Η κυβέρνηση επανέφερε στο προσκήνιο τον λεγόμενο Κάθετο Διάδρομο, παρουσιάζοντάς τον ως έργο-κλειδί για τη γεωπολιτική αναβάθμιση της Ελλάδας και τη μετατροπή της χώρας σε ενεργειακό κόμβο της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, μιλώντας στην ΕΡΤ News, υποστήριξε ότι ο διάδρομος δημιουργεί εναλλακτικές διαδρομές τροφοδοσίας για την Ευρώπη, ενισχύει τον ρόλο της Ελλάδας και περιορίζει τον ενεργειακό ρόλο της Τουρκίας, στο πλαίσιο της απόφασης της ΕΕ για πλήρη απεξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο έως το 2027.
Στο κυβερνητικό αφήγημα, ο Κάθετος Διάδρομος εμφανίζεται ως στρατηγικό εγχείρημα «εθνικού συμφέροντος», που υπερβαίνει κόμματα και πρόσωπα, ενώ παρουσιάζεται όχι μόνο ως ενεργειακή υποδομή, αλλά και ως διάδρομος εμπορίου, μεταφορών και διασύνδεσης. Η ενεργειακή πολιτική συνδέεται ευθέως με τις διεθνείς εξελίξεις και τον πόλεμο στην Ουκρανία, με τον υπουργό να τονίζει ότι δεν είναι δυνατόν η Ευρώπη να στηρίζει την Ουκρανία και ταυτόχρονα να χρηματοδοτεί τη Ρωσία μέσω της αγοράς φυσικού αερίου.
Την ίδια στιγμή, όμως, η επιλογή αυτή ενισχύει την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα, σε μια περίοδο που η κλιματική κρίση επιβάλλει την ταχεία και κοινωνικά δίκαιη απεξάρτηση από αυτά. Από την πλευρά της Αριστεράς, η επιμονή σε νέες υποδομές φυσικού αερίου και σε εξορύξεις υδρογονανθράκων δεν συνιστά «μετάβαση», αλλά παράταση ενός αδιέξοδου μοντέλου που βαθαίνει την περιβαλλοντική υποβάθμιση, εγκλωβίζει τη χώρα σε μακροχρόνιες δεσμεύσεις και μεταθέτει το κόστος στις επόμενες γενιές.
Ενδεικτική είναι και η αναφορά του υπουργού στη συνεργασία με την Chevron, με την κυβέρνηση να προχωρά –σε χρόνο που χαρακτηρίζεται «ρεκόρ»– όλες τις θεσμικές διαδικασίες για την υπογραφή τεσσάρων συμβάσεων και με στόχο την έναρξη γεωφυσικών και σεισμικών ερευνών στο δεύτερο μισό του 2026. Πρόκειται για επιλογές που προκαλούν έντονη κριτική, καθώς συνδέουν το ενεργειακό μέλλον της χώρας με τις επιδιώξεις πολυεθνικών του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, τη στιγμή που απαιτούνται δημόσιες επενδύσεις σε Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, ενεργειακή εξοικονόμηση και ενεργειακές κοινότητες με κοινωνικό έλεγχο.
Στο πεδίο της καθημερινότητας, ο κ. Παπασταύρου μίλησε για σταθεροποίηση των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας και παρουσίασε το νέο «πορτοκαλί» τιμολόγιο, το οποίο –με την προϋπόθεση ύπαρξης έξυπνου μετρητή– υπόσχεται μειώσεις έως 18% μέσω αξιοποίησης της χαμηλότερης χονδρικής τιμής τις μεσημβρινές ώρες. Ωστόσο, η πραγματικότητα για χιλιάδες νοικοκυριά παραμένει η ενεργειακή φτώχεια, οι αυξημένοι λογαριασμοί και η αδυναμία πρόσβασης σε υποδομές που παρουσιάζονται ως «λύση», ενώ η αγορά ενέργειας εξακολουθεί να λειτουργεί με όρους κερδοφορίας και όχι κοινωνικής ανάγκης.
Η κυβερνητική αναφορά στη ρευματοκλοπή ως «σκανδαλώδη πρακτική» δεν απαντά στο βασικό ερώτημα: γιατί, παρά την ενεργειακή «αναβάθμιση» της χώρας, το κόστος της ενέργειας παραμένει δυσβάσταχτο για τους συνεπείς καταναλωτές και τη μικρή επιχείρηση. Από την αριστερή σκοπιά, το πρόβλημα δεν είναι μόνο η παραβατικότητα, αλλά ένα συνολικό μοντέλο αγοράς που ιδιωτικοποιεί τα κέρδη και κοινωνικοποιεί τις απώλειες.
Η συζήτηση για τον Κάθετο Διάδρομο και τις εξορύξεις δεν είναι, τελικά, τεχνική ούτε «ουδέτερη». Είναι βαθιά πολιτική. Αφορά το αν η Ελλάδα θα συνεχίσει να επενδύει σε ορυκτά καύσιμα και γεωπολιτικούς ανταγωνισμούς ή αν θα επιλέξει μια πραγματικά πράσινη, δημόσια και κοινωνικά δίκαιη ενεργειακή μετάβαση, με προτεραιότητα τις ανάγκες της κοινωνίας και την προστασία του περιβάλλοντος.
Τι είναι ο Κάθετος Διάδρομος
Ο Κάθετος Διάδρομος είναι ένα πλέγμα αγωγών και ενεργειακών υποδομών που συνδέουν την Ελλάδα με τη Βουλγαρία και χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, μεταφέροντας φυσικό αέριο από τον Νότο προς τον Βορρά, κυρίως μέσω LNG και διασυνδέσεων.
Για την Αριστερά, τέτοια έργα παγιώνουν την εξάρτηση από ορυκτά καύσιμα, καθυστερούν την απεξάρτηση από το φυσικό αέριο και απομακρύνουν την προοπτική ενός ενεργειακού συστήματος βασισμένου στις ΑΠΕ, στον δημόσιο έλεγχο και στη μείωση του ενεργειακού κόστους για την κοινωνική πλειοψηφία.