Η Ζαχαρούλα Τσιριγώτη, τομεάρχης Μεταναστευτικής Πολιτικής της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης, κατηγορεί την κυβέρνηση για τρία χρόνια αδράνειας απέναντι στην αύξηση των μεταναστευτικών αφίξεων στην Κρήτη. Ζητά εθνικό σχεδιασμό, ενίσχυση των αρμόδιων υπηρεσιών και συνεργασία των μεσογειακών κρατών.
Από την παρέμβασή της απουσιάζουν, ωστόσο, δύο κρίσιμα ζητήματα. Η έλλειψη ασφαλών και νόμιμων διαδρομών προς την Ευρώπη και οι καταγγελίες για παράνομες επαναπροωθήσεις και παραβιάσεις του δικαιώματος στη ζωή από τις ελληνικές αρχές. Μια απουσία που γίνεται ιδιαίτερα προβληματική όταν ζητείται ενίσχυση του Λιμενικού, χωρίς να αποσαφηνίζεται για ποια αποστολή και με ποιες εγγυήσεις.
Η Ζαχαρούλα Τσιριγώτη γνωρίζει καλά το αντικείμενο για το οποίο μιλά. Ως πρώην υψηλόβαθμο στέλεχος της Ελληνικής Αστυνομίας, έχει σημαντική εμπειρία στη διαχείριση του προσφυγικού και μεταναστευτικού ζητήματος.
Η εμπειρία αυτή αποτυπώνεται και στην κριτική της προς την κυβέρνηση Μητσοτάκη. Οι αφίξεις στην Κρήτη αυξάνονταν ήδη από το 2023, οι αρμόδιοι γνώριζαν την εξέλιξη και όμως δεν υπήρξε η αναγκαία προετοιμασία.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται, οι αφίξεις από τη Λιβύη αυξήθηκαν από περίπου 900 το 2023 σε 5.700 το 2024, ενώ το 2025 ξεπέρασαν τις 21.000 στην Κρήτη.
Η απουσία κατάλληλων υποδομών πρώτης υποδοχής, η έλλειψη συντονισμού με την αυτοδιοίκηση και η διαρκής αλλαγή πολιτικής ηγεσίας στο υπουργείο αποτελούν πραγματικά ζητήματα.
Η κριτική της στην κυβερνητική προετοιμασία έχει συγκεκριμένο αντικείμενο. Αφήνει όμως αναπάντητα ουσιώδη ερωτήματα για το περιεχόμενο μιας διαφορετικής μεταναστευτικής πολιτικής.
Το πραγματικό πρόβλημα είναι η απουσία ασφαλούς πρόσβασης στην Ευρώπη
Η Τσιριγώτη επικεντρώνεται στην ανάγκη πρόβλεψης και διαχείρισης των μεταναστευτικών αφίξεων. Για μια αριστερή πολιτική, όμως, αφετηρία πρέπει να είναι οι άνθρωποι που αναγκάζονται να εγκαταλείψουν τις πατρίδες τους και να διασχίσουν τη Μεσόγειο.
Γιατί αναχωρούν από τη Λιβύη; Ποια είναι η επίδραση των πολέμων, της πολιτικής αστάθειας, της φτώχειας και της καταπίεσης; Και κυρίως, γιατί άνθρωποι που αναζητούν προστασία στην Ευρώπη αναγκάζονται να επιβιβαστούν σε υπερφορτωμένα και επικίνδυνα σκάφη για να φτάσουν στις ακτές της;
Η απάντηση βρίσκεται, σε μεγάλο βαθμό, στην απουσία μιας γενικά προσβάσιμης, ασφαλούς και νόμιμης διαδρομής προς την Ευρωπαϊκή Ένωση για όσους αναζητούν άσυλο.
Ένας άνθρωπος που βρίσκεται στη Λιβύη και κινδυνεύει δεν μπορεί απλώς να απευθυνθεί σε μια ελληνική ή άλλη ευρωπαϊκή πρεσβεία, να υποβάλει αίτηση ασύλου και να εξασφαλίσει νόμιμη μετακίνηση προς την Ευρώπη.
Υπάρχουν ορισμένα περιορισμένα προγράμματα επανεγκατάστασης και ανθρωπιστικής μεταφοράς, που αφορούν επιλεγμένες περιπτώσεις προσφύγων. Όμως δεν αποτελούν μια γενικά διαθέσιμη δυνατότητα στην οποία μπορεί να προσφύγει όποιος χρειάζεται διεθνή προστασία.
Έτσι, δημιουργείται μια βαθιά αντίφαση. Το ευρωπαϊκό σύστημα προβλέπει το δικαίωμα υποβολής αίτησης ασύλου στα σύνορα ή στο έδαφος των κρατών μελών, αλλά δεν παρέχει στους περισσότερους ανθρώπους που βρίσκονται εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης έναν ασφαλή και νόμιμο τρόπο για να φτάσουν εκεί.
Το αποτέλεσμα είναι ότι πολλοί άνθρωποι αναγκάζονται να διακινδυνεύσουν τη ζωή τους προκειμένου να ασκήσουν το δικαίωμα να ζητήσουν προστασία.
Η ενίσχυση των υποδομών υποδοχής στην Κρήτη είναι απαραίτητη. Δεν απαντά, όμως, στο θεμελιώδες ερώτημα γιατί οι άνθρωποι αυτοί πρέπει πρώτα να διακινδυνεύσουν να πνιγούν για να φτάσουν σε αυτές τις υποδομές.
Η μεγάλη αποσιώπηση. Οι επαναπροωθήσεις και το ναυάγιο της Πύλου
Υπάρχει όμως μια ακόμη σοβαρότερη παράλειψη στις δηλώσεις της Τσιριγώτη.
Μιλώντας για την κυβερνητική πολιτική στο μεταναστευτικό, δεν κάνει καμία αναφορά στις καταγγελίες για παράνομες επαναπροωθήσεις προσφύγων και μεταναστών από τις ελληνικές αρχές, στις ευθύνες που διερευνώνται για την αντιμετώπιση περιστατικών στη θάλασσα και στο ναυάγιο της Πύλου.
Πρόκειται για ζητήματα που βρίσκονται στο επίκεντρο της συζήτησης για τα ανθρώπινα δικαιώματα στα ελληνικά και ευρωπαϊκά σύνορα.
Στις 14 Ιουνίου 2023, το αλιευτικό Adriana, με εκατοντάδες πρόσφυγες και μετανάστες, βυθίστηκε ανοιχτά της Πύλου. Μόνο 104 άνθρωποι επέζησαν. Περισσότεροι από 500 άνθρωποι θεωρούνται νεκροί ή αγνοούμενοι.
Οι καταγγελίες επιζώντων για τη συμπεριφορά του Λιμενικού, την καθυστέρηση στην επιχείρηση διάσωσης και την απόπειρα ρυμούλκησης του σκάφους προκάλεσαν σοβαρά ερωτήματα για τον χειρισμό της τραγωδίας.
Ο Συνήγορος του Πολίτη, ολοκληρώνοντας τη δική του έρευνα το 2025, διαπίστωσε σοβαρές παραλείψεις στελεχών του Λιμενικού κατά την εκτέλεση των καθηκόντων έρευνας και διάσωσης και διαβίβασε τα ευρήματά του στη Δικαιοσύνη.
Ακολούθησαν ποινικές διώξεις για πράξεις και παραλείψεις που σχετίζονται με το ναυάγιο, ενώ η οριστική απόδοση ατομικών ποινικών ευθυνών παραμένει ζήτημα της δικαστικής διερεύνησης.
Η Πύλος, επομένως, δεν μπορεί να απουσιάζει από μια ουσιαστική συζήτηση για τον ρόλο του Λιμενικού στην εφαρμογή της μεταναστευτικής πολιτικής.
Και η Πύλος δεν αποτελεί τη μοναδική υπόθεση που έχει προκαλέσει θεσμικό έλεγχο.
Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου έχει διαπιστώσει παραβιάσεις δικαιωμάτων σε υπόθεση παράνομης επαναπροώθησης από τον Έβρο, ενώ διεθνείς οργανώσεις και ευρωπαϊκοί θεσμοί έχουν επανειλημμένα καταγράψει σοβαρές καταγγελίες για επαναπροωθήσεις και στη θάλασσα.
Αυτά τα γεγονότα δημιουργούν ένα κρίσιμο ερώτημα για την Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη.
Πώς μπορεί να διατυπώνεται μια πρόταση για το μεταναστευτικό, από πολιτική δύναμη που αυτοπροσδιορίζεται ως αριστερή, χωρίς να αναμετριέται με τις καταγγελίες για την εφαρμογή της πολιτικής αποτροπής από τις ίδιες τις ελληνικές αρχές;
Ενίσχυση του Λιμενικού. Για περισσότερες διασώσεις ή για αποτελεσματικότερη αποτροπή;
Η Τσιριγώτη καταλογίζει στην κυβέρνηση ότι δεν ενίσχυσε επαρκώς το Λιμενικό, την Αστυνομία και τις υπηρεσίες Πρώτης Υποδοχής.
Η ενίσχυση του προσωπικού και του εξοπλισμού μπορεί ασφαλώς να είναι αναγκαία. Όμως δεν αποτελεί ουδέτερη πολιτική επιλογή, ανεξάρτητη από την αποστολή που καλούνται να εκπληρώσουν οι συγκεκριμένες υπηρεσίες.
Ενίσχυση του Λιμενικού για ποιον σκοπό;
Για να πραγματοποιεί περισσότερες και αποτελεσματικότερες επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης;
Για να εντοπίζει εγκαίρως σκάφη που κινδυνεύουν και να μεταφέρει με ασφάλεια τους επιβαίνοντες σε τόπο όπου μπορούν να ζητήσουν προστασία;
Για να διαθέτει επαρκώς εκπαιδευμένο προσωπικό, διαφανείς διαδικασίες και ανεξάρτητους μηχανισμούς ελέγχου;
Ή για να ενισχυθούν οι δυνατότητες επιτήρησης και αποτροπής των αφίξεων, στο πλαίσιο της ίδιας πολιτικής που εφαρμόζεται σήμερα;
Η διαφορά είναι καθοριστική.
Η αύξηση των επιχειρησιακών δυνατοτήτων ενός σώματος δεν εξασφαλίζει από μόνη της καλύτερη προστασία της ανθρώπινης ζωής. Το αποτέλεσμα εξαρτάται από τις πολιτικές εντολές, τους κανόνες εμπλοκής, την εκπαίδευση, τον έλεγχο και τη λογοδοσία.
Αν στόχος είναι η προστασία των ανθρώπων στη θάλασσα, η ενίσχυση του Λιμενικού πρέπει να συνδέεται ρητά με την έρευνα και διάσωση, την τήρηση του διεθνούς δικαίου, την απαγόρευση των παράνομων επαναπροωθήσεων και την ανεξάρτητη διερεύνηση κάθε καταγγελίας.
Η Τσιριγώτη, λόγω και της μακράς υπηρεσιακής εμπειρίας της, θα μπορούσε να αποσαφηνίσει με ιδιαίτερη ακρίβεια αυτές τις προϋποθέσεις.
Αντί γι' αυτό, στις συγκεκριμένες δηλώσεις της περιορίζεται στην ανάγκη γενικής ενίσχυσης των υπηρεσιών.
Και εδώ ανακύπτει ένα δύσκολο πολιτικό ερώτημα.
Μήπως η αποφυγή αναφοράς στην Πύλο και στις επαναπροωθήσεις συνδέεται με την απροθυμία να ανοίξει μια αντιπαράθεση που προκαλεί αντιδράσεις σε εκείνο το τμήμα της κοινής γνώμης το οποίο αντιμετωπίζει κάθε κριτική στο Λιμενικό ως επίθεση στην προστασία των ελληνικών συνόρων;
Η κυβέρνηση επομένως δέχεται κριτική για την αναποτελεσματικότητα της διαχείρισης, ενώ μένει εκτός της συγκεκριμένης παρέμβασης το ζήτημα της ευθύνης της για τον τρόπο με τον οποίο ασκείται ο συνοριακός έλεγχος.
Και αυτό περιορίζει ουσιαστικά το περιεχόμενο της αντιπολίτευσης που ασκείται και την μετατρέπει σε μία ουδέτερη, άχρωμη και άοσμη κριτική..
Γιατί τόση έμφαση στις επιστροφές;
Ένα ακόμη σημείο της παρέμβασης που προκαλεί προβληματισμό είναι η επισήμανση ότι δεν πραγματοποιούνται επιστροφές μεταναστών ούτε στην Τουρκία ούτε στις χώρες καταγωγής.
Η αναφορά στις επιστροφές αποτελεί μέρος της υφιστάμενης ευρωπαϊκής μεταναστευτικής πολιτικής και μπορεί, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να αφορά νόμιμες διαδικασίες.
Ωστόσο, η Αριστερά οφείλει να θέτει στο κέντρο της συζήτησης τις εγγυήσεις προστασίας των ανθρώπων και όχι τον αριθμό όσων απομακρύνονται.
Η εξατομικευμένη εξέταση κάθε αιτήματος ασύλου, η πρόσβαση σε αποτελεσματικά ένδικα μέσα και η απαγόρευση επαναπροώθησης σε χώρες όπου υπάρχει κίνδυνος δίωξης ή σοβαρής βλάβης αποτελούν θεμελιώδεις υποχρεώσεις.
Η συζήτηση για τις επιστροφές χωρίς αντίστοιχη έμφαση σε αυτές τις εγγυήσεις κινδυνεύει να υιοθετήσει τις προτεραιότητες της ευρωπαϊκής πολιτικής αποτροπής.
Υπάρχει, άλλωστε, και μια ουσιαστική αντίφαση. Από τη μία, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις περιορίζουν δραστικά τη δυνατότητα ασφαλούς πρόσβασης στο έδαφός τους. Από την άλλη, θέτουν στο επίκεντρο της πολιτικής τους την αποτελεσματικότερη επιστροφή εκείνων που κατάφεραν να φτάσουν.
Μια αριστερή πολιτική οφείλει να αντιστρέψει αυτή την ιεράρχηση, δίνοντας προτεραιότητα στην προστασία της ζωής και στην εξασφάλιση πρόσβασης στο άσυλο.
Η συμφωνία ΕΕ–Τουρκίας του 2016 ως επιτυχημένο παράδειγμα;
Σε ενυπόγραφο άρθρο της που δημοσιεύθηκε στις 11 Νοεμβρίου, η Τσιριγώτη αναφέρεται στη Δήλωση ΕΕ–Τουρκίας του 2016 ως ευρωπαϊκή λύση η οποία, παρά τις αδυναμίες της, επέτρεψε να δημιουργηθεί μια περισσότερο διαχειρίσιμη κατάσταση.
Η αποτίμηση αυτή δίνει θετική βαρύτητα στον περιορισμό των αφίξεων, χωρίς να αναλύει επαρκώς το ανθρώπινο κόστος του συγκεκριμένου μοντέλου.
Η συμφωνία ΕΕ–Τουρκίας συνδέθηκε με τον παρατεταμένο εγκλωβισμό προσφύγων στα ελληνικά νησιά, με ασφυκτικές συνθήκες διαβίωσης και με σοβαρές καταγγελίες οργανώσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων για περιορισμούς στην πρόσβαση στη διεθνή προστασία.
Επιπλέον, η συμφωνία δεν έδωσε μια γενικά προσβάσιμη λύση για την ασφαλή μετακίνηση των προσφύγων προς την Ευρώπη. Στηρίχθηκε κυρίως στην ανάσχεση των μετακινήσεων και στη δυνατότητα επιστροφής ανθρώπων προς την Τουρκία.
Η μείωση των αφίξεων αποτελεί έναν δείκτη αποτελεσματικότητας του συνοριακού ελέγχου. Δεν αρκεί, όμως, για να αξιολογηθεί μια μεταναστευτική πολιτική από τη σκοπιά των ανθρώπινων δικαιωμάτων.
Απαιτείται να εξετάζεται αν προστατεύονται οι ζωές, αν τηρούνται οι διεθνείς υποχρεώσεις και αν οι άνθρωποι που κινδυνεύουν έχουν πραγματική δυνατότητα να αναζητήσουν άσυλο.
Αυτή είναι η συζήτηση που ανοίγει η θετική αποτίμηση της συμφωνίας του 2016 από τη Ζαχαρούλα Τσιριγώτη.
Η Αριστερά χρειάζεται διαφορετικό πολιτικό σχέδιο
Η Τσιριγώτη σωστά επισημαίνει ότι το μεταναστευτικό πρέπει να αντιμετωπίζεται και ως ζήτημα εξωτερικής πολιτικής, πέρα από τη στενή οπτική της ασφάλειας.
Αυτό, όμως, συνεπάγεται συγκεκριμένες πολιτικές δεσμεύσεις.
Μια αριστερή εξωτερική πολιτική οφείλει να αναμετριέται με τις αιτίες του αναγκαστικού εκτοπισμού, τους πολέμους, τις επεμβάσεις, την οικονομική εκμετάλλευση και τις διεθνείς ανισότητες.
Μια αριστερή μεταναστευτική πολιτική χρειάζεται, επίσης, να αμφισβητεί την ευρωπαϊκή στρατηγική αποτροπής, τη μεταφορά της ευθύνης σε τρίτες χώρες και την αντιμετώπιση των προσφύγων ως απειλής.
Η αμφισβήτηση αυτή πρέπει να συνοδεύεται από συγκεκριμένες διεκδικήσεις. Δημιουργία πραγματικά προσβάσιμων διαδικασιών ασφαλούς εισόδου για ανθρώπους που αναζητούν προστασία, ενίσχυση της έρευνας και διάσωσης στη θάλασσα, αξιοπρεπείς συνθήκες υποδοχής, απαγόρευση των παράνομων επαναπροωθήσεων και ουσιαστική λογοδοσία για κάθε παραβίαση δικαιωμάτων.
Η ανάγκη προστασίας της ανθρώπινης ζωής δεν μπορεί να διαχωρίζεται από την ανάγκη ελέγχου των κρατικών μηχανισμών που ασκούν τη συνοριακή πολιτική.
Η κυβερνητική ανεπάρκεια στη διαχείριση των αφίξεων αξίζει ασφαλώς να αναδειχθεί. Αλλά η συζήτηση για το μεταναστευτικό δεν εξαντλείται στην ύπαρξη υποδομών, στον αριθμό των υπουργών που άλλαξαν ή στην έλλειψη προσωπικού.
Το πραγματικό ερώτημα είναι ποια πολιτική καλούνται να εφαρμόσουν οι κρατικοί μηχανισμοί. Μια πολιτική που θα προστατεύει την ανθρώπινη ζωή και το δικαίωμα ασύλου ή μια πολιτική που θα δίνει προτεραιότητα στην αποτροπή των αφίξεων;
Η περίπτωση της Πύλου, οι καταγγελίες για επαναπροωθήσεις και οι σοβαρές διαπιστώσεις ανεξάρτητων θεσμών καθιστούν αυτή τη συζήτηση αναπόφευκτη.
Η Αριστερά χρειάζεται να δώσει συγκεκριμένες απαντήσεις. Και οι πολιτικές δυνάμεις που επικαλούνται την αριστερή τους ταυτότητα οφείλουν να εξηγούν τι ακριβώς εννοούν όταν ζητούν ενίσχυση του Λιμενικού και αποτελεσματικότερη μεταναστευτική πολιτική.
Η προστασία των συνόρων, η προστασία της ανθρώπινης ζωής και η τήρηση του διεθνούς δικαίου αποτελούν διακριτές υποχρεώσεις που πρέπει να εκπληρώνονται ταυτόχρονα.
Η Πύλος είναι μια διαρκής υπενθύμιση ότι ο τρόπος με τον οποίο ασκείται η συνοριακή πολιτική μπορεί να έχει συνέπειες ζωής και θανάτου. Καμία σοβαρή πρόταση για το μεταναστευτικό δεν μπορεί να παρακάμπτει αυτή την πραγματικότητα.
Πηγές:
- Οι δηλώσεις της Τσιριγώτη, 16 Νοεμβρίου 2026.
- Συνήγορος του Πολίτη – Πόρισμα για το ναυάγιο της Πύλου, Φεβρουάριος 2025.
- Οργανισμός Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ – Ενημέρωση 2026 για τους ελέγχους στα σύνορα.
- Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου – Απόφαση A.R.E. κατά Ελλάδας, 2025.
- Διεθνής Αμνηστία – Έρευνα για το ναυάγιο της Πύλου.

Οι αναγνώστες μπορούν να εκφράζονται ελεύθερα, με δική τους ευθύνη. Δεν δημοσιεύονται σχόλια που περιέχουν απειλές, ρατσιστικές επιθέσεις, προσωπικά δεδομένα τρίτων ή παράνομο περιεχόμενο.
Τα σχόλια ελέγχονται πριν από τη δημοσίευσή τους. Η δημοσίευση ενός σχολίου δεν σημαίνει ότι το Δίκτυο Αριστερά συμφωνεί με το περιεχόμενό του.