Η Μεσόγειος, λίγα μίλια νοτιοδυτικά της Κρήτης, έγινε για άλλη μια φορά σκηνή μιας ωμής επίδειξης ισραηλινής κρατικής αυθαιρεσίας. Στις 29 Απριλίου, ισραηλινές ναυτικές δυνάμεις επιτέθηκαν και αναχαίτισαν σκάφη του Global Sumud Flotilla σε διεθνή ύδατα, κοντά στην Ελλάδα, εμποδίζοντας μια πολιτική ανθρωπιστική αποστολή που είχε στόχο να μεταφέρει βοήθεια στη Γάζα και να αμφισβητήσει έμπρακτα τον παράνομο αποκλεισμό της.
Σύμφωνα με το δελτίο Τύπου του ίδιου του Global Sumud Flotilla, η επιχείρηση έγινε περίπου 500 ναυτικά μίλια από τη Γάζα, με παρεμβολές στις επικοινωνίες, χρήση drones, περικύκλωση πολιτικών σκαφών και σύλληψη πάνω από 180 άοπλων συμμετεχόντων από δεκάδες χώρες. Η ανθρωπιστική βοήθεια που προοριζόταν για έναν πολιορκημένο πληθυσμό παρεμποδίστηκε διά της βίας.
Η υπόθεση δεν αφορά απλώς «ένα ακόμη επεισόδιο» στην αντιπαράθεση γύρω από τη Γάζα. Αφορά μια στρατιωτική επιχείρηση εναντίον πολιτών σε διεθνή ύδατα, δηλαδή έξω από την κυριαρχία του Ισραήλ, και μάλιστα σε περιοχή όπου η ελληνική κυβέρνηση δεν μπορεί να παριστάνει την ανήξερη. Το Reuters μετέδωσε ότι πάνω από 100 ακτιβιστές που επέβαιναν σε σκάφη με προορισμό τη Γάζα μεταφέρθηκαν στην Κρήτη μετά την ισραηλινή αναχαίτιση κοντά στην Ελλάδα, ενώ οι διοργανωτές μιλούν για κατάληψη των σκαφών σε διεθνή ύδατα. Το Al Jazeera, επικαλούμενο τους διοργανωτές και το Reuters, ανέφερε ότι 168 μέλη του πληρώματος οδηγήθηκαν στην Κρήτη, ενώ δύο ακτιβιστές παρέμειναν στα χέρια των ισραηλινών αρχών. Άλλα δημοσιεύματα και ανακοινώσεις έκαναν λόγο για 178 έως 180 ακτιβιστές που «απήχθησαν και κρατήθηκαν παράνομα» μετά την επίθεση σε 22 σκάφη του στολίσκου.
Και εδώ ακριβώς αρχίζει η πολιτική ευθύνη της ελληνικής κυβέρνησης. Διότι όταν μια ξένη στρατιωτική δύναμη επιχειρεί σε διεθνή ύδατα κοντά στην Κρήτη, αρπάζει πολίτες, μεταφέρει κάποιους στην Ελλάδα και κρατά δύο άλλους —τον Saif Abukeshek και τον Thiago Ávila— οδηγώντας τους τελικά σε ισραηλινή κράτηση, η Αθήνα δεν μπορεί να σιωπά. Δεν μπορεί να κρύβεται πίσω από διπλωματικές διατυπώσεις, ούτε να συμπεριφέρεται σαν απλός θεατής σε μια επιχείρηση που εκτυλίχθηκε μπροστά στην πόρτα της. Η σιωπή σε τέτοιες στιγμές δεν είναι ουδετερότητα. Είναι πολιτική επιλογή. Και όταν αυτή η επιλογή διευκολύνει τον ισχυρό που παραβιάζει το διεθνές δίκαιο, τότε η σιωπή γίνεται συνενοχή.
Το Global Sumud Flotilla καταγγέλλει ότι οι Saif Abukeshek και Thiago Ávila απήχθησαν παράνομα από ισραηλινές ναυτικές δυνάμεις σε διεθνή ύδατα έξω από την Ελλάδα και μεταφέρθηκαν στην κατεχόμενη Παλαιστίνη. Στις 3 Μαΐου, το λεγόμενο δικαστήριο του Ashkelon παρέτεινε την κράτησή τους για ακόμη δύο ημέρες, έως τις 5 Μαΐου, χωρίς να τους έχουν απαγγελθεί επίσημες κατηγορίες, ενώ οι δικηγόροι της Adalah, Hadeel Abu Salih και Lubna Tuma, αμφισβήτησαν τη νομιμότητα της διαδικασίας, υπογραμμίζοντας ότι το ισραηλινό καθεστώς δεν έχει δικαιοδοσία πάνω σε ξένους αμάχους που συνελήφθησαν σε διεθνή ύδατα. Το Reuters επιβεβαίωσε ότι ισραηλινό δικαστήριο παρέτεινε την κράτηση των δύο ακτιβιστών, ενώ η νομική τους ομάδα υποστήριξε ότι η σύλληψη ήταν παράνομη και εκτός ισραηλινής δικαιοδοσίας. Ο Guardian μετέδωσε ότι η Ισπανία απαίτησε την άμεση απελευθέρωση του Saif Abu Keshek, χαρακτηρίζοντας παράνομη την κράτησή του, ενώ Ισπανία και Βραζιλία καταδίκασαν την ενέργεια του Ισραήλ ως παραβίαση του διεθνούς δικαίου.
Ακόμη πιο βαριές είναι οι καταγγελίες για κακομεταχείριση και βασανιστήρια. Σύμφωνα με το δελτίο Τύπου του Global Sumud Flotilla, οι δικηγόροι παρουσίασαν μαρτυρίες και των δύο κρατουμένων για σοβαρή κακοποίηση, ξυλοδαρμούς, παρατεταμένο σωματικό περιορισμό, κάλυψη των ματιών και απομόνωση στη θάλασσα — μεταχείριση που, όπως σημειώνεται, συνιστά βασανιστήριο κατά το διεθνές δίκαιο. Και οι δύο επέστρεψαν στο κέντρο κράτησης Shikma στην Ασκάλαν και βρίσκονται σε απεργία πείνας, διαμαρτυρόμενοι για την παράνομη κράτηση και την κακομεταχείρισή τους. Το Al Jazeera μετέδωσε επίσης ότι οι δύο ακτιβιστές εμφανίστηκαν σε ισραηλινό δικαστήριο και κατήγγειλαν βασανιστήρια κατά την κράτησή τους.
Απέναντι σε όλα αυτά, η ελληνική κυβέρνηση επέλεξε την αφωνία. Μια αφωνία εκκωφαντική. Δεν είδαμε την Αθήνα να απαιτεί καθαρές απαντήσεις για το πού ακριβώς έγινε η ισραηλινή επιχείρηση. Δεν είδαμε να ζητά εξηγήσεις για την παρουσία και δράση ισραηλινών δυνάμεων κοντά στην Κρήτη. Δεν είδαμε να απαιτεί την προστασία όλων των απαχθέντων αμάχων, ούτε να μπλοκάρει πολιτικά και διπλωματικά τη μεταφορά των δύο ακτιβιστών στο Ισραήλ. Αντίθετα, η χώρα που υποτίθεται ότι υπερασπίζεται το διεθνές δίκαιο, όταν αυτό αφορά την Ουκρανία ή άλλες γεωπολιτικά βολικές περιπτώσεις, εδώ σιωπά. Και η σιωπή αυτή έχει όνομα: ευθυγράμμιση με την ισραηλινή πολιτική.
Η κυβέρνηση Μητσοτάκη δεν μπορεί να εμφανίζεται ως «πυλώνας σταθερότητας» στην Ανατολική Μεσόγειο και ταυτόχρονα να κάνει πως δεν βλέπει όταν ένας σύμμαχός της μετατρέπει τη θάλασσα νοτιοδυτικά της Κρήτης σε χώρο στρατιωτικής αυθαιρεσίας. Δεν μπορεί να επικαλείται το διεθνές δίκαιο α λα καρτ. Δεν μπορεί να παρουσιάζει την Ελλάδα ως δύναμη ειρήνης, ενώ στην πράξη ανέχεται την παρεμπόδιση ανθρωπιστικής βοήθειας προς έναν πληθυσμό που λιμοκτονεί στη Γάζα. Το ίδιο το Global Sumud Flotilla υπενθυμίζει ότι η παρεμπόδιση ανθρωπιστικής βοήθειας στη Γάζα, όπου η πείνα χρησιμοποιείται ως όπλο, δεν είναι ουδέτερη πράξη, αλλά μέρος ενός ευρύτερου μοτίβου που ειδικοί θεωρούν εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας.
Η απαγωγή των ακτιβιστών του Sumud Flotilla αποκαλύπτει κάτι βαθύτερο: ότι η πολιορκία της Γάζας δεν περιορίζεται στα σύνορα της Γάζας. Επεκτείνεται στη Μεσόγειο, στα λιμάνια, στις διπλωματικές αίθουσες, στα υπουργεία που σωπαίνουν, στις κυβερνήσεις που κάνουν πλάτες. Όποιος επιχειρεί να σπάσει τον αποκλεισμό αντιμετωπίζεται σαν εχθρός. Όποιος μεταφέρει βοήθεια σε πεινασμένους ανθρώπους βαφτίζεται απειλή. Όποιος στέκεται στο πλευρό των Παλαιστινίων ποινικοποιείται. Και όποια κυβέρνηση βλέπει όλα αυτά και δεν μιλά, δεν είναι ουδέτερη. Είναι μέρος του προβλήματος.
Η Ελλάδα είχε υποχρέωση να απαιτήσει την άμεση απελευθέρωση όλων των απαχθέντων, να διασφαλίσει πλήρη πρόσβαση σε νομική και προξενική προστασία, να ζητήσει ανεξάρτητη έρευνα για την επίθεση στα πολιτικά σκάφη και να καταδικάσει δημόσια την ισραηλινή επιχείρηση. Αντί γι’ αυτό, επέλεξε τη βολική σιωπή. Αυτή η σιωπή δεν προστατεύει τη χώρα. Την εκθέτει. Την εκθέτει απέναντι στο διεθνές δίκαιο, απέναντι στους λαούς που αγωνίζονται για δικαιοσύνη, απέναντι στην ίδια την ιστορία.
Γιατί το ερώτημα δεν είναι μόνο τι έκανε το Ισραήλ. Το Ισραήλ έκανε αυτό που κάνει εδώ και δεκαετίες: επιβάλλει με στρατιωτική βία την κατοχή, τον αποκλεισμό, την τιμωρία και την τρομοκράτηση όσων αντιστέκονται. Το ερώτημα είναι τι έκαναν οι άλλοι. Τι έκανε η Ευρωπαϊκή Ένωση. Τι έκανε η Ελλάδα. Τι έκανε μια κυβέρνηση που βρέθηκε μπροστά σε μια κατάφωρη παραβίαση του διεθνούς δικαίου λίγα μίλια από την Κρήτη και προτίμησε να μη χαλάσει τις σχέσεις της με το κράτος-χωροφύλακα της περιοχής.
Οι 180 ακτιβιστές του Sumud Flotilla δεν απήχθησαν μόνο από ισραηλινές δυνάμεις. Αφέθηκαν να απαχθούν μέσα σε ένα διεθνές περιβάλλον συνενοχής, φόβου και υποκρισίας. Και η ελληνική κυβέρνηση, με τη σιγή ιχθύος που επέλεξε, έβαλε τη δική της υπογραφή σε αυτή την ντροπή.