Δύο χρόνια μετά τη δολοφονία του Χασάν Νασράλα από το Ισραήλ, χιλιάδες υποστηρικτές της Χεζμπολάχ συγκεντρώθηκαν στα νότια προάστια της Βηρυτού, στο μαυσωλείο του πρώην ηγέτη της οργάνωσης. Εκεί, ο σημερινός γενικός γραμματέας της, Ναΐμ Κάσεμ, δήλωσε ότι το Ισραήλ «δεν κατάφερε να σπάσει την αντίσταση», ούτε να τερματίσει την ύπαρξή της, ούτε να εδραιώσει την κατοχή στον νότιο Λίβανο.
Η δήλωση αυτή δεν αφορά μόνο την εσωτερική πολιτική σκηνή του Λιβάνου. Αφορά ολόκληρη τη Μέση Ανατολή. Γιατί συμπυκνώνει μια πραγματικότητα που το Ισραήλ, οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους προσπαθούν διαρκώς να αποκρύψουν: η στρατιωτική υπεροχή δεν αρκεί για να εξαφανίσει έναν λαό, μια ιστορική μνήμη, μια κοινωνική οργή, μια πολιτική αντίσταση.
Το Ισραήλ δολοφόνησε τον Νασράλα τον Σεπτέμβριο του 2024, σε ισραηλινό πλήγμα στα νότια προάστια της Βηρυτού. Ο Νασράλα είχε ηγηθεί της Χεζμπολάχ για πάνω από τρεις δεκαετίες και είχε συνδεθεί με την αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων από τον νότιο Λίβανο το 2000, μετά από 18 χρόνια κατοχής, αλλά και με τον πόλεμο του 2006.
Η δολοφονία του παρουσιάστηκε τότε από το Ισραήλ ως στρατηγικό πλήγμα που θα άλλαζε τους συσχετισμούς. Όμως δύο χρόνια μετά, ο Λίβανος παραμένει πεδίο σύγκρουσης, η Χεζμπολάχ παραμένει πολιτικός και στρατιωτικός παράγοντας, και το Ισραήλ συνεχίζει να βομβαρδίζει, να απειλεί και να επιχειρεί να επιβάλει με τη δύναμη αυτό που δεν μπορεί να κερδίσει πολιτικά.
Τους τελευταίους μήνες, παρά τις κατά καιρούς συμφωνίες κατάπαυσης του πυρός, ο νότιος Λίβανος συνέχισε να δέχεται ισραηλινά πλήγματα. Σε μία από τις πρόσφατες επιθέσεις, το υπουργείο Υγείας του Λιβάνου κατήγγειλε ότι ισραηλινό πλήγμα σκότωσε έναν άνθρωπο και προκάλεσε ζημιές σε ασθενοφόρο, κάνοντας λόγο για συνεχιζόμενη στοχοποίηση διασωστών. Σε άλλη περίπτωση, ισραηλινοί βομβαρδισμοί στον Λίβανο προκάλεσαν νεκρούς, μεταξύ των οποίων και παιδιά, σύμφωνα με τις λιβανικές αρχές.
Αυτή είναι η πραγματική εικόνα πίσω από τη γλώσσα της «ασφάλειας» που χρησιμοποιεί το Ισραήλ. Κατοχή, βομβαρδισμοί, δολοφονίες, συλλογική τιμωρία, διαρκής απειλή. Το ίδιο μοτίβο που βλέπουμε στη Γάζα, το ίδιο μοτίβο που είδαμε επί δεκαετίες στη Δυτική Όχθη, το ίδιο μοτίβο που επαναλαμβάνεται στον Λίβανο: πρώτα η ισραηλινή στρατιωτική βία, μετά η επίκληση της «αυτοάμυνας», και στο τέλος η απαίτηση από τα θύματα να σωπάσουν.
Δεν χρειάζεται κανείς να υιοθετεί άκριτα κάθε πολιτική επιλογή της Χεζμπολάχ για να δει το βασικό: ο Λίβανος έχει υποστεί επανειλημμένα την ισραηλινή επιθετικότητα, την κατοχή και τις στρατιωτικές επεμβάσεις. Η ιστορία του νότιου Λιβάνου δεν ξεκινά από τις ρουκέτες ούτε από τις σημερινές δηλώσεις. Ξεκινά από μια μακρά περίοδο κατοχής, από εκτοπίσεις, από βομβαρδισμούς, από μια διαρκή αμφισβήτηση της κυριαρχίας μιας χώρας από μια περιφερειακή στρατιωτική δύναμη που έχει μάθει να δρα με την πλήρη κάλυψη της Δύσης.
Η αριστερή ματιά οφείλει να βλέπει πίσω από την κυρίαρχη αφήγηση. Όταν τα δυτικά μέσα μιλούν για «φιλοϊρανική οργάνωση», συχνά εξαφανίζουν το βασικό πλαίσιο: την ισραηλινή κατοχή, τον πόλεμο, την παλαιστινιακή τραγωδία, τη μετατροπή ολόκληρης της περιοχής σε πεδίο γεωπολιτικής σύγκρουσης. Δεν είναι ο Λίβανος, η Παλαιστίνη ή οι λαοί της περιοχής που γέννησαν τη βία από το μηδέν. Είναι η αποικιοκρατία, η κατοχή, οι επεμβάσεις, τα σύνορα που χαράχτηκαν με αίμα και οι συμμαχίες των ισχυρών που δημιούργησαν το έδαφος πάνω στο οποίο γεννιούνται οι αντιστάσεις, οι αντιφάσεις και οι συγκρούσεις.
Σήμερα, η πίεση για αφοπλισμό της Χεζμπολάχ παρουσιάζεται ως προϋπόθεση «σταθερότητας». Ο πρόεδρος του Λιβάνου, Ζοζέφ Αούν, έχει δηλώσει ότι η απόφαση της λιβανικής κυβέρνησης για αφοπλισμό της Χεζμπολάχ δεν είναι διαπραγματεύσιμη, ενώ παράλληλα αναζητείται συμφωνία ασφαλείας με το Ισραήλ με τη μεσολάβηση των ΗΠΑ. Όμως το κρίσιμο ερώτημα παραμένει: ποια σταθερότητα μπορεί να υπάρξει όσο το Ισραήλ συνεχίζει να κατέχει, να βομβαρδίζει και να επιτίθεται; Ποια ειρήνη μπορεί να οικοδομηθεί όταν ο αφοπλισμός ζητείται από τους αδύναμους, ενώ ο ισχυρός διατηρεί το δικαίωμα να χτυπά όποτε θέλει;
Η περιοχή δεν χρειάζεται νέα στρατιωτική κλιμάκωση. Δεν χρειάζεται άλλους βομβαρδισμούς, άλλη κατοχή, άλλους πρόσφυγες, άλλα παιδιά κάτω από τα ερείπια. Χρειάζεται τερματισμό της ισραηλινής επιθετικότητας, άρση της κατοχής, δικαιοσύνη για τον παλαιστινιακό λαό, σεβασμό στην κυριαρχία του Λιβάνου και πραγματική ειρήνη που δεν θα στηρίζεται στην υποταγή, αλλά στην ισότητα και στο διεθνές δίκαιο.
Το Ισραήλ έχει αποδείξει πολλές φορές ότι μπορεί να σκοτώνει ηγέτες. Μπορεί να ισοπεδώνει γειτονιές. Μπορεί να βομβαρδίζει νοσοκομεία, δρόμους, γέφυρες, ασθενοφόρα, σπίτια. Αυτό που δεν μπορεί να κάνει, όσο κι αν προσπαθεί, είναι να εξαφανίσει την ανάγκη των λαών να ζήσουν ελεύθεροι.
Και αυτή είναι η μεγάλη αποτυχία του. Όχι στρατιωτική μόνο. Πολιτική, ιστορική και ηθική.
Γιατί όσο υπάρχει κατοχή, θα υπάρχει αντίσταση. Όσο υπάρχει αδικία, θα υπάρχει οργή. Όσο η Δύση βαφτίζει «ασφάλεια» την ισραηλινή βία, τόσο οι λαοί της περιοχής θα αναζητούν δρόμους για να σταθούν όρθιοι.
Ο Λίβανος δεν λύγισε. Η Παλαιστίνη δεν σιωπά. Και η Μέση Ανατολή δεν θα γίνει ποτέ ήσυχο νεκροταφείο για να κοιμούνται ήσυχοι οι ισχυροί.
