Η κυβέρνηση Μητσοτάκη έχει αποκτήσει μια αξιοθαύμαστη ευχέρεια να μετατρέπει την κοινωνική πολιτική σε παρουσιάσεις, «δράσεις», μελέτες και δελτία Τύπου. Στην περίπτωση, όμως, ενός προγράμματος που υποτίθεται ότι θα έδινε πραγματική δουλειά σε 200 ανθρώπους στο φάσμα του αυτισμού, η απόσταση ανάμεσα στις εξαγγελίες και στην πραγματικότητα μετριέται πλέον σε ευρώ. Και είναι εντυπωσιακή.
Το πρόγραμμα ξεκίνησε το 2023 με προϋπολογισμό 8.338.360 ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης. Δεν επρόκειτο για κάποια αόριστη καμπάνια «ευαισθητοποίησης». Προέβλεπε συμβουλευτική υποστήριξη, επαγγελματική καθοδήγηση και επιδότηση της απασχόλησης ανθρώπων στο φάσμα του αυτισμού. Δηλαδή, στα χαρτιά τουλάχιστον, είχε έναν απολύτως μετρήσιμο στόχο: άνθρωποι που αντιμετωπίζουν πολύ σοβαρά εμπόδια στην αγορά εργασίας να αποκτήσουν πρόσβαση σε αυτήν.
Και ύστερα άρχισε το ξήλωμα. Στις 30 Ιουλίου 2024 η κυβέρνηση έκοψε τον προϋπολογισμό σχεδόν στη μέση: από 8,338 εκατ. σε 4,012 εκατ. ευρώ. Στην ίδια απόφαση δεν άλλαζαν μόνο τα λεφτά. Αναφέρεται ρητά και «αλλαγή του φυσικού αντικειμένου».
Η κοινωνική ένταξη των ανθρώπων με αυτισμό είχε ήδη αρχίσει να συρρικνώνεται στα κυβερνητικά λογιστικά φύλλα. Υπήρχε όμως κάτι που είχε προλάβει να γίνει. Η μελέτη. Τον Απρίλιο του 2024 είχε υπογραφεί σύμβαση για τη «Μελέτη για την απασχόληση ατόμων με ΔΑΦ». Κόστος: 54.000 ευρώ συν ΦΠΑ, συνολικά 66.960 ευρώ.
Έναν χρόνο αργότερα ήρθε η χαριστική βολή. Τον Αύγουστο του 2025 η υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας ζήτησε την απένταξη έργων του υπουργείου από το Ταμείο Ανάκαμψης. Τον Νοέμβριο η ένταξη του συγκεκριμένου προγράμματος ανακλήθηκε οριστικά.
Στην απόφαση ανάκλησης, δίπλα στον εγκεκριμένο προϋπολογισμό των 4.011.720 ευρώ, ο νέος προϋπολογισμός γράφει: 66.960 ευρώ. Ακριβώς, μέχρι τελευταίου ευρώ, όσο κόστισε η μελέτη.
Αυτό είναι το πραγματικό πολιτικό σκάνδαλο της υπόθεσης. Όχι επειδή υπάρχουν στοιχεία ότι «χάθηκαν» 8,3 εκατομμύρια –δεν υπάρχουν και δεν πρέπει να ειπωθεί κάτι τέτοιο. Αλλά επειδή ένα πρόγραμμα που εμφανίστηκε με εκατομμύρια, στόχους και μεγάλες λέξεις κατέληξε να αφήνει πίσω του ένα ποσό που συμπίπτει ακριβώς με το κόστος της μελέτης που σχεδίασε το πρόγραμμα. Η μελέτη έγινε. Οι 200 θέσεις εργασίας πού είναι;
Μέχρι σήμερα δεν έχουμε εντοπίσει δημόσια στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι οι 200 άνθρωποι για τους οποίους σχεδιάστηκε η παρέμβαση μπήκαν πράγματι στην εργασία μέσω αυτού του προγράμματος. Κι εδώ τελειώνει η συζήτηση περί «συμπερίληψης» και αρχίζει η πραγματική πολιτική.
Για έναν άνθρωπο στο φάσμα του αυτισμού, δουλειά σημαίνει εισόδημα, αυτονομία, αξιοπρέπεια και δυνατότητα να ξεφύγει από την ισόβια εξάρτηση από την οικογένειά του. Για το επιτελικό κράτος, φαίνεται ότι μπορούσε να σημαίνει κάτι πολύ πιο εύκολο: να ανατεθεί μια μελέτη, να γραφτούν οι οδηγοί, να κατασκευαστεί το πρόγραμμα στα χαρτιά και, όταν έρθει η ώρα της εφαρμογής, να τραβηχτεί η πρίζα.
Το Ταμείο Ανάκαμψης παρουσιάστηκε ως η μεγάλη ευκαιρία που θα άλλαζε τη χώρα. Στην περίπτωση αυτών των 200 ανθρώπων, η «ευκαιρία» τελείωσε πριν φτάσει στους ίδιους. Έμειναν τα έγγραφα. Έμεινε η μελέτη. Και έμεινε ένας λογαριασμός 66.960 ευρώ που λέει πολύ περισσότερα για την κοινωνική πολιτική της κυβέρνησης από όσα μπορούν να κρύψουν όλες οι καμπάνιες περί «συμπεριληπτικής Ελλάδας». Ιωάννα Ηλιάδη στην Εποχή
Foto
Helen Orozco / Flickr
