκη ότι «οι μαθητές πρέπει να μαθαίνουν να αποτυγχάνουν εποικοδομητικά και να βλέπουν την αποτυχία ως ευκαιρία ανάπτυξης». Από τη Σοφία Βούλτεψη που στοχοποίησε την άδεια εγκυμοσύνης εκπαιδευτικών ως βασική αιτία για τα κενά του Σεπτέμβρη, την κατίσχυση του νόμου της αγοράς και της εκμετάλλευσης στα νέα σχολικά εγχειρίδια του λεγόμενου «πολλαπλού βιβλίου», ως την εφαρμογή του προσοντολογίου για τις προσλήψεις αναπληρωτών/τριών προτάσσοντας την ατομική ευθύνη για την εργασία ή την ανεργία. Μια ιδεολογική συστημική παρέμβαση σε όλο το φάσμα της εκπαίδευσης που θρέφει τον ατομισμό, τον κανιβαλισμό και τον σύγχρονο φασισμό.
Σε αυτά επιδιώκουν να κουμπώσει «η δύναμη της συνήθειας» στην προεκλογική αναμονή, στη σταθερότητα που έγινε επωδός όλων των κοινοβουλευτικών αστικών κομμάτων, συνήθεια στον πόλεμο, στον μιλιταρισμό, στον θάνατο, στη φτώχεια, στον φασισμό. Συνήθεια στα ψίχουλα που έταξε ο πρωθυπουργός σε βάθος διετίας και μετά τις εκλογές φυσικά, αφήνοντας στο τραπέζι την «Ασπίδα του Αχιλλέα» των 3,1 δισ. ευρώ! Την αποδοχή αυτής της καταστροφικής «συνήθειας» επιδιώκει να σπάσει το εκπαιδευτικό κίνημα.
Πρώτο κουδούνι με χιλιάδες κενά, οικονομική θηλιά και εμπόριο παιδείας
Το πρώτο κουδούνι χτύπησε την Παρασκευή 11 Σεπτεμβρίου. Και τα μηνύματα από την πρώτη στιγμή ήταν πολλά. Η υπουργός Παιδείας επέλεξε να παραβρεθεί στο Ωνάσειο του Ηρακλείου. Λίγες ημέρες πριν, στις 2/9, επέλεξε να πραγματοποιήσει μια φαντεζί φιέστα με ομιλητές από τον ΟΟΣΑ, την ΕΕ, τον Γενικό Διευθυντή του International Baccalaureate καθώς και όλα τα στελέχη εκπαίδευσης που δεν έχουν καμία σχέση με την εκπαιδευτική πράξη. Ένα μήνα πριν, ο πρωθυπουργός επισκέφτηκε το Ειδικό Σχολείο «Ρόζα Ιμβριώτη» στην Καισαριανή για να συγχαρεί τις τέσσερις συστημικές τράπεζες που το επισκεύασαν με το πρόγραμμα «Μαριέττα Γιαννάκου». Το μήνυμα της κυβέρνησης σαφές. Συμπυκνώνεται σε λίγες λέξεις «τομές για την ιδιωτικοποίηση και εμπορευματοποίηση της εκπαίδευσης», και μετατρέπεται σε πολιτική κατεύθυνση και ένταση των μέτρων.
Την ίδια στιγμή, το πρώτο κουδούνι βρίσκει τα σχολεία με 21.353 κενά μετά τους διορισμούς. Σύμφωνα με τα στοιχεία των Διευθύνσεων Εκπαίδευσης σε Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευσης, τα αρχικά κενά ήταν 51.261 και προσλήφθηκαν 29.908 αναπληρωτές/τριες. Αναλυτικά τα εναπομείναντα κενά: Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση: Γενική Αγωγή 4.600, Ειδική Αγωγή 7.745 και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση: Γενική 3.461, Ειδική 2.115, ΕΕΠ/ΕΒΠ 3.432 (επεξεργασία στοιχείων Πάνος Ντούλας).
Τα νούμερα είναι τρομακτικά αν μεταφραστούν σε σχολεία, τμήματα, ώρες διδασκαλίας, μαθητές/τριες. Στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση απουσιάζουν εκατοντάδες δάσκαλοι/ες και νηπιαγωγοί/ίνες με αποτέλεσμα η Δευτέρα 14/9 να βρει χιλιάδες παιδιά χωρίς ολοήμερο με τις οικογένειές του σε δεινή θέση, χωρίς εκπαιδευτικούς ειδικοτήτων, μουσικούς, θεατρολόγους, εικαστικούς, γυμναστές, χωρίς αγγλικά και δεύτερη ξένη γλώσσα. Στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, οι ελλείψεις αυτές αφορούν ακόμα και πανελλαδικά εξεταζόμενα μαθήματα.
Κι όλα αυτά ενώ έχουν προηγηθεί περικοπές, συμπτύξεις, συγχωνεύσεις τμημάτων και κλείσιμο ολιγομελών τμημάτων ΕΠΑΛ. Ήδη, από την περσινή χρονιά, κόπηκαν τμήματα νηπιαγωγείων και Α΄ Δημοτικού ώστε να γίνουν 25άρια τμήματα ακόμα και με μετακινήσεις των παιδιών σε άλλα σχολεία και στη Δευτεροβάθμια σε 27αρια τμήματα. Μέσα στον Ιούλιο και Αύγουστο έγιναν κι άλλες συμπτύξεις με τον ίδιο ακριβώς τρόπο στις διευθύνσεις όλης της χώρας.
Εν τω μεταξύ, η Ειδική Αγωγή, τα παιδιά και οι οικογένειές τους είναι το πρώτο θύμα της πολιτικής αυτής. Η κυβέρνηση και με νόμο που ψήφισε πρόπερσι, περιέκοψε τις παράλληλες στηρίξεις σε μία ανά τμήμα ακόμα κι αν το τμήμα έχει περισσότερα παιδιά με έγκριση πλήρους παράλληλης. Ούτε καν τον νόμο που η ίδια ψήφισε, δεν εφαρμόζει. Σε όλη τη χώρα καλύφθηκε περίπου το 50% των δηλωμένων τμημάτων, ενώ χιλιάδες τμήματα – χωρίς καμία υπερβολή – έμειναν ακάλυπτα. Μόνο στην Πρωτοβάθμια Α΄ Αθήνας ξεπερνούν τα 700 τμήματα και περίπου 1200 παιδιά!
Οι περιγραφές αυτές δεν είναι απλώς μια τραγική αποτύπωση της πραγματικότητας. Αποκαλύπτουν το βέλος της κυβερνητικής πολιτικής. Τι θα κάνουν όλα αυτά τα παιδιά Γενικής και Ειδικής Αγωγής που δεν καλύπτονται οι ανάγκες τους; Θα στραφούν στον ιδιωτικό τομέα. Κέντρα μελέτης και ιδιωτικά σχολεία, από την απουσία ολοημέρων, στην παραπαιδεία λόγω κενών σε διδακτικά αντικείμενα, στις ιδιωτικές παροχές ειδικής αγωγής, κέντρα, ιδιωτική παράλληλη κλπ.
Την ίδια στιγμή το νομοθετικό πλαίσιο, με ταξικό κυνισμό, είναι αποκαλυπτικό. Κατά προτεραιότητα οι τοποθετήσεις εκπαιδευτικών στα Ωνάσεια, τα πρότυπα, τα πειραματικά, τα σχολεία της «αριστείας». Εκεί δεν υπάρχουν κενά και τα τμήματα δεν είναι 27αρια αλλά το ανώτερο 22 κατά τον νόμο!
Τι άλλο χρειάζεται για να συνειδητοποιηθεί η ταξική μεροληψία της κυβέρνησης και αυτής της πολιτικής; Τα κενά στα σχολεία, ο υπερπληθυσμός μαθητών/τριών στα τμήματα δεν αποτελούν απλώς μια παράπλευρη απώλεια της υποχρηματοδότησης της δημόσιας εκπαίδευσης. Αποτελεί πολιτική επιλογή της κυβέρνησης να κατευθύνει τα χρήματα στους ιδιώτες επιχειρηματίες παρόχους, όπως τους ονομάζει, και τελικά ολοφάνερη ιδιωτικοποίηση πλευρών της εκπαίδευσης με πρώτη και κύρια την ειδική.
Γι’ αυτό η Σοφία Ζαχαράκη «αγιάζεται» σε Ωνάσειο Σχολείο και καλεί τους ντίλερ της ιδιωτικοποίησης στη φιέστα της, για να δώσει σαφές το στίγμα.
Η κυβερνητική πολιτική προωθεί τον διαχωρισμό των σχολείων σε κατηγορίες με ταξικά κριτήρια. Τοποθετήσεις κατά προτεραιότητα καθηγητών σε Ωνάσεια και Πρότυπα, όπου υπάρχουν 22 και όχι 27 παιδιά ανά τάξη
Το πρώτο κουδούνι όμως, αναδεικνύει και πλήθος άλλων ζητημάτων με πρώτα και κύρια τα ζητήματα της υποχρηματοδότησης των σχολείων και την κατάργηση σχολικών επιτροπών και δημοτικών επιτροπών Παιδείας εκεί που είχαν απομείνει, ως ολοκλήρωση ενός σχεδίου σταδιακής συρρίκνωσης των οικονομικών των σχολείων. Η συνεχώς μειούμενη κρατική χρηματοδότηση μεταφέρεται πλέον απευθείας στους δήμους και τα σχολεία δεν έχουν τη δυνατότητα άμεσης κάλυψης των αναγκών τους ούτε για τα στοιχειώδη, όπως το χαρτί, τα μελάνια, τα καθαριστικά. Ο κυκεώνας γραφειοκρατίας δεν είναι τεχνικό ζήτημα. «Σπρώχνει» τα σχολεία στην αναζήτηση χορηγών, μια και οποιαδήποτε άλλη μέθοδος καταντά αναποτελεσματική και χρονοβόρα με το τοπικό κράτος – δήμο να νύπτει τα χείρας του, υποκριτικά.
Αντίστοιχη είναι η κατάσταση με τα κτηριακά προβλήματα. ΣΔΙΤ, πρόγραμμα «Μαριέττα Γιαννάκου», Ωνάσεια, εν ολίγοις ιδιωτικοποίηση και εμπορευματοποίηση και σε αυτό το επίπεδο. Τίποτα απολύτως από τον δημόσιο κορβανά, ώστε να έχει ποιότητα, εύρος και ταχύτητα. Αναθέσεις, κέρδη για τις μεγαλοεπιχειρήσεις και τους εργολάβους, χρηματοδοτούμενα πασαλείμματα και χορηγίες.
Όλα τα παραπάνω κι άλλες ακόμα πλευρές συνθέτουν τη σημερινή εικόνα της δημόσιας εκπαίδευσης, χωρίς να αναφερθούμε σε αυτό το άρθρο στο περιεχόμενο και σε πλήθος ακόμα τομών στην Επαγγελματική Εκπαίδευση, το διεθνές απολυτήριο κλπ. Συστηματική απαξίωση, υποβάθμιση και διάλυση του δημοσίου αγαθού από το κράτος, ώστε να κατασυκοφαντείται στα μάτια της εργαζόμενης πλειοψηφίας ως ανίκανο να καλύψει τις σύγχρονες ανάγκες, κι έτσι τα παιδιά που μπορούν να ανταπεξέλθουν οικονομικά, να κατευθύνονται στα «καλά» ιδιωτικοποιημένα σχολεία και τα υπόλοιπα σε υποστελεχωμένα και παρηκμασμένα δημόσια. Εκεί βρίσκει χώρο να εισχωρήσει η αξιολόγηση ως μέθοδος επιβολής ριζικών αντιδραστικών τομών εμπορευματοποίησης του δημόσιου σχολείου για να ανταγωνιστεί τους ιδιωτικούς παρόχους και το διπλανό του δημόσιο.
Αλλά η εικόνα του δημόσιου σχολείου δεν καθορίζεται μόνο από την κυβερνητική και ευρωενωσιακή πολιτική. Το εκπαιδευτικό κίνημα αφήνει το αποτύπωμά του, δίνοντας αγώνα για το τι θα διδαχτούν τα παιδιά, σε ποιο σχολείο, για την κάλυψη των κενών, το μπλοκάρισμα των συμπτύξεων, της αξιολόγησης, για τη χρηματοδότηση των σχολείων από το κράτος, ενίσχυση των υλικοτεχνικών υποδομών. Απέναντι στην κλιμακούμενη επίθεση της κυβέρνησης στο δημόσιο αγαθό της εκπαίδευσης, το εκπαιδευτικό κίνημα με διαδικασίες γενικών συνελεύσεων το επόμενο διάστημα θέτει το ζήτημα της αντεπίθεσης και της ανατροπής.
Απεργιακή αντεπίθεση με «όπλο» τις νίκες του καλοκαιριού
Σε διαδικασίες γενικών συνελεύσεων μπήκαν οι ΣΕΠΕ μέχρι τις 25 Σεπτεμβρίου σε υλοποίηση της απόφασης της 95ης ΓΣ της ΔΟΕ, ενώ στις ΕΛΜΕ το ριζοσπαστικό, ταξικό, αντικαπιταλιστικό ρεύμα των Παρεμβάσεων επιδιώκει το ίδιο,
Η χρονιά, παρ’ όλες τις δυσκολίες της ξεκινά με τις νίκες του καλοκαιριού να έχουν την τιμητική τους. Οι απαλλακτικές αποφάσεις όλων των ως τώρα ανακοινωμένων αποφάσεων των πειθαρχικών συμβουλίων για της αξιολόγηση, η ακύρωση των καθαιρέσεων των προϊσταμένων γιατί δεν αξιολόγησαν, η αθώωση των εκπαιδευτικών γιατί δεν έκαναν τηλεκπαίδευση, οι αθωώσεις στα πειθαρχικά των διωκόμενων του Πειραιά για αναξιοπρεπή συμπεριφορά εκτός υπηρεσίας σε κινητοποιήσεις και κυρίως η επιστροφή της Χρύσας Χοτζόγλου στο σχολείο και η παύση της δυνητικής αργίας.
Είναι φανερό, όχι μόνο το δίκιο των αγώνων της μαχόμενης εκπαίδευσης, αλλά και οι πολιτικές δυσκολίες της κυβέρνησης να λειτουργήσει τελικά τιμωρητικά. Επιδιώκει τον εκφοβισμό με τα πειθαρχικά και την υποταγή μέσω αυτών αλλά δεν τολμά ακόμα να προχωρήσει σε επιβολή ποινών, γιατί βλέπει ότι η μάχη της αξιολόγησης έχει σημαντικό αριθμό απεργών, με μεγάλο τμήμα των μονίμων – ολόκληρη η Αττική –, να αποτελεί απεργιακή εφεδρεία του κινήματος όταν καλεστεί να αξιολογηθεί.
Την ίδια στιγμή, τα προβλήματα της εκπαίδευσης είναι εξαιρετικά οξυμένα, αναδεικνύοντας τις εξαιρετικά δύσκολες εργασιακές συνθήκες των εκπαιδευτικών που ξεκινούν στο κλιμάκιο ΜΚ1 με 820 ευρώ, σε συνθήκες επαγγελματικής εξουθένωσης.
Σ’ αυτό το πολιτικό περιβάλλον, η ορμητική έφοδος του εκπαιδευτικού κινήματος στο προσκήνιο θα καθορίσει της εξελίξεις. Όπως φάνηκε από την πρώτη μέρα, οι δυνάμεις του εργοδοτικού και κυβερνητικού συνδικαλισμού σε ΔΟΕ και ΟΛΜΕ θέλουν να σφραγίσουν κάθε ελπίδα αγώνα, στη ΔΟΕ επιδιώκοντας να στείλουν για Οκτώβρη τις συνελεύσεις, στην ΟΛΜΕ μη κηρύττοντάς τες. Στην ίδια γραμμή και η ΑΣΕ/ΠΑΜΕ, που αρνήθηκε να ψηφίσει ακόμα και την υλοποίηση της απόφασης της 95ης ΓΣ, επιδίωξε να ροκανίσει τον χρόνο ώστε τελικά ως δια μαγείας να συμπέσει ημερολογιακά η κλαδική απεργία της εκπαίδευσης με απεργία της ΑΔΕΔΥ κι έτσι να κλείσει και το απεργιακό ημερολόγιο για το 2026. Άλλωστε, «η προίκα» της κινητοποίησης στη ΔΕΘ με τα πούλμαν από όλη την Ελλάδα, δεν τοκίζεται ως έναρξη των αγώνων όπως φαίνεται σε όλες τις ανακοινώσεις του ΠΑΜΕ, παρά μόνο για τις κάλπες των βουλευτικών εκλογών.
Στις πλάτες της μαχόμενης εκπαίδευσης, των αγωνιστικών σωματείων και του συντονισμού τους πέφτει το βάρος της μαζικής συμμετοχής στις γενικές συνελεύσεις και των αποφάσεών τους. Είκοσι χρόνια μετά τη μεγάλη απεργία του 2026, οι Παρεμβάσεις σε Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση και άλλα ταξικά κι αγωνιστικά ρεύματα, δίνουν όλες τους τις δυνάμεις για να κατακλυστούν οι αίθουσες των συνελεύσεων και να συζητηθεί κι αποφασιστεί με πραγματικές προϋποθέσεις απεργιακή αντεπίθεση διαρκείας, με επαναλαμβανόμενες απεργίες, συγκεντρώσεις, καταλήψεις. Το Σάββατο 12 Σεπτέμβρη, η σύσκεψη συντονισμού ΣΕΠΕ/ΕΛΜΕ στοχεύει να αποτελέσει μια από τις σοβαρές ατμομηχανές της κινηματικής αντεπίθεσης.
