Το κανάλι της λεγόμενης «Στρατιάς του Λούλα» έφτασε τους 10,8 εκατομμύρια ακολούθους μέσα σε λίγες εβδομάδες, ενώ η συμβολή του στο εκλογικό αποτέλεσμα παραμένει δύσκολο να μετρηθεί.
Ένα δίκτυο υποστηρικτών του Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα, οργανωμένο μέσω WhatsApp, βρέθηκε στο επίκεντρο της ψηφιακής εκστρατείας του στη Βραζιλία. Σύμμαχοι του Λούλα το θεωρούν ένα από τα εργαλεία που συνέβαλαν στην ανατροπή της προεκλογικής εικόνας και στη νίκη του έναντι του Φλάβιο Μπολσονάρου.
Η «Στρατιά του Λούλα» συγκέντρωσε 10,8 εκατομμύρια ακολούθους μέσα σε λίγες εβδομάδες. Επικεφαλής της προσπάθειας ήταν ο βουλευτής Αντρέ Ζανόνες, ο οποίος έδινε στους συμμετέχοντες υλικό για αναδημοσίευση και τους καλούσε να προωθούν βίντεο, hashtags και μηνύματα σε νέους ψηφοφόρους.
Ψηφιακή καμπάνια και δράση στις τοπικές κοινωνίες
Η κινητοποίηση δεν περιορίστηκε στο διαδίκτυο. Η πολιτική επιστήμονας Ντενίλντε Χολζάκερ αποδίδει μέρος της εξέλιξης στην αλλαγή της στρατηγικής του Λούλα και στη σύνδεση της ψηφιακής εκστρατείας με εντονότερη δράση στη βάση. Η καμπάνια επιχείρησε, παράλληλα, να προσαρμόσει τα μηνύματά της στις τοπικές κοινωνίες, συνδέοντας μια ενδεχόμενη νίκη του Μπολσονάρου με ανησυχίες για κοινωνικά προγράμματα και δικαιώματα.
Η Χολζάκερ εκτίμησε ότι ο Λούλα αναγνώρισε αδυναμίες της εκστρατείας του και άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο απευθυνόταν στους ψηφοφόρους. Για τον Φλάβιο Μπολσονάρου, η ίδια υποστήριξε ότι η υπερβολική αυτοπεποίθηση στον δεύτερο γύρο δυσκόλεψε την επικοινωνία του με τη δική του βάση.
Αβέβαιη η εκλογική επίδραση
Την παραμονή της ψηφοφορίας, ο Ζανόνες διοργάνωσε 24ωρη ζωντανή μετάδοση, ενώ οι δημοσκοπήσεις εξακολουθούσαν να δείχνουν προβάδισμα του αντιπάλου του Λούλα. Η συγκρουσιακή επικοινωνιακή τακτική του είχε προκαλέσει επιφυλάξεις σε στελέχη του Εργατικού Κόμματος, που φοβούνταν ότι θα έβλαπτε τη μετριοπαθή εικόνα την οποία επιδίωκαν να προβάλουν για τον υποψήφιο. Μετά τη νίκη, ο Λούλα ευχαρίστησε τον Ζανόνες για την καθημερινή κινητοποίηση των υποστηρικτών του.
Το πόσοι ψηφοφόροι άλλαξαν επιλογή ή προσήλθαν στην κάλπη εξαιτίας της εκστρατείας στο WhatsApp δεν μπορεί να υπολογιστεί με ακρίβεια. Η κοινωνιολόγος και πολιτική επιστήμονας Μάιρα Γκουλάρτ, καθηγήτρια στο Ομοσπονδιακό Πανεπιστήμιο του Ρίο ντε Τζανέιρο, υποστήριξε ότι η ανατροπή συνδέθηκε τόσο με την ψηφιακή κινητοποίηση όσο και με τη δράση στους δρόμους. Κατά την ίδια, το διαδικτυακό ενδιαφέρον μετατράπηκε σε πολιτική συμμετοχή και προσπάθεια προσέγγισης αναποφάσιστων.
Μετά την εκλογή του, ο Λούλα είπε ότι η προεκλογική μάχη τού έδωσε μαθήματα και δεσμεύτηκε για μεγαλύτερη συμμετοχή των πολιτών στη λήψη αποφάσεων. Παράλληλα, προανήγγειλε ενισχυμένο ρόλο της ψηφιακής επικοινωνίας στη νέα κυβέρνησή του.
