Η «Φοιτητική Λίστα» αναμένεται να εξασφαλίσει 140 από τις 250 έδρες του σερβικού κοινοβουλίου, σύμφωνα με εκτιμήσεις των CeSID και Ipsos. Ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς παραδέχθηκε την ήττα του το βράδυ της Κυριακής.
Η εκλογική αναμέτρηση στη Σερβία έφερε στο προσκήνιο τη «Φοιτητική Λίστα - Οι Φοιτητές Νικούν», ένα κίνημα που συγκροτήθηκε μέσα από διαδηλώσεις κατά της διαφθοράς. Οι εκτιμήσεις των εταιρειών δημοσκοπήσεων CeSID και Ipsos αποδίδουν 140 έδρες στους υποψηφίους της, ενώ ο πρόεδρος Αλεξάνταρ Βούτσιτς αναγνώρισε την ήττα του.
Από την τραγωδία στις κινητοποιήσεις
Αφετηρία των κινητοποιήσεων ήταν η κατάρρευση, την 1η Νοεμβρίου 2024, του τσιμεντένιου στεγάστρου έξω από τον σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ, στη Σερβία. Δεκαέξι άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους. Επικριτές της κυβέρνησης συνέδεσαν την ανακαίνιση του σταθμού με τη διαφθορά και απέδωσαν ευθύνη στον πρόεδρο.
Οι φοιτητικές διαμαρτυρίες, που αρχικά γίνονταν σε δρόμους και πανεπιστημιουπόλεις, εξαπλώθηκαν σε όλη τη χώρα και απέκτησαν ευρύτερη κοινωνική συμμετοχή, με αγρότες, ηθοποιούς και δικαστές μεταξύ όσων κινητοποιήθηκαν. Η οργάνωση του κινήματος βασίστηκε σε φοιτητικές συνελεύσεις.
Τον Ιανουάριο του 2025 παραιτήθηκε ο πρωθυπουργός, με την αιτιολογία ότι η κίνηση θα εκτόνωνε την ένταση. Τον Μάρτιο πραγματοποιήθηκε στο Βελιγράδι διαδήλωση που, σύμφωνα με το δημοσίευμα, ήταν η μεγαλύτερη αντικυβερνητική κινητοποίηση στην ιστορία της χώρας.
Υποψήφιοι από διαφορετικούς χώρους
Το κίνημα δεν κατέβασε φοιτητές ως υποψηφίους, αλλά συγκρότησε ψηφοδέλτιο για το σύνολο των 250 εδρών. Επικεφαλής ήταν ο καρδιολόγος Ίλια Σρντάνοβιτς. Ανάμεσα στα πρόσωπα που, βάσει των εκτιμήσεων, εκλέγονται βρίσκονται ο πρώην μπασκετμπολίστας Ντεγιάν Μποντιρόγκα, ο ηθοποιός Τιχόμιρ Στάνιτς, ο τραγουδιστής όπερας Νικόλα Μίκιτς και ο πρώην διοικητής της Εθνικής Τράπεζας της Σερβίας Ντεγιάν Σόσκιτς, καθώς και πανεπιστημιακοί.
Το όνομα του Σόσκιτς έχει αναφερθεί ως πιθανή επιλογή για την πρωθυπουργία. Ο ίδιος έχει παρουσιάσει προτάσεις για μεταρρυθμίσεις στην οικονομία και έχει δεχθεί επικρίσεις από φιλοκυβερνητικά μέσα ενημέρωσης. Οι φοιτητές δεν θα αναλάβουν οι ίδιοι κυβερνητικές θέσεις, αλλά αναμένεται να πιέσουν για την εφαρμογή του προγράμματός τους.
Οι προτεραιότητες του προγράμματος
Το πρόγραμμα της «Φοιτητικής Λίστας» περιλαμβάνει 11 σημεία. Μεταξύ άλλων, προβλέπει ειδική αστυνομική μονάδα για την αντιμετώπιση της διαφθοράς, αλλαγές στο Υπουργείο Εσωτερικών Υποθέσεων και μέτρα για την απομάκρυνση αξιωματούχων που, σύμφωνα με το πρόγραμμα, παραβίασαν κανόνες κατά την καταστολή διαδηλωτών ή συνδέονται με το οργανωμένο έγκλημα.
Στις προτάσεις περιλαμβάνονται επίσης η μεταρρύθμιση των μέσων ενημέρωσης, η απεξάρτηση της δημόσιας τηλεόρασης από τον πολιτικό έλεγχο και ο τερματισμός των κομματικών διορισμών επικεφαλής σε δημόσιες επιχειρήσεις.
Ο Βούτσιτς είχε αρχικά χαρακτηρίσει τους διαδηλωτές καλοπροαίρετους, ενώ πριν από τις εκλογές τους κατηγόρησε ότι επιδιώκουν να καταστρέψουν τη χώρα. Μετά την παραδοχή της ήττας του, υποστήριξε ότι το κίνημα είχε τη στήριξη ανώνυμων ευρωπαϊκών χωρών και του αμερικανικού «βαθέος κράτους».
